22. Rewolucja 1905-1907 w Królestwie Polskim
LEKCJA NR 22. REWOLUCJA 1905-1907 W KRÓLESTWIE POLSKIM
Po wybuchu wojny rosyjsko- japońskiej w 1904r. sytuacja polityczna w Królestwie Polskim stawała się coraz bardziej napięta. PPS przygotowywała się do powstania od roku 1904r., od czasu kiedy Rosja zaangażowała się w wojnę z Japonią. W VII 1904r. Piłsudski udał się do Japonii, aby namówić tamtejszy rząd do subsydiowania polskiego powstania, które związało by siły rosyjskie w Europie i ułatwiło by zwycięstwo Japończykom nad Rosjanami w Azji. Do Tokio przybył również przywódca endecji Roman Dmowski, który chciał nie dopuścić do tego by Japonia zaangażowała się w polskie powstanie. Piłsudski wrócił do Polski z niczym. Japończycy byli zainteresowani naszymi planami powstańczymi, ale nie zamierzali w nie inwestować.
Józef Piłsudski i Roman Dmowski
Nie zrażony tym Piłsudski nadal działał na rzecz powstania. PPS utworzyło Organizację Bojową. 13 XI 1904r. doszło w Warszawie, na Placu Grzybowskim, do wielkiej manifestacji narodowej, zorganizowanej przez PPS, przeciwko pobieraniu rekrutów w Królestwie Polskim do armii rosyjskiej walczącej z Japończykami.
Demonstracja na Placu Grzybowskim
Rewolucja w KP wybuchła 28. 01.1905r. roku na znak solidarności z robotnikami rosyjskimi, zabitymi w Petersburgu w czasie „ krwawej niedzieli”. Pierwszy etap, tak jak w Rosji, trwał do X 1905r. Strajki wtedy organizowane miały charakter strajków ekonomicznych. Pierwszy strajk został zorganizowany z inicjatywy PPS, która uważała, że rewolucja w Rosji to doskonała okazja, aby wywołać piąte powstanie narodowe. Od razu w 1905r. zaczęły się kłótnie pomiędzy partiami działającymi w KP. Każda z nich zajęła bowiem różne stanowisko wobec rewolucji. SDKPiL była przeciwna, nie tylko przekształcaniu rewolucji w powstanie narodowe, ale nawet nie pozwalała w postulatach strajkowych zamieszczać haseł o charakterze narodowym. Strajki miały być wyrazem poparcia dla robotników w Rosji i mogły mieć jedynie charakter ekonomiczny. Endecja była przeciwna samej rewolucji. Roman Dmowski uważał, że rewolucja osłabi Rosję, co z kolei doprowadzi do wzmocnienia dwóch pozostałych zaborców. Rosja nie będzie mogła ich pokonać i odbudować państwo polskie. Dlatego endecja będzie starała się przeciwdziałać strajkom. Dla łatwiejszego kontrolowania robotników endecja utworzyła w 1905r. Narodowy Związek Robotników, który organizował własne strajki, zwykle po to by przeciwdziałać bądź zwalczać strajki organizowane przez socjalistów.
W ten sposób w rewolucji 1905 roku w KP utworzyły się dwa nurty: walka socjalno- polityczna z Rosją, walka pomiędzy ugrupowaniami politycznymi w KP
Po kilku miesiącach wydarzenia w KP uległy radykalizacji. 1 V 1905r. doszło do poważnych zamieszek w Warszawie i Łodzi,w związku z zorganizowanymi obchodami święta 1 V. W VI 1905r. doszło do krwawego w skutkach powstania robotników w Łodzi. W VII 1905r. OB dokonała kilku napadów na rosyjskich żandarmów. W wyniku rosyjskich przeciwdziałań został aresztowany członek OB Stefan Okrzeja, który następnie został skazany w publicznej egzekucji na stokach Cytadeli. Okrzeja stał się nowym symbolem męczeństwa Polaków. W VIII 1905r. car Mikołaj II mianował nowym generał-gubernatorem KP Grigorija Skałona, który przyrzekł stłumić rewolucję. Skałon 11 XI 1905 r. wprowadził stan wojenny w KP, ale nie uspokoiło to sytuacji. W 1906r. rozpoczęły się strajki chłopskie, które miały przede wszystkim charakter narodowy. Taki sam charakter miał strajk szkolny, który rozpoczął się w styczniu 1905r. W Warszawie, a potem rozszerzył m.in. na Łódź, Częstochowę i Piotrków Trybunalski. Głównymi postulatami strajkujących było wprowadzenie do szkół języka polskiego jako wykładowego, powszechny i bezpłatny dostęp do edukacji, zniesienie policyjnego nadzoru nad młodzieżą szkolną, wprowadzenie kontroli rodziców nad doborem kadry nauczycielskiej, zniesienie ograniczeń wyznaniowych, narodowościowych i stanowych w przyjmowaniu uczniów, wprowadzenie prawa kobiet do wyższego wykształcenia. Strajk szkolny trwał do 1908r. W IV 1906r. ponownie OB zaktywizowała swoją działalność. Jan Gorzechowski ps. Jur dokonał napadu na warszawskie więzienie na Pawiaku i uwolnił kilkunastu bojowców skazanych na karę śmierci. Ataki terrorystyczne były prowadzone przez całe lato, najgłośniejszym był napad OB PPS na rosyjski pociąg, wywożący złoto z KP pod Rogowem 8 XI 1906r.
Akcją pod Rogowem dowodził Józef Montwiłł- Mirecki
Plan akcji pod Rogowem 8 XI 1906r.
Pod koniec 1906r. rewolucja zaczęła przygasać, wreszcie w 1907r. zakończyła się. Jedyną trwała zdobyczą było zalegalizowanie stronnictw politycznych.