10. Rewolucje karbonarskie w Niemczech
LEKCJA NR 9. REWOLUCJE KARBONARSKIE W NIEMCZECH, HISZPANII, PORTUGALII I NA SYCYLII
NIEMCY W I POŁ. XIX WIEKU
Na Kongresie Wiedeńskim Niemcy zostały podzielone na 35 państw i 4 wolne miasta: Lubeka, Hamburg, Brema, Frankfurt nad Menem. Niemcy zostały nazwane Związkiem Niemieckim, któremu przewodniczyła Austria, sama nie należąc do Związku.
Związek Niemiecki( granice zaznaczone na czerwono) oraz Austria, Prusy
Niemcy, szczególnie młodzież, byli niezadowoleni, ponieważ spodziewali się całkowitego zjednoczenia. Ponadto rządy Austrii oznaczały wzrost absolutyzmu. Dlatego w Niemczech zaczęły się dynamicznie rozwijać organizacje karbonarskie zakładane przez studentów ( Burszenszafty). 18 X 1817r. doszło do wielkiej demonstracji w Wartburgu, w czwartą rocznicę bitwy pod Lipskiem i trzechsetletnią rocznicę reformacji. Podczas demonstracji spalono publicznie „nieniemieckie” książki.
„Festiwal” studentów w Wartburgu w 1817r.
Członkowie Świętego Przymierza zorganizowali, w związku wystąpieniami studentów, pierwszy kongres Świętego Przymierza w Akwizgranie w 1818r. Monarchowie zażądali od księcia sasko- wartburskiego, surowych represji wobec demonstrantów. 23 marca 1819r. Karol Sand, student- karbonariusz, zabił Johana Kotzebue, niemieckiego dramaturga, którego podejrzewano, że był carskim szpiegiem. Z tego powodu Klemens Metternich, kanclerz Austrii i Związku Niemieckiego, zwołał konferencję państw niemieckich, a zarazem drugi kongres Św. Przymierza do Karlsbadu /Karlowe Vary /w 1819r. Wydano tam ustawy na mocy których wszystkie niemieckie uczelnie zostały poddane pod ścisły nadzór policji, wprowadzono również cenzurę prewencyjną. W XI 1919r. Metternich zwołał kolejną konferencję państw niemieckich do Wiednia. Podjęto na niej uchwałę zakazującą wprowadzania konstytucji w państwach niemieckich. Mimo tych działań nie udało się stłumić ruchu karbonariuszy w Niemczech. Do końca lat 30-tych będą oni aktywnie działać na terenie Związku Niemieckiego, wywołując wystąpienia w różnych niemieckich państewkach.
ZWIĄZEK NIEMIECKI 1815-1866
W I poł. XIX wieku Prusy zaczęły rywalizować z Austrią o przywództwo w Związku Niemieckim. 22 III 1833r. roku z inicjatywy Prus i pod ich przewodnictwem powstał Związek Celny, który zaczął działać od 1 I 1834r. Do 1854r. weszły do niego wszystkie państwa niemieckie z wyjątkiem Austrii. Związek Celny jest uważany za I fazę zjednoczenia Niemiec.
HISZPANIA
W 1815r., po Kongresie Wiedeńskim, do Hiszpanii wrócił król Ferdynand VII Burbon, który był owacyjnie przyjmowany przez społeczeństwo. W latach 1808-1815 Hiszpanie nie ulegli Napoleonowi, nie chcieli zmiany stosunków społecznych, ani zniesienia feudalizmu przez obce wojska. Wiernie stanęli przy panującej dynastii. Teraz kiedy wrócił Ferdynand VII spodziewali się jednak, że będzie chciał się im odwdzięczyć za wierność i zatwierdzi konstytucję, którą powstańcy hiszpańscy uchwalili podczas wojny partyzanckiej z Napoleonem. Natomiast pierwszą rzeczą jaką zrobił król było wprowadzenie terroru i zniesienie konstytucji z 1812r. Taka represyjna polityka była prowadzona przez dalsze 5 lat. W związku z czym w armii hiszpańskiej zaczęły się zawiązywać tajne karbonarskie organizacje m. in. powstała w Madrycie na jej czele stanął pułkownik Rafael Riego, który w lipcu 1820r. zbuntował się przeciwko Ferdynandowi VII. Król przerażony przywrócił konstytucję z 1812r. i powołał Zgromadzenie Narodowe na czele z Rafaelem Riego.
