19. Zjednoczenie Włoch
LEKCJA NR 19. ZJEDNOCZENIE WŁOCH
W I połowie XIX karbonariusze próbowali doprowadzić do zjednoczenia Włoch jednak bezskutecznie. Nie powiodło się to także w czasie Wiosny Ludów, za co, w powszechnej opinii, winę ponosił Karol Albert- król Sardynii, który z powodu nieudolnej walki z Habsburgami stracił autorytet i zdecydował się abdykować w 1849r. na rzecz swego bratanka Wiktora Emanuela II, kilka tygodni po tym Karol Albert zmarł. W 1852r. Wiktor Emanuel mianował premierem Sardynii Kamila Bensona Cavoura który od 1848r. wydawał w Turynie pismo zatytułowane „ Il Risorgimento” (Zjednoczenie) w którym popularyzował idee zjednoczenia Włoch.
Wiktor Emanuel II Kamil Benson Cavour
Cavour był uważany za przywódcę umiarkowanego skrzydła ruchu zjednoczeniowego. Wykluczał bowiem rewolucję i jakikolwiek wpływ ludów na zjednoczenie. Uważał, że Włochy mogą się zjednoczyć na drodze dyplomatycznej. Ewentualnie dzięki pomocy mocarstw które zmuszą Austrię do wycofania się z Płw. Apenińskiego. Zjednoczone Włochy miały być monarchią. Przywódcą skrzydła radykalnego był Giuseppe Garibaldi, który uważał, że zjednoczenie może przynieść tylko rewolucja we wszystkich państwach Płw. Apenińskiego, poza tym zjednoczone Włochy miały być republiką. Cavour, jak i Garibaldi, zdawał sobie sprawę, że słabość polityczna i militarna włoskich państw i stała obecność wojsk austriackich na Płw. Apenińskim może utrudnić zjednoczenie. Cavour próbował zainteresować sprawą zjednoczenia Włoch Francję. Napoleon poradził mu, aby Sardynia wzięła udział w wojnie krymskiej i wtedy zainteresują się tą sprawą inne państwa. W styczniu 1855r. na Krym wysłano 15 tyś. korpus sardyński pod dowództwem gen. Alfonso Damarmora, co spowodowało, że Cavour faktycznie brał udział w konferencji paryskiej w 1856r., ale Austria odmówiła stanowczo wszelkich dyskusji na temat Włoch. Dopiero sprawa Orsiniego spowodowała, że Napoleon postanowił wspomóc Włochów i pokonał Austrię w 1859r. Na mocy pokoju w Zurychu Francja otrzymała Królestwo Lombardzko- Weneckie, ale bez Wenecji, które przekazała Sardynii, w zamian za Sabaudię i Niceę.
Królestwo Sardynii w 1859r. Królestwo Sardynii w 1860r.
Sprawa wymiany wywołała wielki oburzenie wśród Sardyńczyków, którzy byli przekonani, że Napoleon III pomaga im z czystego altruizmu. Wydawało się, że sprawa zjednoczenia nie posunie się dalej. W marcu 1860r. wybuchły jednak antyhabsburskie powstania w księstwach Toskanii, Modenie, Parmie, Lukce. Co spowodowało, że rządzący tam książęta habsburscy uciekli. Cavour zorganizował w tych księstwach plebiscyt. Ludność wypowiedziała się za przyłączeniem do Królestwa Sardynii. W maju 1860r. do działania przystąpił Garibaldi, który zorganizował „wyprawę tysiąca” wraz z 1200 zwolennikami wyprawił się na Sycylię (wszyscy w czerwonych koszulach, bo był to ich znak rozpoznawczy jeszcze od czasów Wiosny Ludów).
Wyprawa tysiąca Giuseppe Garibaldi
Po wylądowaniu na Sycylii pokonał wojska Franciszka II, w bitwie pod Calatafimi, a następnie ogłosił zniesienie poddaństwa chłopów i pańszczyzny oraz nadał im ziemię, co wywołało antyburbońskie powstanie na Sycylii. Oddziały Garibaldiego powiększyły się znacznie o ochotników chłopskich, co umożliwiło mu podjęcie marszu na Neapol. 7 września 1860r. wkroczył do Neapolu. Franciszek II Burbon w panice opuścił Królestwo Obojga Sycylii.
Franciszek II Burbon Pałac Królewski w Neapolu
To co się działo na płd. Włoch obserwował Cavour. Premier Sardynii obawiał się, że Garibaldi będzie starał się realizował na płd. Włoch własną koncepcje zjednoczenia i ogłosi powstanie republiki co doprowadziło by do powstania dwóch włoskich państw zwalczających się nawzajem. Dlatego Cavour zdecydował się wkroczyć z wojskami królestwa Sardynii do Państwa Kościelnego, a stamtąd dalej do Neapolu. Wojsko papieskie próbowało powstrzymać Cavoura, ale zostało pokonane pod Castelfidardo i wojska sardyńskie zajęły 3 części Państwa Kościelnego: Romanię, Umbrię i Marche. Nie weszły do Rzymu, bo tam stacjonował ciągle oddział francuski od 1849r.
Wyprawa Cavoura Spotkanie Garibaldiego pod Neapolem
Kiedy wojska sardyńskie zbliżyły się do Neapolu. Garibaldi przywitał Wiktora Emanuela, nazywając go królem Włoch, natychmiast zgodził się na przeprowadzenie na płd. Włoch plebiscytu w październiku 1860r. W tym plebiscycie ludność Sycylii opowiedziała się za przyłączeniem do Sardynii i w ten sposób dokonało się zjednoczenie Włoch. Chociaż nadal poza granicami pozostawała Wenecja i Rzym. W marcu 1861r. do Turynu został zwołany ogólnowłoski parlament, na którym proklamowano powstanie zjednoczonego Królestwa Włoch, pod dziedzicznym panowaniem dynastii sabaudzkiej.
Risorgimento w 1861r.
Przez kilka tygodni stolicą Włoch był Turyn, a potem Mediolan. W 1866r. Włosi zawarli przymierze z Prusami i kiedy w czerwcu 1866r. wybuchła wojna austriacko-pruska Włochy też wystąpiły przeciw Austrii. Niestety, zostały pokonane pod Custozzą i w bitwie morskiej koło wyspy Lissa. Na szczęście dla Włoch Prusy pokonały Austrię pod Sadową i wymogły na niej w traktacie pokojowym przekazanie Wenecji Włochom. W ten sposób doszło do kolejnego etapu zjednoczenia. Ostatni etap zjednoczenia Włoch miał miejsce w 1870r. kiedy w wojnie francusko- pruskiej Napoleon III wycofał oddział francuski z Rzymu, co spowodowało, że natychmiast wkroczyły tam oddziały włoskie. Władza papieża została ograniczona do Watykanu. Ostatecznie zlikwidowano Państwo Kościelne. W styczniu 1871r. Rzym został ogłoszony stolicą Włoch. Papież Pius IX przeklął Włochów i Królestwo Włoskie i ogłosił się Więźniem Watykanu.
Włochy do 1866r. Włochy do 1870r.
Włochy 0d 1870r.
Do I wojny św. nie udało się wyrównać dysproporcji pomiędzy zacofanym rolniczym południem a uprzemysłowioną północą dlatego Włosi nie będą liczyły się w europejskiej polityce w II połowie XIX wieku.