12. Wiosna Ludów na ziemiach polskich
LEKCJA 12. WIOSNA LUDÓW NA ZIEMIACH POLSKICH
WIELKIE KSIĘSTWO POZNAŃSKIE
Na wieść o rozruchach w Berlinie rozpoczęło się powstanie poznańskie. Powołano Komitet Narodowy, na czele którego stanął Gustaw Potworowski, a do którego weszli m.in. Maciej Mielżyński, Walenty Stefański. Komitet wydał odezwę, w której zapowiadał polonizację prowincji. W tym celu wysłano do Berlina delegację, która została przyjęta przez Fryderyka Wilhelma IV, który zgodził się na „ reorganizacje narodową” Wielkopolski. W Poznaniu powołano Wydział Wojskowy Komitetu Narodowego na czele, którego stanął Ludwik Mierosławski, dopiero co zwolniony z pruskiego aresztu.
Ludwik Mierosławski Odezwa Komitetu Narodowego Gustaw Potworowski
Stworzono 4 obozy dla wojska: w Książu, Środzie, Pleszewie, Wrześni. 4 IV 1848r., zaniepokojony tym co się działa w Wielkopolsce gen. Fryderyk Colomb ogłosił stan oblężenia, jednocześnie do Poznania przyjechał gen. Wilhelm Willisen znany liberał i polonofil, który miał pertraktować w sprawie rozwiązania przez stronę polską oddziałów wojskowych. Przekonywał, że ustawa o nadaniu pełnej autonomii Wielkiemu Księstwu Poznańskiemu już zapadła w związku z czym wojsko nie jest nam potrzebne. 11 IV 1848r., w Jarosławcu podpisano ugodę co do ograniczenia polskich sił zbrojnych z 11 tyś. do 3 tys.
Gen. Wilhelm Willisen Mastaba powstańcza w Jarosławcu
14 IV do Poznania, przyszła decyzja, że tylko wschodnia część Wielkopolski, bez Poznania, miała być objęta „reorganizacją”, reszta zostałaby włączona do Prus. Ta decyzja doprowadziła do wzrostu napięcia narodowego w Wielkopolsce. 29 IV 1848r. pruskie wojsko zaatakowało obóz w Książu, co stało się sygnałem do otwartych walk. 30 IV 1848r. miała miejsce bitwa pod Miłosławiem, gdzie oddziały polskie dowodzone przez Mierosławskiego pokonały Prusaków. Zwyciężyliśmy również 2 V 1848r. pod Sokołowem.
Walki w czasie Wiosny Ludów w Wielkopolsce
Mimo tych zwycięstw, Mierosławski, zrezygnował z dalszej walki, wyjechał na zachód Europy, Komitet Narodowy rozwiązał się. Wiosna Ludów w Wielkopolsce zakończyła się klęską. Zniechęceni do działań powstańczych, posłowie polscy do pruskiego parlamentu 25 IV 1848r. roku powołali Ligę Polską, która miała być legalną reprezentacją społeczeństwa polskiego w zaborze pruskim. Jej działacze pragnęli działać metodami pracy organicznej, podnosząc w ten sposób poziom kultury i gospodarki. Liga Polska wydawała swoje gazety. Najwybitniejszymi działaczami byli: August Cieszkowski, Karol Libelt, Gustaw Potworowski. Liga rozwiązała się w 1856r.
WIOSNA LUDÓW W GALICJI
17 III 1848r. na wiadomość o rozruchach w Wiedniu, w Krakowie doszło do wystąpień. Do Krakowa przybył emisariusz Towarzystwa Demokratycznego Polskiego Wiktor Heltman, który 5 V 1848r. założył Komitet Narodowy, który przystąpił do tworzenia Gwardii Narodowe i propagowania zniesienia pańszczyzny. 19 III 1848r. doszło do rozruchów we Lwowie, 13 IV utworzono Radę Narodową, w skład której weszli: Franciszek Smolka i Aleksander Fredro. Komitet i Rada postanowiły ogłosić uwłaszczenie galicyjskich chłopów w Wielkanoc 23 IV 1848r. Gubernator Galicji Franciszek von Stadion, aby do tego nie dopuścić, sam uwłaszczył chłopów, bez porozumienia z cesarzem, 22 IV 1848r. Ta rywalizacja o to kto zniesie pierwszy pańszczyznę jest nazywana „wyścigiem wielkanocnym”. Odszkodowanie dla szlachty za uwłaszczenie miał, w połowie wypłacić rząd krajowy, a w połowie centralny. 25 i 26 IV w Krakowie doszło do rozruchów, za które Austriacy ukarali miasto bombardowaniem, w czasie którego zginęło 30 osób , i 8 żołnierzy austriackich.
Bombardowanie Krakowa 26 IV 1846r.
Uroczysty pogrzeb tych pierwszych odbył się na miejscowym cmentarzu Rakowickim, gdzie ciała złożono we wspólnym grobie 29 kwietnia 1848 r. Nadanie uwłaszczenia spowodowało, ze chłopi w Galicji pozostali całkowicie obojętni wobec Wiosny Ludów, co ułatwiło Austriakom likwidację rozruchów.