3. Trzeci, czwarty i piąty etap rewolucji

LEKCJA NR 3. PRZEBIEG REWOLUCJI FRANCUSKIEJ III, IV, V ETAP

III etap republika żyrondystowska

22 września 1792- 3 czerwca 1793

W Konwencie Narodowym nastąpiła zmiana sił politycznych. nie było feliantów, którzy przerażeni obaleniem króla, uciekli z Francji. Na prawice przeszła żyronda. Żyrondyści pokłócili się z jakobinami w sprawach gospodarczych i stosunku do króla. Chcieli wolnego rynku, wolnej konkurencji, nie pozwalali na nadmierne obciążenie podatkami i opiekę socjalną dla najuboższych. Jakobini chcieli wprowadzić ceny maksymalne – nie można byłoby ponad nie ustalać ceny czynszów i towarów.

Na czerwono-górale z jakobinami, na niebiesko-żyrondyści,

na biało-bagno

W sprawie króla jakobini chcieli króla postawić przed sądem, żyrondyści się temu sprzeciwiali, uważali, że ludzie nie znają się na sprawach politycznych i mogą później myśleć, że każdą władzę można sądzić. Jakobini zwyciężyli. W styczniu 1793r. jakobini doprowadzili do osądzenia obywatela Ludwika Kapeta- tak nazywano teraz króla. Król został skazany na śmierć – wyrok wykonano 23 stycznia 1793r. Ludwik XVI został zgilotynowano (od 1792 roku gilotyna była oficjalnym narzędziem zadawania śmieci).

W lipcu 1793r. została ścięta Maria Antonina. Syn Ludwika XVI, Ludwik XVII został zgilotynowany przez jakobinów, albo zmarł na gruźlicę- jego los jest nieznany, ich córeczka Maria Karolina została wymieniona, w piątym etapie rewolucji, za francuskiego generała, który dostał się do austriackiej niewoli, miała wtedy 14 lat. Ścięcie Ludwika XVI wywołało reakcję Europy.

Egzekucja króla Ludwika XVI, Paryż, 23.1.1793

Wiosną 1793r. zawiązała się pierwsza koalicja antyfrancuska, w jej skład wchodziły wszystkie państwa europejskie. Prawdziwy ciężar wojny wzięła na siebie Austria, Prusy i Rosja. Głównodowodzącym wojsk francuskich został żyrondysta gen. Charles Dumouriez, który w XI 1792r. Pokonał wojska austriackie pod Jemmapes i zajął austriackie Niderlandy Niestety, w III 1793r. przegrał w bitwie z Austrią pod Neerwinden. Przegraną Dumourieza wykorzystali jakobini w celu osłabienia autorytetu żyrondystów w społeczeństwie. W kwietniu 1793r. jakobini powołali Komitet Ocalenia Publicznego, który stał się nieformalnym rządem, a na czele którego stanął Georges Danton. To drugi ważny organ, obok powołanego w X 1792r. Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego, który został opanowany przez jakobinów.

Zebranie Komitetu Ocalenia Publicznego Georges Danton

We Francji wykształcił się rodzaj dwuwładzy politycznej, oficjalnie rządzili żyrondyści, ale ich autorytet i posłuch w społeczeństwie był coraz mniejszy. Jakobini wyraźnie przygotowywali się do zamachu stanu. W celu rozbicia jakobinów żyrondyści powołali Komisję Dwunastu, oficjalnie by strzegła rewolucji przed sabotażem i wynajdywała osoby działające na jej szkodę. Żyrondyści przed Komisją 12 nie zdążyli postawić nikogo bo w maju Charles Dumouriez zdradził, przeszedł na stronę interwentów i jakobinom posłużyło to jako pretekst do zbuntowania się przeciwko żyrondystom. 3 czerwca 1793r. Konwent Narodowy odebrał żyrondystom władzę, aresztowano ich i zgilotynowano.

IV etap – republika jakobińska

3 czerwca 1793- 27 lipca( 9 thermidor) 1794( II roku republiki)

Pierwszym aktem prawnym jakobinów był nowa konstytucja francuska, zatwierdzona przez Konwent 22 czerwca 1793r. na jej mocy:

• władza ustawodawcza była sprawowana nadal przez Konwent Narodowy

( 1 – izbowy ), wprowadzono powszechne prawo wyborcze – posiadali je wszyscy mężczyźni, którzy ukończyli 21 rok życia

• władza wykonawcza – 24 osobowa Rada Wykonawcza która decyzje miała podejmować kolegialnie ( jednomyślnie )
• władza sądownicza przestawała być niezależna i niezawisła. Jedynymi sądami były – Trybunały Rewolucyjne, które sadziły w trybie doraźnym, nie było od nich odwołania, głównie powołano je po to by wystawiały obywatelom świadectwa moralności rewolucyjnej, czyli pisemnego oświadczenia, że dana osoba nie jest podejrzewana o działanie na szkodę rewolucji
• instytucje agentów narodowych (szpiedzy jakobińscy) by kontrolować jak na prowincji wprowadza się w życie ustawy Konwentu
• powszechne, bezpłatne nauczanie
• bezpłatna opieka medyczna
• zakazywała spekulacji- co doprowadziło do upadku handlu

Konstytucja nie weszła w całości w życie ze względu na wojnę i na konieczność podejmowania szybkich decyzji i sprawnych rządów. Obowiązywała nadal ustawa uchwalona w czasach Żyrondy” Ojczyzna w niebezpieczeństwie”. W celu usprawnienia rządów ustanowiono władzę dyktatorską Maksymiliana Robespierre’a. W sierpniu 1793r. jakobini wprowadzili we Francji Wielki Terror bo, jak twierdzili, chcieli zabezpieczyć Francję przed upadkiem rewolucji, ginęli główni przedstawiciele stanu trzeciego. W ciągu 1 tygodnia w Paryżu gilotynowano 200 osób.

