17. Wojna krymska
LEKCJA NR 17. WOJNA KRYMSKA
Imperium Osmańskie już w XVIII było słabe. Ten proces coraz bardziej się pogłębiał. W XIX w. car Mikołaj I nazywał Turcję „chorym człowiekiem Europy”. Postanowił wykorzystać jej słabość do tego by uzyskać wreszcie kontrolę nad cieśninami czarnomorskimi- Bosforem i Dardanelami. Dlatego w styczniu 1853r. ze specjalną misją do Stambułu przyjechał Aleksander Mienszykow, który przywiózł ultimatum Mikołaja I. Domagał się on przyznania sobie prawa do sprawowania opieki nad miejscami świętymi w Palestynie oraz protektoratu nad wszystkimi chrześcijanami zamieszkującymi Imperium Osmańskie. Sułtan Abdulmecid I zgodził się by kontrolę na Jerozolimą, Betlejem, Nazaretem sprawowała Rosja, natomiast odrzucił żądanie przejęcia przez Rosję protektoratu na prawosławnymi w imperium osmańskim, bo dawało by to Rosji możliwość wtrącania się w politykę wewnętrzną Turcji.
W maju 1853r. doszło do zerwania stosunków turecko-rosyjskich. W czerwcu 1853 Rosjanie wprowadzili swoje wojska do księstw naddunajskich Mołdawii, Wołoszczyzny. Turcy bezskutecznie domagali się wycofania wojsk. Kiedy wszystkie formy nacisku upadły. 16 października 1853r. Turcy wypowiedzieli wojnę Rosji. Rosyjska flota wpłynęła na Morze Czarne, 30 listopada 1953r. doszło do bitwy morskiej pod Synopą. Flota rosyjska pod dowództwem admirała Pawła Nachimowa zwyciężyła Turków i kompletnie rozbiła ich flotę. Po tej klęsce było już pewne, że Turcy wojnę przegrają i w ten sposób cieśniny czarnomorskie staną się rosyjską własnością. To zaniepokoiło państwa zachodnie. Anglia obawiała się, że upadek Turcji spowoduje zagrożenie dla angielskich posiadłości na Środkowym Wschodzie, w Azji. Francja nie była bezpośrednio zainteresowana sprawami Bałkan i Turcji, ale Napoleon uważał, że udział w tym konflikcie wzmocni pozycję Francji na arenie międzynarodowej. Dlatego Napoleon zgodził się wziąć udział negocjacjach, które na początku 1854r. miały doprowadzić do ugody między Rosją a Turcją. Rosja jednak nie była zainteresowana kompromisem, bo zdawała sobie sprawę, że jest bliska zwycięstwa. Turcy też nie byli skłonni do kompromisu bo wiedzieli, że popiera ich Francja i Anglia. Dlatego nie doszło do kompromisu. We wrześniu 1854r. Francja i Anglia wypowiedziały wojnę Rosji.
Przebieg działań wojennych w czasie wojny krymskiej 1953-1956
Próbowano do tej wojny namówić Austrię. Franciszek Józef I nie był jednak pewny, jaki będzie jej wynik, obawiał się, że w wypadku zwycięstwa Rosjan, Austria byłaby narażona na działania odwetowe ze strony Rosji. Dlatego Austria do koalicji nie przystąpiła, ale zachowała tzw. wrogą neutralność wobec Rosji. W sierpniu 1854r. Franciszek Józef I zażądał wyprowadzenia wojsk rosyjskich z Mołdawii i Wołoszczyzny, w przeciwnym razie wojska austriackie wejdą do Besarabii i armia rosyjska w Księstwach Naddunajskich zostanie odcięta. Mikołaj I kiedy usłyszał o tym żądaniu powiedział: „było dwóch głupich królów polskich ja i Sobieski bo obaj wspomagaliśmy Austrię i obu Austria zapłaciła zdradą”. Rosjanie musieli wycofać wojska. We wrześniu 1854r. wojska angielskie i francuskie wylądowały na Krymie. Rosjanie próbowali nie dopuścić do zamknięcia oblężenia twierdzy Sewastopol na Krymie. 20 września 1954r. Rosjanie zostali pokonani w bitwie nad rzeką Almą wojska sprzymierzona zamknęły się oblężenie wokół twierdzy.
