5. Zmiany prawne w czasach napoleońskich
LEKCJA NR 6. ZMIANY ORGANIZACYJNO- PRAWNE WE FRANCJI W CZASACH NAPOLEOŃSKICH
Po zamachu okazało się, że Napoleon nie chce się dzielić władzą z pozostałymi spiskowcami. W grudniu 1799r. Wprowadził nową konstytucję tzw. konsularną / Konstytucja VIII roku republiki/.
Konstytucja roku VIII
Na mocy nowej konstytucji władzę ustawodawczą sprawował 4-izbowy parlament: Wyłączną inicjatywę ustawodawczą posiadał I konsul. Projekt ustawy kierował on do opracowania przez powoływaną przez siebie Radę Stanu. Z Rady Stanu projekt wędrował do Trybunatu( złożony ze 100 członków, od 1802r. Tylko 50, cenzus wieku minimum 25 lat), który przeprowadzał dyskusję nad projektem. Po zakończeniu takiej dyskusji, Trybunat wysyłał ustawę wraz przedstawicielem uzasadniającym jego stanowisko przed Ciałem Prawodawczym( 300 osób powoływanych z listy narodowej, cenzus wieku przynajmniej 30 lat), które mogło ustawę przyjąć lub odrzucić bez prawa przeprowadzania nad nim dyskusji. Na wniosek Trybunatu bądź Konsulów, zgodność danej ustawy z Konstytucją badał Senat Zachowawczy( 80 nieusuwalnych członków, powoływanych dożywotnio przez I Konsula, Senat powoływał Ciało Prawodawcze i Trybunat).
Ordynacja wyborcza była tak skonstruowana, że nie mogli się tam znaleźć posłowie, którzy nie popierali Napoleona.
Władza wykonawcza nie była jednolita. Sprawowało ją 3 konsulów – I konsul urzędował przez 10 lat i miał następujące kompetencje: wyłączność inicjatywy ustawodawczej, był naczelnym wodzem, zarządzał finansami republiki. Dwóch pozostałych konsulów wybierano na 5 lat. Ich rola polegała na doradzaniu I konsulowi.
Władza sądownicza była niezawisła i niezależna. I konsul posiadał prawo najwyższej apelacji. Konstytucja Napoleona to pierwszy akt prawny wydany przez niego, ale przez całe panowanie reformował państwo w duchu kapitalizmu.
Konsulowie 1799- 1804r. Cambaceres, Bonaparte, Lebrun
W 1800r. powołał Bank Francji, wprowadził nową walutę która nazywała się frank i która obowiązywała we Francji do 2002r. Kiedy to wprowadzono euro. Bank Francji mógł również emitować papierowe pieniądze czyli banknoty.
Frank
W 1801r. zawarł Napoleon zawarł konkordat z Watykanem. Papieżem od 1800r. był papież Pius VII. Na mocy konkordatu papiestwo uznało istnienie kościoła narodowego we Francji, Napoleon zezwolił z kolei na odtworzenie Państwa Kościelnego, które zostało zlikwidowane w 1798r. Kiedy na rozkaz Napoleona generał Andrea Massena wkroczył do Państwa Kościelnego i zajął Rzym. Papież Pius VI został wywieziony do Francji jako więzień. Na miejsce Państwa Kościelnego utworzono Republikę Rzymską w lutym 1798r. W 1801r. Napoleon uznał religię katolicką za dominującą we Francji i postanowił uregulować relacje z nowym papieżem. Konkordat formalnie obowiązywał do 1905r.
Papież Pius VII i Napoleon Alegoria swobód religijnych we Francji
W 1802r. Napoleon ogłosił się dożywotnim konsulem. W tym samym roku zaczęły się także reformy modernizujące prawo francuskie. W 1804r. Kodeks Cywilny Napoleona, który był pierwszym zbiorem praw, który porządkował wzajemne relacje między ludźmi w społeczeństwie burżuazyjno- kapitalistycznym. Kodeks był tak pomyślany, by strzegł własności prywatnej.
