6. Europa w latach 1799-1811r.
LEKCJA NR 5. EUROPA W CZASACH NAPOLEOŃSKICH 1799- 1811r.
Kiedy Napoleon umocnił swoje rządy zorganizował wyprawę do Włoch przeciwko II koalicji. Wyidealizowany obraz przejścia przez Wielką Przełęcz Św. Bernarda w Alpach, którego Napoleon dokonał na czele swojej armii 20 maja 1800r. namalował Jacques-Louis David.
Napoleon przekraczający Przełęcz Świętego Bernarda w 1800 r.
W czerwcu 1800r. pokonał Austriaków pod Marengo, a w grudniu odniósł kolejne zwycięstwo pod Hohenlinden. Austriacy poprosili o pokój, który został podpisany w 1801r. w Luneville, na zasadach pokoju w Campoformio. Anglia w 1802r. poprosiła o pokój, który podpisano w Amiens – Anglia zwróciła Francji wszystkie wyspy na Morzu Karaibskim – zabrane w czasie rewolucji. Traktaty pokojowe w Luneville i Amiens zakończyły II koalicję.
Europa po pokoju w Luneville
W 1805r. Wielka Brytania, Austria, Rosja, Szwecja i Królestwo Neapolu zawiązały III koalicję antyfrancuską. Wojska francuskie w 1805r. wkroczyły do Austrii. 15-17 X 1805r. Austriacy zostali pokonani w bitwie pod Ulm, wojska Napoleona zajęły Wiedeń. Obie strony starannie przygotowywały się do kolejnej bitwy na Morawach, pod Austerlitz( dzisiaj Sławkowo). Jednocześnie flota francuska na Morzu Śródziemnym popłynęła w kierunku Gibraltaru, z zadaniem dokonania inwazji na Anglię. Flota francuska została pokonana pod Trafalgarem 17 X 1805r. przez admirała Nelsona, który zginął w czasie dowodzenia. Klęska pod Trafalgarem spowodowała, że Napoleon musiał zrezygnować z planów inwazji na Anglię. Bitwa ta wykazała, że Anglia jest ciągle jedyną władczynią mórz i żadne państwo europejskie nie może się z nią równać ani jej zaszkodzić. Ten stan rzeczy utrzyma się do końca XIX wieku.
Plan bitwy pod Trafalgarem Horatio Nelson
Klęska floty pod Trafalgarem nie przeszkodziła wygrać Napoleonowi bitwy 2 grudnia 1805r. pod Austerlitz, nazywaną Bitwą Trzech Cesarzy.
Bitwa pod Austerlitz inaczej Bitwa Trzech Cesarzy
4 grudnia cesarz Franciszek Habsburg zwrócił się do Napoleona z prośbą o rozejm. 22 dni później, na mocy podpisanego 26 grudnia 1805r. traktatu w Preszburgu ( Bratysława) rozpadło się Święte Cesarstwo Rzymskie, bo cesarz Franciszek II Habsburg zrzekł się wszelkich pretensji do Niemiec, przekazał Francji: Istrię i Dalmację. Napoleon miał wolną drogę do utworzenia zależnej od Francji federacji państw niemieckich – Związku Reńskiego. Pokój w Preszburgu to oficjalne zakończenie III koalicji antyfrancuskiej. W lutym 1806r. Franciszek I oficjalnie zrzekł się tytułu cesarza Niemiec pozostawiając sobie tytuł cesarza Austrii, którego Habsburgowie używali od 1804. Rok 1806r. uważa się za oficjalny koniec Cesarstwa Niemieckiego, czyli koniec I Rzeszy Niemieckiej. Napoleon po wycofaniu Austrii z Niemiec, z 16 niemieckich państewek utworzył Związek Reński
Europa w czasach Napoleona- po pokoju w Preszburgu.
Na rozkaz Napoleona Zawiązek Reński prowadził agresywną politykę w stosunku do Prus, bo Napoleon chciał Prusy sprowokować do wojny, co udało mu się osiągnąć. Latem 1806r. Prusy, Rosja i Anglia zawiązały IV koalicję antyfrancuską. Armia pruska wkroczyła do Związku Reńskiego i została pokonana przez Francuzów w dwóch bitwach, które odbyły się jednego dnia 14 X 1806r. pod Jeną i Auerstedt. W pierwszej dowodził Napoleon, w drugiej Louis Davout. Następnie Napoleon wkroczył do Berlina i zmusił, Prusy do zawarcia separatystycznego pokoju. W listopadzie 1806r., w Berlinie, Napoleon wydał dekret o blokadzie kontynentalnej, w którym zabraniał państwom Europy prowadzenia handlu z Anglią, nie mogąc pokonać Wielkiej Brytanii militarnie postanowił ją zniszczyć gospodarczo. Anglia jednak nie odczuła tak bardzo blokady, bo miała kolonie, natomiast Rosja i Holandia i inne państwo, które bardzo silnie były związane handlowo z Anglią popadły w kryzys gospodarczy.
