20. Nacjonalizm na ziemiach polskich

LEKCJA NR 20. NACJONALIZM NA ZIEMIACH POLSKICH

Po upadku powstania styczniowego w KP ludność popadła w zniechęcenie. Nie wierzono, że uda nam się odzyskać niepodległość. Na to zniechęcenie nałożyła się ideologia pozytywistyczna, z hasłem pracy organicznej i pracy u podstaw. W 1886r., w Warszawie, zaczęto wydawać gazetę „Głos”. Redaktorem naczelnym był Jan Ludwik Popławski. Była to gazeta o silnym zabarwieniu narodowym. Krytykowano w niej postawę ugodową wobec zaborców oraz zanikanie uczuć narodowych. Popławski w swoich artykułach głosił, że prawdziwe wartości narodowe zachował jedynie lud.

Ludwik Popławski

W tym samym roku w Szwajcarii, były uczestnik powstania styczniowego, Zygmunt Miłkowski, bardziej znany pod literackim pseudonimem Tomasz Teodor Jeż, napisał broszurę „ Obrona czynna czyli rzecz o skarbie narodowym”, która została wydana w 1886r. w Paryżu.

Zygmunt Miłkowski

Miłkowski twierdził w swoim dziele, że należy rozpocząć przygotowania do nowego powstania, powodzenie którego, będzie zależało od stworzonej wcześniej bazy finansowej. Dlatego należy utworzyć skarb narodowy do którego wpływały by dobrowolne datki, tak długo, aż uskładano by sumę, potrzebną do rozpoczęcia działań zbrojnych. Należało również odpowiednio wcześniej rozpocząć przygotowania kadry oficerskiej, która by poprowadziła to powstanie. W 1887r. w miejscowości Hilfikon, w Szwajcarii, Miłkowski założył kilkuosobowa organizację- Ligę Polską, która miała się opiekować skarbem narodowym. Do Warszawy pojechał emisariusz Miłkowskiego- Zygmunt Balicki, który miał zainicjować przygotowania do powstania wśród młodzieży. Balicki założył w Warszawie Związek Młodzieży Polskiej nazywany „Zet”, jego członkami byli studenci Uniwersytetu. Przywódcą Zet-u został student Roman Dmowski.

Ludwik Popławski Logo Zet-u Roman Dmowski w 1890r.

Z czasem Dmowski i Balicki uznali, że koncepcja nowego powstania jest błędna, dlatego w 1893r., zerwali z Ligą Polską i założyli Ligę Narodową, która miała zorganizować i nadzorować partie nacjonalistyczne we wszystkich trzech zaborach. Obok Balickiego i Dmowskiego w składzie LN znalazł się także: Ludwik Popławski i Stanisław Potocki.

17 IV 1894r.f LN zorganizowała w Warszawie wielką demonstracje narodową z okazji 100-lecia wybuchu powstania kościuszkowskiego. Po tym wydarzeniu nastąpiła fala represji, aresztowano wielu działaczy narodowych, zamknięto redakcję „Głosu”. W celu uniknięcia rozbicia LN przeniosła się do Lwowa i tutaj zaczęła wydawać gazetę” Przegląd Wszechpolski”. Dlatego narodowców nazywano w Galicji wszechpolakami. W 1897r. powstała w Galicji, pierwsza polska partia nacjonalistyczna- Stronnictwo Narodowo- Demokratyczne popularnie nazywane endecją. W 1905r. roku partia pod tą samą, nazwą zaczęła działać w KP. Obie partie działały pod patronatem LN, która nadal pozostawała organizacją tajną. Powoli krystalizował się program endecji. U jego podstaw leżały dwa dzieła: wydany w 1902r.” Egoizm narodowy a etyka” autorstwa Zygmunta Balickiego i „ Myśli nowoczesnego Polaka” Romana Dmowskiego.

Podstawowe cele endecji to:

• obrona polskiego stanu posiadanie poprzez nie odsprzedawanie majątku polskiego w ręce cudzoziemców
• asymilacja mniejszości narodowych, z wyjątkiem Żydów i Niemców,

których uznano za niezdolnych do asymilacji

• solidaryzm społeczny
• walka z partiami klasowymi, ponieważ osłabiają one potencjał narodowy
• współpraca z Rosją, w celu osłabienia innych zaborców i zjednoczenia Polski.