Zatwierdzenie konstytucji w 1820r. przez króla Rafael Riego
W 1822r. zwołano kongres Św. Przymierza w Weronie, tam zatwierdzono interwencję w Hiszpanii, której miała dokonać Francja. Francja wprowadziła swoje wojska do Madrytu w 1823r., Rafael Riego został zabity, rewolucję stłumiono.
KRÓLESTWO OBOJGA SYCYLII
W lipcu 1820r., kilka dni po wybuchu rewolucji w Madrycie, pod wpływem tego, co się stało w Hiszpanii, wybuchła rewolucja karbonarska w Królestwie Obojga Sycylii (państwo powstałe w 1816r. roku po połączeniu Królestwa Neapolu i Królestwa Sycylii unią realną).
Królestwo Obojga Sycylii Ferdynand I Burbon ( 1816-1825r)
Na jej czele stanął generał Guglielmo Pepe. Ferdynand I Burbon pozwolił aby wprowadzono konstytucję na wzór hiszpańskiej, powołano Zgromadzenie Narodowe. To wszystko było z niepokojem obserwowane przez Święte Przymierze, które zostało przecież powołane aby zwalczać rewolucję. W 1820r. został zorganizowany kongres Św. Przymierza w Opawie/ Troppau/ i tam ustalono czwartą zasadę ( obok tych z kongresu wiedeńskiego) jaka miała obowiązywać w Europie- zasadę interwencji, która przyznała państwom Św. Przymierza prawo do interwencji w krajach, które są zagrożone rewolucją bądź tam gdzie ona już trwa. W 1821r. został zorganizowany III Kongres Św. Przymierza tym razem w Lublanie, na który przybył król Neapolu Ferdynand I Burbon. Przekonał on gen. Pepe, że pragnie zapobiec interwencji Św. Przymierza w Neapolu. Pepe uwierzył i Ferdynand I został wypuszczony z kraju. Pojechał do Lublany i pierwszą rzeczą jaką zrobił, to była prośba o jak najszybszą interwencję w Neapolu. W imieniu Św. Przymierza interwencji dokonała Austria. Wojska austriackie wkroczyły do Neapolu w 1821r., w ciągu jednego tygodnia stracono ponad 20 tyś. ludzi i przywrócono tam feudalizm i absolutyzm.
PORTUGALIA
W sierpniu 1820r. wybuchła rewolucja karbonarska w Lizbonie, tyle tylko, że miała inny przebieg niż te w pozostałych krajach. Tutejsi karbonariusze nie występowali przeciwko królowi – Janowi VI Braganza, który przebywał poza krajem, ale przeciwko Anglikom, którzy w 1806r. wprowadzili swoje wojska na teren tego państwa, w celu obrony przed Napoleonem, a później, po klęsce Francji, nadal okupowali terytorium Portugalii. Karbonariusze domagali się wyprowadzenia wojsk angielskich z kraju. Poprosili Jana VI o powrót. Rewolucja portugalska osiągnęła swoje. W 1821r. wrócił król Jan VI Braganza, a wojska angielskie musiały ten kraj opuścić.