Napoleon piszący kodeks koronowany przez czas
KODEKS CYWILNY I JEGO ZNACZENIE
„Przed Wielką Rewolucją w końcu XVIII w. Francja nie miała jednolitego sytemu prawnego. Rozmaite prawa obowiązywały nie tylko w różnych prowincjach, lecz często także w sąsiadujących ze sobą miastach. W chwili wybuchu Rewolucji istniało we Francji ok. 360 różnych systemów prawnych, co oznacza, że jeden system prawny obowiązywał przeciętnie na terytorium mniejszym od przeciętnego polskiego powiatu. Postulat ujednolicenia obowiązującego w różnych częściach kraju prawa z całą ostrością postawiony został dopiero w czasie Wielkiej Rewolucji. Lecz mimo stosownej uchwały Konstytuanty z sierpnia 1790 r., zalecającej uchwalenie jednolitego Kodeksu Cywilnego dla całej Francji kodeks taki w okresie Rewolucji nie powstał. Człowiekiem, który zajął się sprawą kodyfikacji był Napoleon Bonaparte. Do pracy zabrała się powołana 12 VIII 1800 r. Komisja Prawnicza Rady Stanu, w skład, której wchodziło kilku wybitnych jurystów. Jej zadaniem było opracowanie wyczerpującego, prostego i zawartego w jednym tomie kodeksu, który mógłby zrozumieć każdy obywatel. W pracach komisji, które trwały nieprzerwanie do 1804 r., intensywny udział brał sam Napoleon. Rezultatem prac komisji było pięć nowych kodeksów: prawa cywilnego, procedury cywilnej ,prawa karnego, procedury karnej, kodeks handlowy. Największe z historycznego punktu widzenia miał spośród nich ogłoszony 21 III 1804 r. Kodeks Cywilny (Code Civil). Od 1807 do 1814 r. zwany był on oficjalnie Kodeksem Napoleona. Od 1814 r. obowiązywała nazwa "Kodeks Cywilny Francji", poczymw1852r. powrócono do nazwy Kodeks Napoleona. Jest on dziełem monumentalnym, liczącym 2281 artykułów. Składa się z krótkiego tytułu wstępnego "O ogłaszaniu, skutkach i stosowaniu ustaw w ogóle"(art.1-6) i trzech ksiąg:
:• Księga I -"O osobach" -obejmuje przepisy dotyczące osób fizycznych i prawo rodzinne.
• Księga II- "O majątkach i różnych rodzajach własności"- dotyczy prawa rzeczowego.
• Księga III- "O różnych sposobach nabywania własności" -obejmuje prawo spadkowe, zobowiązania, prawo małżeńskie i majątkowe.
Kodeks Napoleona zawierał w sobie elementy dawnego francuskiego prawa zwyczajowego, prawa rzymskiego, kanonicznego i ordonansów królewskich. Przede wszystkim jednak realizował on w zakresie prawa cywilnego podstawowe idee rewolucji francuskiej. Jego podstawowymi zasadami były:
wolność osobista jednostki, formalna równość obywateli wobec prawa, nienaruszalność własności prywatnej, swoboda umów, wolność wyznania i pracy, prawo do używania własnego języka,wyłącznie świecki charakter małżeństwa jako instytucji prawnej,dopuszczalność rozwodów i poddanie spraw małżeńskich sądownictwu powszechnemu. Kodeks Napoleona utrwalał rewolucyjne zdobycze burżuazji. Jego istotą było, więc zniesienie feudalizmu i wprowadzenie rozwiązań prawnych typowych dla ustroju kapitalistycznego.
Słabą stroną prawodawstwa napoleońskiego było prawo spadkowe, które starało się uniemożliwić powstawanie potężnych klanów podobnych do rodów arystokratycznych sprzed rewolucji oraz prawo hipoteczne. Code civil wprowadzał też silną władzę ojcowską i mężowską, co w zamyśle prawodawcy miało stanowić zgodną z interesem państwa ochronę rodziny. Powodowało to znaczne upośledzenie kobiet i nieletnich w porównaniu z prawodawstwem rewolucyjnym. Odebrano im możliwość nabywania, sprzedawania czy zastawiania własności, nie pozwolono się kształcić. Zniesiono wywalczone w okresie Rewolucji prawo zrównujące dzieci pozamałżeńskie ze ślubnymi. Ponad to przywrócono barbarzyńską instytucję tzw. "śmierci cywilnej" - a więc całkowitego pozbawienia człowieka jego osobowości prawnej w stosunku do skazanych za najcięższe przestępstwa. Osobisty wpływ Napoleona widoczny jest również w części dotyczącej cudzoziemców, którzy nie mogli korzystać we Francji z praw cywilnych, dziedziczyć majątków, otrzymywać legatów oraz darowizn. Postępowym natomiast aspektem wpływu Napoleona na kodeks było wprowadzenie możliwości rozwodu za obopólną zgodą obydwu małżonków.
Kodeks Cywilny Napoleona wywarł ogromny wpływ na myśl prawniczą zarówno XIX, jak i XX stulecia. Na jego rozwiązaniach wzorowały się prawo belgijskie, niemieckie, polskie, portugalskie, czy rumuńskie. Wywarł też wpływ na wiele krajów Ameryki Łacińskiej, niektóre stany USA i kanadyjski Quebec. Co więcej jego elementy można odnaleźć na terenie wszystkich byłych kolonii francuskich w Afryce i Azji.”
Ukoronowaniem zamian był 1804r., kiedy to Napoleon koronował się na cesarza Francuzów.
Przyjmując tytuł „cesarza Francuzów”, a nie Francji Napoleon uznawał zasadę umowy społecznej w piastowaniu władzy.
Koronacja Napoleona
Ściąga.pl ↑