32. Imperializm rosyjski i amerykański

LEKCJA NR 32. IMPERIALIZM ROSYJSKI I AMERYKAŃSKI

IMPERIALIZM ROSYJSKI

Specyfika imperializmu rosyjskiego polegała na tym, że Rosjanie nie zdobywali terytoriów zamorskich tylko przesuwali swoje granice i w konsekwencji stworzyli największe imperium kolonialne. Drugą specyfiką imperializmu rosyjskiego było to, że Rosja koncentrowała się tylko na Azji i nigdy nie podbiła niczego na innych kontynentach. Po przegranej wojnie krymskiej, kiedy Rosjan zmuszono do rezygnacji z aktywnej polityki w Europie zainteresowali się oni Azją Środkowo – Wschodnią.

W 1858r. Rosja zawarła w Chinach pokój Ajgunie, na mocy którego utrzymała Kraj Nadamurski. W 1860r. zawarła pokój w Pekinie i uzyskała Kraj Usuryjski, gdzie Rosja zaczęła budować port Władywostok, który był najdalej wysuniętym na wschód portem.

Kraj Nadamurski( 1858r.)- kolor beżowy, Kraj Usuryjski- kolor czerwony

W latach 1863 – 1875 Rosja podbiła Azję środkową i zajęła Samarkandę i Bucharę. W 1891r. Rosja przystąpiła do budowy Kolei Transsyberyjskiej która miała połączyć Rosję z Władywostokiem, co umocniło wpływy rosyjskie w Azji, szczególnie w Mandżurii.

Kolej Transsyberyjska

W 1898r. Rosja uzyskała Płw. Liaotung na którym wybudowała Port Artur, był to wstęp do przejęcia Korei. Ekspansja rosyjska w Azji została powstrzymana przez Japończyków, którzy pokonali Rosjan w wojnie w latach 1904-1905.

IMPERIALIZM AMERYKAŃSKI

Konstytucja amerykańska zabraniała Stanom Zjednoczonym posiadać kolonie, ale jak wszystkie państwa kapitalistyczne USA potrzebowały dostępu do rynków zbytu i źródeł taniego surowca. Ponadto rząd USA uważał, że dla bezpieczeństwa państwa lepiej umocnić się w basenie Morza Karaibskiego i na Oceanie Spokojnym. Po to by obejść ustawę zakazującą kolonializmu, USA w 1867r. zakupiły Alaskę.

Położenie Stanów Zjednoczonych

W 1889r. USA rozciągnęły swój protektorat nad wyspami Samoa, a w 1893r. nad Hawajami.

Region Pacyfiku z Wyspami Samoa i Hawajami

USA postanowiły również odebrać Kubę Hiszpanii, ale chciały znaleźć pretekst do wojny, tak by wina za jej wywołanie spadła na Hiszpanię. W 1898r. wyleciał w powietrze amerykański krążownik „Maine”. USA oskarżyli o to Hiszpanów, dziś wiadomo, że to była prowokacja. Mimo, że statek płynął pod banderą USA załoga była filipińska. Nie mniej USA wypowiedziały wojnę Hiszpanii.

Wrak amerykańskiego pancernika „Maine”

Wojna amerykańsko- hiszpańska trwała trzy miesiące, zakończyła się klęską Hiszpanii. W podpisanym w 1898r. traktacie madryckim Hiszpania zrzekła się Kuby oraz za sumę 20 mln $ w złocie, przekazywała USA protektorat nad Filipinami.

Hiszpańska karykatura imperializmu amerykańskiego. Podpis: Ocal wyspę, bo przegraliśmy

W 1903r. Kuba oficjalnie ogłosiła niepodległość, ale Kongres Stanów Zjednoczonych natychmiast ograniczył niepodległość Kuby poprawką Platta. Orville Platt był amerykańskim senatorem, pomysłodawcą w/w poprawki. Na ich mocy Kuba nie miała prawa do prowadzenia własnej polityki zagranicznej, a wojska amerykańskie miały prawo do stacjonowania na wyspie. Nie mogła też pożyczyć pieniędzy gdzie indziej niż w bankach USA. Amerykanie w 1889r. podjęli decyzję o rozbudowie floty atlantyckiej i na Pacyfiku, a ponieważ chodziło oto by te floty były szybko przemieszczone z obu akwenów, USA postanowiły odkupić od Francji koncesję na budowę Kanału Panamskiego. W 1903r. rząd kolumbijski, do którego należała wtedy Panama, cofnął Amerykanom zgodę na budowę kanału. CIA doprowadziły do buntu w Panamie, która odłączyła się od Kolumbii i proklamowała niepodległość, a rząd panamski przyznał koncesję Amerykanom. Otwarcie Kanału Panamskiego nastąpiło w 1914r.

Przebieg Kanału Panamskiego