36. I faza rewolucji przemysłowej

LEKCJA NR 36. I FAZA REWOLUCJI PRZEMYSŁOWEJ 1733- 1858R.

W drugiej połowie XVIII wieku w Anglii miała miejsce rewolucja przemysłowa, która jest bezpośrednio odpowiedzialna za powstanie nowej epoki gospodarczo- ekonomicznej czyli kapitalizmu. Kapitalizm jest pojęciem niejednoznacznym. Uważa się powszednie, że jest to taki ustrój gospodarczy, w którym środki produkcji oraz środki finansujące produkcję są skupione przez niewielką grupę kapitalistów wyzyskujących proletariat. Dla kapitalizmu bardzo ostre jest przeciwieństwo tych dwóch klas: kapitalistów i proletariatu. Marks i Engels wywodzili początki kapitalizmu z XVII wieku twierdząc, że burżuazja w XVI wieku gromadziła kapitał handlowy a następnie inwestowała go w kapitał przemysłowy. Współcześnie badania nie potwierdzają jednak tego zjawiska, a wręcz przeciwnie. Uważa się, że w XVI wieku burżuazja, która zdobyła kapitał natychmiast lokowała go w ziemi, chcąc w ten sposób polepszyć swoją sytuację społeczną czyli tak naprawdę następowało coś w rodzaju refeudalizacji kapitału. Dlatego kapitał przemysłowy wywodzi się bezpośrednio z rewolucji przemysłowej, co oznacza, że powstał nie wcześniej niż w drugiej połowie XVIII wieku. Rewolucja przemysłowa wystąpiła w Anglii, tam były najbardziej sprzyjające warunki.

Pierwszym czynnikiem było to, że w XVI i XVII wieku Anglia została pokryta gęstą siecią manufaktur, właściciele manufaktur byli zainteresowani jak największymi zyskami i dlatego też inwestowali w odkrycia techniczne.

Manufaktura włókiennicza

Druga sprzyjająca okoliczność to bardzo wczesne zagwarantowanie wszystkim wolnym obywatelom w Anglii nietykalności majątkowej i osobistej, co chroniło własność prywatną przed zakusami władzy. (rok 1679 Habeas Corpus Act). Inwestycje w wynalazki spowodowały przejście od produkcji manufakturowej do zmechanizowanej, co zapoczątkowało rewolucję przemysłową. Początek dał przemysł bawełniany, w którym zapotrzebowanie na przędzę wzrastało z miesiąca na miesiąc, czemu nie byli w stanie sprostać wytwórcy przędzy pracujący na ręcznych przędzarkach. Przełom nastąpił w 1765r. Kiedy to James Hargreaves skonstruował mechaniczną przędzarkę, którą nazwano Spinning Jenny. W roku 1767r. Richard Arkwirght udoskonalił jej mechanizm dodając napęd wodny. Wynalazek ten zrewolucjonizował przemysł włókienniczy w Wielkiej Brytanii. Pozwoliła zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na przędzę w XVIII wieku.

The Spinning Jenny

Najbardziej rewolucyjnym wynalazkiem okazała się maszyna parowa, którą w 1769r. skonstruował James Watt, na bazie silnika parowego zbudowanego w 1733r. przez Thomasa Newcomena.

Maszyna parowa

Maszyna parowa zrewolucjonizowała nie tylko przemysł włókienniczy, ale także komunikację: w 1809 Robert Stevenson skonstruował parowóz „The Rocket”, a w 1829 Robert Fulton zbudował parostatek „The Clermont”.

Rewolucja przemysłowa spowodowała industrializację czyli uprzemysłowienie najpierw Anglii, a potem całej Europy Zachodniej. Powstała zupełnie nowa klasa społeczna- proletariat.

Proletariat

Na zachodzie Europy zaczęto masowo produkować i stosować nawozy sztuczne, które także zwiększyły wydajność plonów. W ten sposób państwa Europy Zachodniej z państw rolniczych przekształciły się w państwa uprzemysłowione. Zwiększała się liczba mieszkańców miast.

Na przełomie XVIII/XIX wieku Londyn stał się największa metropolią świata i liczył 1mln mieszkańców. Ten proces zmian gospodarki z rolniczej na przemysłową nazywa się industrializacją.