Oblężenie Sewastopola
Głównodowodzącym rosyjskim był Paweł Nachimow. Wojskami koalicji dowodził Jacques Saint- Arnaud. Rosjanie kilkakrotnie próbowali rozerwać łańcuch oblężenia zostali jednak pokonani 25 października 1854r. pod Bałakławą, a potem 5 listopada pod Inkermanem. Przez cały rok 1855 Francja i Anglia próbowały nakłonić Austrię do czynnego zaangażowania się w wojnę, ale nie udało się. Austria przyłączyła się dopiero w momencie gdy klęska Rosji była pewna. We wrześniu 1855r. Francuzi zdobyli Małachowski Kurchan. Kilka dni później padł Sewastopol. Wojna krymska miała jednak również drugi front na terenie Gruzji i tu Rosjanie odnosili znaczące sukcesy, bo wojsk tureckich w tym regionie nikt nie wspomagał. Dlatego Rosjanie zdobyli ważne pod względem strategicznym i handlowym miasto Kars. W marcu 1855r. zmarł na apopleksję Mikołaj I. Tron przejął jego syna Aleksander II. Zdecydował on, po upadku Sewastopola, że dalsza walka nie ma sensu, rozpoczął rozmowy na temat zawieszenia broni i dopiero wtedy, w grudniu 1855 wojnę Rosji wypowiedziała Austria. Na początku 1856r. ogłoszono zawieszenie broni. Napoleon III zaproponował by miejscem konferencji pokojowej był Paryż. W marcu 1856r. do Paryża przyjechali dyplomaci. Anglię reprezentował min. spraw zagranicznych Lord Henry John Palmerstone, Francję Napoleon III i minister spraw zagranicznych Aleksander Walewski ( naturalny syn Napoleona i Marii Walewskiej ), Rosję reprezentował hrabia Orłow. Na tej konferencji przebywał premier Królestwa Obojga Sycylii Kamil Benson Cavour. Sardynia bowiem, od stycznia 1855r. także uczestniczyła w wojnie krymskiej. Warunki pokoju paryskiego były następujące:
- Morze Czarne uznano za strefę zdemilitaryzowaną, co oznaczało, że ani Rosja ani Turcja nie mogą tam trzymać swoich statków wojennych ani budować twierdz na brzegach
- ujście Dunaju zostało uznane za strefę międzynarodową
- Rosja zrzekła się wszystkich pretensji do cieśnin czarnomorskich i musiała zwrócić Turcji miasto Kars
Siódma wojna rosyjsko-turecka, przez poszerzenie jej o wojnę krymską, przy udziale Wielkiej Brytanii i Francji, zakończyła się więc przegraną Rosji. Upokarzający dla Rosji był zwłaszcza zakaz posiadania floty wojennej i likwidacji twierdz przybrzeżnych na Morzu Czarnym. Wojna wykazała zacofanie techniczne i gospodarcze Rosji, głównie w rozwoju szlaków komunikacyjnych i budowie okrętów, korupcję i niedowład w zaopatrzeniu wojsk oraz nieudolność dowódców. Na przykład: z braku połączenia kolejowego zaopatrzenie na front krymski dowożone było przez bezdroża Ukrainy wozami zaprzężonymi w woły. Innym przykładem dysproporcji możliwości technicznych był zasięg broni obu stron. Karabiny wojsk inwazyjnych miały zasięg do 1200 metrów, podczas gdy muszkiety rosyjskie – 300 metrów. Wojna Krymska umocniła pozycję Francji na arenie międzynarodowej. Napoleon zaczął być uważany za arbitra w stosunkach międzynarodowych.