Gilotyna na Placu Rewolucji

Jakobini ogłosili nowy pobór do wojska, głównodowodzącym był Łazarz Carnot. Ta ustawa, spowodowała wybuch powstania chłopów w Wandei, nazywane powstaniem szuanów (od fr. słowa choix czyli sowa- naśladowanie pohukiwania sowy było sposobem komunikowania się powstańców) Powstanie miało charakter promonarchistyczny bo chłopi mieli już dosyć rewolucji i anarchii jaką z sobą niosła, woleli by wrócił feudalizm i król.

„Bóg i Król” - symbol powstańców wandejskich

Jakobini wysłali do Wandei karną ekspedycję na czele stał generał François Joseph Westermann, który ciągu 3 miesięcy stłumił powstanie – zamordował 200 tyś osób. Rzeź w Wandei jest uznawana przez wielu historyków za pierwsze w historii ideologiczne ludobójstwo.

5 października 1793r.u GEORGES DANTONPIERREy łastriawydarzenia w całym Związku Niemieckim.ozruchów głodowych.000000000000000000000000000000000000000 Konwent wprowadził nowy kalendarz, który rozpoczynał się od 22 września 1792r. czyli od początku nowej ery. Wprowadzono nowe nazwy miesięcy: thermidor – ciepły przełom lipca i sierpnia, brumaire – mglisty – przełom listopada i października. Zniesiony został podział na tygodnie. Każdy miesiąc dzielił się na 3 dekady. Wprowadzono nowe nazwy dni: primidi (pierwszy dzień), duodi (drugi dzień) itp. Dopiero 9 września 1805 r. Napoleon Bonaparte przywrócił kalendarz gregoriański.

Francuski kalendarz rewolucyjny na rok 1793/1794.

7 maja 1794 roku (18 floréala roku II republiki) Konwent Narodowy wprowadził Kult Istoty Najwyższej jako formalną religię państwową. Świętem Istoty Najwyższej ustanowiono dzień 8 czerwca, które odbyło się tylko raz. Na wszystkich budynkach publicznych, w szczególności nieużytkowanych kościołach katolickich, umieszczone zostały tablice głoszące „uznanie Istoty Najwyższej przez naród francuski.

Święto Istoty Najwyższej

Rządy jakobinów doprowadziły gospodarkę francuską do załamania. Trzeba było wprowadzić kartki na żywność, a i tak rządzący nie potrafili zabezpieczyć odpowiedniej ilości podstawowych towarów żywnościowych aby wszyscy, bez problemów, mogli kartki zrealizować. Pod koniec 1793r. wybuchły rojalistowskie powstania w trzech miastach Lyon, Nancy, Tulon. Jakobini wysłali karne ekspedycje na czele których, jako komisarze stali Paul Barras, Jean Tallien, Joseph Fofuché – mieli oni przykazane by zbuntowane miasta, które wystąpiły przeciwko rewolucji, całkowicie unicestwić, a ludność wymordować by wszelki ślad po nich zaginął. W zdobywaniu Tulonu wsławił się Napoleon Bonaparte, otrzymał od jakobinów tytuł generała brygady.

Napoleon Bonaparte w Tulonie

W marcu 1794r. Robespierre kazał zgilotynować: Jacques Hebert, księdza Roux i George Dantona to wywołało wielką nienawiść ludu do jakobinów. Wielu jakobinów było przeciwnych temu co się stało. Narastała opozycja wobec Robespierre’a, który 8 thermidora II roku republiki

( 26 lipca 1794r.) na posiedzeniu Konwentu zapowiedział walkę z korupcją, stwierdził, że w jego posiadaniu jest lista osób, które się nią splamiły i on zamierza następnego dnia przedstawić pełną listę winowajców i zażądać ich ukarania. Wielu wśród jakobinów splamiło się korupcją, ale najbardziej trzej komisarze, wyznaczeni do tłumienia powstań, w miastach na południu Francji. Winni zdawali sobie sprawę, że czeka ich śmierć. Zawiązali więc spisek przeciwko Maksymilianowi Robespierre i wciągnęli do niego innych. 27 lipca 1794r./9 thermidora II roku republiki Robespierre i jego towarzysze zostali obaleni, w ten sposób przeciwko jakobinom zamachu stanu dokonali inni jakobini. Zgilotynowano ich po kilku tygodniach.

9 thermidora roku II republiki

Etap V – Dyrektoriat

27 lipca 1794- 9 listopada 1799( 18 brumaire VIII roku republiki

Władzę po jakobinach przejęli termidorianie i rozpoczęli prace nad nową konstytucją. W sierpniu 1795r. została zatwierdzona III konstytucja tzw. Konstytucja Roku Trzeciego. Władza ustawodawcza sprawował dwuizbowy parlament: izba niższa – Rada 500, izba wyższa – Rada Starszych ( 250 członków ). Na jej mocy przywrócono prawo wyborcze oparte o cenzus majątkowy. Władze wykonawczą sprawował 5-osobowy Dyrektoriat. Przywrócono niezawisłe, niezależne sądownictwo.

Preambuła III Konstytucji Francuskiej

Dyrektoriat przejął władzę gdy Francja była zrujnowana gospodarczo, trwały walki z I koalicją antyfrancuską na terenie Belgii i we Włoszech, na wszystkich tych frontach Francja ponosiła klęski. Sytuacja zmieniła się gdy na froncie włoskim, w lutym 1796r. dowództwo otrzymał Napoleon Bonaparte, który w listopadzie 1799r. Przeprowadził zamach stanu uznawany za oficjalny koniec rewolucji francuskiej

Zamach Napoleona 18 brumaire 7 rok republiki