Europa w 1811 roku – kraje stosujące blokadę kontynentalną
W styczniu 1807r. Napoleon stoczył z Rosjanami nierozstrzygniętą wojnę pod Iławą Pruską. W czerwcu 1807r. Napoleon zwyciężył pod Rosjan pod Frydlandem. Po niej Rosjanie poprosili o pokój. W lipcu 1807r. podpisano go w Tylży. 7 lipca 1807r. z Rosją, która zobowiązywała się przestrzegać blokady kontynentalnej, w zamian Napoleon zgadzał się na przejęcie przez Rosję Finlandii i Mołdawii. Państwa te przyrzekły sobie wieczny pokój. 9 lipca 1807r., również w Tylży, zawarto pokój francusko-pruski, na mocy którego Prusy traciły wszystkie tereny na wschód od Łaby. Gdańsk stawał się Wolnym Miastem. Z ziem II i III zaboru pruskiego tworzono Księstwo Warszawskie.
Tylża: tratwa zacumowana pośrodku Niemna, na której prowadzono rozmowy
Po zawarciu pokoju w Tylży Napoleon mógł się zająć sprawą Portugalii i Hiszpanii. W 1806r. Napoleon postanowił podjąć interwencję w Portugalii, która trwała w tradycyjnym sojuszu z Anglią. Wojska francuskie otrzymały prawo przejścia przez Hiszpanię do Portugalii, w zamian Hiszpania miała uzyskać po wojnie część portugalskiego terytorium. Korpusem francuskim, który wkroczył do Portugalii dowodził jeden z marszałków Napoleona Jean Junot. Wojska Francji wkroczyły do Portugalii i zajęły Lizbonę, a król Portugalii Jan VI Braganza uciekł do Brazylii. Braganzowie byli spokrewnieni z angielską dynastią. Anglicy nie chcieli dopuścić do przejęcia Portugalii przez Francję, dlatego pierwszy raz zdecydowali się na interwencję armią lądową. W 1808r. armia angielska pod dowództwem gen. Artura Wellesley wkroczyła do Portugalii, a potem do Hiszpanii.
Arthur Wellesley, książę Wellington
W 1808r. Napoleon ogłosił królem Hiszpanii swojego brata Józefa. Wojska francuskie wkroczyły do Hiszpanii. Napoleon ogłosił, że pragnie wyzwolić Hiszpanię z feudalizmu. Hiszpanie, z wyjątkiem kilku generałów, nie poparli go. Zaczęła się wojna partyzancka przeciwko Napoleonowi nazywana guerillą. Napoleon nie był w stanie sobie z nią poradzić. Partyzanci zajęli jedyną drogę na Madryt. Wiodła ona przez wąwóz Somosierra. Walki o Somosierrę trwały kilka tygodni i dopiero szarża polskich szwoleżerów dowodzonych przez Jana Leona Kozietulskiego, w październiku 1808r. przełamała obronę i wojska francuskiego zajęły Madryt.
Atak polskich szwoleżerów obraz Januarego Suchodolskiego
Józefa I koronowano oficjalnie królem, ale wojna trwała dalej. Niepowodzenia Napoleona w Hiszpanii ośmieliły Austrię do zawiązania z Anglią nowej - V koalicji. Na wieść o tym Napoleon opuścił wojska w Hiszpanii, zorganizował nową armię i 6 lipca 1809r. pokonał Austriaków w bitwie pod Wagram. Po tej bitwie Austriacy podpisali pokój w Schonbrunn ( pałac pod Wiedniem). Na jego mocy Austria straciła swoje południowe prowincje nad Adriatykiem oraz Salzburg i Innsbruck, musiała zapłacić kontrybucję wojenną i przyrzec, że nigdy nie wystąpi przeciw Francji. Po zawarciu pokoju Napoleon rozpoczął tajne pertraktacje na temat nowego małżeństwa, chciał je zawrzeć z córką cesarza Franciszka I- Marią Luizą. W 1810r. Napoleon rozwiódł się z Józefiną i wziął cywilny ślub z Marią Luizą. W 1811r. Maria Luiza urodziła mu syna- Napoleona, którego ojciec mianował królem Rzymu.
Ślub z Marią Luizą Maria Luiza z synem