GRECJA
Grecy stracili niepodległość w średniowieczu, kiedy zostali podbici przez Turków. W tureckim imperium bogatym Grekom żyło się całkiem nieźle. Grecy byli ludźmi zwykle dobrze wykształconymi, władali kilkoma językami, dlatego też sułtani bardzo chętnie angażowali ich na stanowiska w dyplomacji tureckiej. Przyznawano im także szereg przywilejów handlowych. W Stambule istniała cała dzielnica bogatych Greków, nazywała się Fanar, a Greków tam mieszkających nazywano Fanariotami. W Grecji dość wcześnie obudził się nacjonalizm. W 1813r. zaczęły powstawać organizacje niepodległościowe tzw. Heterie – „Związki Przyjaciół. Pierwsza powstała w Fanarze, a druga w 1814r. na Krymie, w imperium rosyjskim, ponieważ tam przebywało wielu greckich emigrantów. Car ich wszystkich przyjmował, książę Aleksander Ypsilanti był jego adiutantem, stanowisko ministra spraw zagranicznych sprawował inny Grek książę Joanis Kapodistris. To właśnie Aleksander Ypsilanti był założycielem pierwszej heterii, która działała na terenie Rosji. W 1821r. Ypsilanti wykorzystał pobyt cara Aleksandra I na kongresie w Lublanie i przekształcił heterię z Odessy w oddział wojska, z którym wkroczył z terytorium Rosji na teren dwóch księstw naddunajskich Mołdawii i Wołoszczyzny. Chciał tu wywołać powstanie przeciw Turkom, nie udało się, ponieważ dla narodów bałkańskich Grecy byli takimi samymi, a może nawet większymi, ciemiężycielami niż Turcy. To głównie Grecy zajmowali stanowiska poborców podatkowych, którzy szczególnie mocno byli znienawidzeni przez miejscową ludność. Do tego car Aleksander I zażądał by Ypsilanti wycofał się ze swym wojskiem z Mołdawii, cara zmusiło do takiej postawy Św. Przymierze, ponieważ zarzucono mu łamanie zasady legitymizmu poprzez popieranie Greków, którzy od wieków byli częścią Imperium Tureckiego. Car Aleksander rozgniewany postępkiem Ypsilantiego nakazał wszystkim emigrantom greckim opuścić Rosję. Okazało się jednak, że to wejście Ypsilantiego do Mołdawii i Wołoszczyzny miało swój skutek, uaktywnił się ruch narodowy w Grecji. 25 marca 1821 roku w monasterze Agia Lavra na Peloponezie, biskup miasta Patra-Germanos Georgios Gotzias pobłogosławił i wywiesił grecką flagę, co stało się sygnałem do wybuchu powstania przeciwko Imperium Osmańskiemu.
Monastyr Agia Lavra Błogosławienie flagi
Co było jednoznaczne z wojną z Turcją. Armia turecka wyruszyła dopiero w 1822r. dokonując rzezi Greków w Fanarze, co było zemstą za bunt. Później ta sama armia dokonała rzezi na wyspie Chios, gdzie zginęło 23 tyś. Greków, a 30 tyś. sprzedano w niewolę. Owa rzeź został przedstawiona przez jednego z najwybitniejszych malarzy XIX w. Eugene Delacroix.
W 1824r. Turcy zaczęli oblężenie Missolungi. Grecy bronili się zawzięcie, ale ich szanse na zwycięstwo wydawały się bardzo słabe, bo rządy krajów europejskich, solidarnie, zgodnie z zasadą legitymizmu, odmówiły poparcia Grekom. Na szczęście w Europie narodził się ruch filhelleński, którego inicjatorem był Joanis Kapodistris. Społeczeństwo europejskie uważając, że Grecja jest kolebką kultury europejskiej postanowiło okazać Grekom pomóc. Do Grecji przybywali ochotnicy, przysyłano broń, lekarstwa, jednym z najsłynniejszych ochotników był słynny angielski poeta romantyczny George Byron( umarł w Grecji w 1824r. na epidemię tyfusu, tu napisał „Giaura”) . W 1825r. rozpoczęło się drugie oblężenie Missolungi. W tym samym roku zmieniła się sytuacja międzynarodowa. W 1825r. swoje poglądy dotyczące powstania w Grecji diametralnie zmieniła Anglia. Premierem Anglii i jednocześnie ministrem spraw zagranicznych był Lord George Canning, który uznał, że w interesie Anglii leży osłabienie pozycji Turcji na Bałkanach. Dlatego też Anglia postanowiła pomóc Grekom i namówić do pomocy resztę Europy. W 1826r. zaczęła się interwencja. Floty francuska i angielska wpłynęły na Morze Egejskie. W 1827r. W bitwie pod Novarino flota turecka została pokonana. W 1828r. Do wojny z Turcją przystąpiła Rosja, wkraczając z armią na Kaukaz. W 1830r. Na konferencji w Londynie przyznano Grecji niepodległość.
Rozwój terytorialny Grecji 1832-1947