21. Narodziny komunizmu
LEKCJA NR 21. SOCJALIZM NAUKOWY
W latach 40 – tych swą działalność zaczyna prowadzić Karol Marks i Fryderyk Engels. Obaj pochodzili z rodzin żydowskich ale całkowicie już zasymilowanych.
Karol Marks (1818-1883) Fryderyk Engels (1820- 1895)
Fryderyk Engels urodził się w 1820r. w bogatej rodzinie która miała kilkanaście fabryk włókienniczych w Niemczech, został przez rodziców wysłany do Manchesteru, do Anglii, która wtedy uchodziła za Mekkę kapitalizmu, uważano, że jeżeli ktoś chce się nauczyć dobrego zarządzania fabryką to musi pojechać właśnie do Anglii. Engels zamiast zajmować się praktyczną stroną zarządzania zakładem i nowinkami technicznymi zajął się warunkami życia robotników i napisał książeczkę pt: ”Położenie klasy robotniczej w Anglii w XIX wieku”. Engels tą broszurą zwrócił uwagę na los robotników i to, jakim kosztem została przeprowadzona rewolucja przemysłowa w Anglii. Po wydaniu tej broszury zerwał ze swoją rodziną, wyjechał do Paryża i tam poznał Marksa. Karol Marks urodził się w 1818r. pochodził z rodziny inteligenckiej, otrzymał bardzo staranne wykształcenie, prawnicze i filozoficzne na kilku uniwersytetach, po ukończeniu których w 1842r. zaczął pracować w „Gazecie Reńskiej”, której to wkrótce stał się redaktorem naczelnym. Gazeta zaczęła drukować bardzo postępowe artykuły i została zamknięta przez władze pruskie. Marks wyjechał do Paryża, gdzie poznał Engelsa. Wspólnie zaczęli wydawać „Roczniki Niemiecko – Francuskie”, za co władze francuskie uznały ich za „persona non grata”( osoby niepożądane), wydalono ich do Brukseli i tam w 1848r. wydali „Manifest komunistyczny”, który przedstawiał podstawowe zasady nowej filozofii. Manifest zaczyna się słowami Widmo krąży po Europie – widmo komunizmu, a kończy słowa „Proletariusze wszystkich krajów łączcie się”.
Główne tezy „Manifestu Komunistycznego”
Marzeniem Marksa i Engelsa było stworzenie międzynarodowej organizacji robotniczej, która została powołana w Londynie w 1864r. było to Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników popularnie nazywane Pierwszą Międzynarodówką. Organizacja ta dzieliła się na sekcje narodowe, władzę naczelną sprawowało Zgromadzenie Ogólne, które obradowało raz w roku, a pomiędzy jego sesjami władzę sprawowało Centralne Biuro Międzynarodówki. W 1871r. oskarżano jej działaczy o wywołanie rewolucji w Paryżu i dlatego też władze angielskie cofnęły zgodę na działalność Międzynarodówki na swoim terenie. I Międzynarodówka przeniosła swoje biuro do Nowego Yorku, ale zarządzanie ruchem robotniczym w Europie z Ameryki okazało się niemożliwe i organizacja rozwiązała się w 1876r.
Karol Marks wydał I tom „Kapitału ” w 1867r. W którym stworzył dwie teorie:
-TEORIA WARTOŚCI DODATKOWEJ – kapitaliści bogacą się, bo przejmują różnicę między faktyczną wartością pracy robotnika, a pensją, którą im wypłacają. Źle opłacając robotników uzyskują nadwyżkę, która umożliwia im bogacenie się.
-TEORIA WALKI KLAS- dla każdej formacji historycznej jest charakterystyczne walka klas. W starożytności była to walka niewolników z ich właścicielami, w średniowieczu między pańszczyźnianymi chłopami a seniorami, a teraz między kapitalistami a proletariatem. Zawsze zwycięsko z walki wychodzi klasa ciemiężona- tym razem zwycięży proletariat.
W 1883r. zmarł Marks. W 1889 roku – Engels zwołał do Paryża zjazd robotników w związku z obchodami 100 rocznicy wybuchu rewolucji francuskiej. Na tym zjeździe powołano II Międzynarodówkę, która uchwaliła, że 1 V będzie dniem robotniczego święta, dla uczczenia rozruchów w Chicago z 1 V 1886r. kiedy zginęło kilkudziesięciu robotników. Rozpoczęła się walka o 8- godzinny dzień pracy oraz o zakaz pracy dzieci i kobiet na 3 zmiany.
Organizacja ta była mniej jednolita od swojej poprzedniczki, występowało w niej kilka frakcji:
-marksiści – rewolucja była dla nich jedynym sposobem na wprowadzenie socjalizmu, uznawali tylko społeczeństwo bezklasowe, po śmierci Fryderyka Engelsa i liderem został Włodzimierz Lenin
-reformiści- uważali, że socjalizm można wprowadzić poprzez reformy parlamentarne, że tak naprawdę w II fazie kapitalizmu rewolucja już nie jest potrzebna, przywódcą tej frakcji był Edward Bernstein
-anarchiści – skupieni wokół Michała Bakunina wyznawali poglądy Proudhona. Chcieli zniszczyć struktury państwowe przez przeprowadzenie indywidualnych aktów terroru. Ich działalność została uznana za szkodliwa dla socjalizmu, zostali wykluczeni z Międzynarodówki i stali się odrębnym ruchem.
W 1895r. zmarł Engels i przywódcą II Międzynarodówki, który do końca życia wydawał pisma filozoficzne poświęcone głównie obronie i wyjaśnianiu poglądów Karla Marksa. Stworzył pojęcie materializmu dialektycznego.
Po śmierci Engelsa przywódcą Drugiej Międzynarodówki został Edward Bernstein. Europa zaczęła się przygotowywać do wojny. Gdy wybuchła I Wojna Światowa Bernstein, zawiesił działalność II Międzynarodówki, oświadczając, że robotnicy powinni poprzeć w tej wojnie własne państwo.