10. Ruchy spiskowe na ziemiach polskich 1832-1846r.
LEKCJA NR 10. RUCHY SPISKOWE NA ZIEMIACH POLSKICH W LATACH 1832- 1846R.
Po upadku powstania listopadowego całe odziały wojsk polskich wycofywały się do Galicji, aby uniknąć aresztowania przez władze carskie i zesłania na Syberię. W nadziei, że powstanie będzie można reaktywować zakładano na terenie zaboru austriackiego organizacje spiskowe, które będą starały się nawiązać kontakt z Wielką Emigracją w Paryżu. W 1832r. w Krakowie został założony Związek Bezimiennych. Na czele stanął Wincenty Tyszkiewicz. Celem Związku było przygotowanie gruntu dla partyzantki Józefa Zaliwskiego. Wyprawa Zaliwskiego do Królestwa Polskiego w styczniu 1833r. zakończyła się klęską. Oddział wycofał się do Krakowa, a w ślad za nim wkroczyły wojska rosyjskie i rozpoczęła się okupacja Rzeczypospolitej Krakowskiej, która trwała do 1836r. Po wkroczeniu wojsk rosyjskich do Krakowa Związek Bezimiennych uległ rozwiązaniu.
Józef Zaliwski Partyzanci Zaliwskiego
W 1835r. do Krakowa przybył Szymon Konarski, emisariusz Młodej Polski, który utworzył w Stowarzyszenie Przyjaciół Ludu, które miało dwie filie: pierwsza działała we Lwowie i na jej czele stał Franciszek Smolka, druga działała w Krakowie, na czele stał poeta romantyczny Seweryn Goszczyński. Filia krakowska uchodziła za bardziej radykalną. W 1836r. SPL wysłało do Warszawy swojego emisariusza Gustawa Ehrenberga, który był poetą romantycznym i twórcą sławnej w tym okresie pieśni „ O cześć wam panowie magnaci”. Ehrenberg otrzymał zadanie założenia w Warszawie filii SPL. Tą filię zaczęto nazywać Świętokrzyżcami ponieważ spotykali się w parafii Św. Krzyża w Warszawie.
Gustaw Ehrenberg Bazylika św. Krzyża
W 1838r. na ziemie polskie zostali wysłani dwaj emisariusze TDP. Do Warszawy pojechał Wincenty Mazurkiewicz, który założył Komitet Narodowy, który w 1839r. przekształcił się w Związek Narodu Polskiego. Jego najwybitniejszymi działaczami byli: Edward Dembowski, Henryk Kamieński. Dembowski należał do rodziny magnackiej. Mimo to, jego poglądy społeczne były bardzo radykalne. Chciał nie tylko wyzwolenia Polski, ale również przekształcenia jej w republikę i nadania warstwom niższym pełni praw politycznych. Kamieński był twórcą programu związku, który został wyrażony w dwóch książkach: „Katechizmie demokratycznym „Prawdach żywotnych narodu polskiego”.
Edward Dembowski Henryk Kamieński
W Poznaniu powstała Centralizacja Poznańska na czele której stanął Karol Libelt. Bardzo szybko najwyższą rolę zaczął odgrywać w nim Karol Libelt. Centralizacja rozpoczęła przygotowania do powstania, które miało wybuchnąć 22 lutego 1846r., a jego dyktatorem miał zostać Ludwik Mierosławski.
Karol Libelt Ludwik Mierosławski
W 1842r. w Poznaniu powstał Związek Plebejuszy, na czele którego stanął Walenty Stefański. Związek skupiał mieszczan i był organizacją radykalną, której członkowie w 1845r. połączyli się z Centralizacją Poznańską.
W 1840r., w parafii Chodel na Kielecczyźnie, działalność spiskową wśród chłopów zaczął prowadzić proboszcz tej parafii- Piotr Ściegienny. Rozprowadzał on wśród chłopstwa broszurę, którą sam napisał i, która miała tytuł„Złota Książeczka”. Składała się ona z cytatów z Biblii oraz listów, które jakoby skierował do chłopów polskich papież Grzegorz XVI. Papież stwierdzał wyraźnie, że chłopi są prawdziwymi właścicielami ziemi i, że została ona chłopom dana przez samego Chrystusa. Wprost nawoływał chłopów do buntu. W 1844r., jeden ze szlachciców z Kielecczyzny, przestraszony radykalizmem księdza, wydał go w ręce Rosjan. Ksiądz został skazany na bezterminową katorgę, z której powrócił po 27 latach.
Ksiądz Piotr Ściegienny