37. II faza rewolucji przemysłowej

LEKCJA 37. II FAZA REWOLUCJI PRZEMYSŁOWEJ. REWOLUCJA NAUKOWO- TECHNICZNA

W II połowie XIX w zaczęła się II faza rewolucji przemysłowej- rewolucja naukowo – techniczna. Wynalazki, które wtedy zostały stworzone były dziełem nie amatorów praktyków jak w XVIII w., który często dochodził do jakiegoś odkrycia na drodze eksperymentu i najczęściej nie posiadali wcale lub w małym zakresie wiedzy praktycznej. Teraz wynalazki są dziełami uczonych. W roku 1856 Henry Bessemer wynalazł tzw. Gruszkę besemerowską, która pozwoliła jeszcze bardzo obniżyć koszty produkcji stali i w ten sposób stal znalazła powszechne zastosowanie. Odkrycia Bessemera zastosowano w nowym typie pieca hutniczego tzw. Wielki Piec.

f

W 1870r. Zenobe Gramme skonstruował prądnicę elektryczną w 1876r. Aleksander Graham Bell skonstruował telefon. W 1879 Tomasz Edison skonstruował żarówkę, w latach 1883-85 Gottlieb Daimler oraz Karol Benz skonstruowali pierwszy samochód z silnikiem benzynowym. W 1895 bracia August i Louis Lumiere wynaleźli aparat do zdjęć ruchomych. W roku 1899 Gugliemo Marconi skonstruował radio. W 1903r Orville i Wilbur Wright skonstruowali samolot. Wszystkie te wynalazki do powszechnego użycia weszły kilkanaście lub kilkadziesiąt lat później.

Prądnica Gramme Kinematograf braci Lumiere Telefon Grahama Bella

W II połowie XIX zmieniło się także źródło energii, nie była to już para wodna tylko węgiel kamienny. Węgiel napędzał maszyny parowe, po destylacji wytwarzano z niego gaz świetlny. Służył także do wyrobów w przemyśle chemicznym. Dlatego w XIX w węgiel nazywano miarą wszechrzeczy, a państwa które posiadały duże złoża węgla uchodziły za tradycyjnie bogate. Największe złoża w tamtym czasie były w Nadrenii, następnie angielskie, na trzecim Stanów Zjednoczonych. W II połowie XIX w zaszły duże zmiany w medycynie i farmacji. Przede wszystkim jest to zasługą Ludwika Pasteura i jego przełomowych badań nad fermentacją i procesem gnilnym oraz dowiedzeniem, że drobnoustroje odgrywają w nich kluczową rolę. Pasteur opracowała metodę zabezpieczania żywności przed biologicznymi zanieczyszczeniami, bez utraty wartości odżywczej i smaku, która jest stosowana do dnia dzisiejszego i od nazwiska twórcy nazywana pasteryzacją, wynalazł szczepionkę przeciwko wściekliźnie. Ważną rolę w rozwoju medycyny odegrał Robert Koch. Odkrycia przez nich wirusów i bakterii pozwoliło wynaleźć pierwsze szczepionki zarówno dla ludzi jak i dla zwierząt.

Ludwik Pasteur

W 1899r w powszechnej sprzedaży pojawiła się aspiryna. Wynikiem postępu medycyny, lepszego i tańszego wyżywienia i niższej śmiertelności była eksplozja demograficzna, że na świecie liczba ludności zwiększyła się z około 1miliarda na początku wieku XIX do ok.1 mld 650tyś. W 1900r. Industrializacja powodowała masową migrację ze wsi do miast, charakterystyczną cechą XIX wieku była więc intensywna urbanizacja

Charakterystyczną cechą XIX w jest migracja. Oblicza się, że Europę puściło około 34 mln osób, które wyjechały głównie do Stanów Zjednoczonych, ale także do Ameryki Pd. i Śr.

Migracje XIX- wieczne

Także ważną rolę odgrywały migracja wewnętrzne czyli kolonizacja Syberii w Rosji oraz Dzikiego Zachodu w Stanach Zjednoczonych. Te dwie migracje wewnętrzne przyczyniły się do równomiernego rozwoju gospodarki świata. W XIX wieku wybudowano dwie koleje transkontynentalne: w USA linia kolejowa z Omaha do San Francisco, w Rosji kolej transsyberyjską z Moskwy do Władywostoku.

KAPITALIZM MONOPOLISTYCZNY I JEGO WPŁYW NA EKSPANSJĘ KOLONIALNĄ

Jednym ze skutków II fazy rewolucji naukowo- technicznej był rozwój kapitalizm monopolistycznego. Była to druga faza kapitalizmu, której charakterystyczną cechą była coraz większa koncentracja i centralizacji kapitału i produkcji, powstania różnych form związków i przedsiębiorstw, których celem była jak największa maksymalizacja zysku. Kapitalizm monopolistyczny doprowadził do upadku małych przedsiębiorstw, na ich miejsce powstawały wielkie, zjednoczone przedsiębiorstwa dysponujące olbrzymim kapitałem i prowadzące interesy w skali całego świata. Zjednoczone przedsiębiorstwa miały różną formę: mogło to być przedsiębiorstwo posiadające monopol czyli wyłączne prawo do działalności ekonomicznej w określonej dziedzinie, na pewnym terenie, mógł to być trust - związek przedsiębiorstw różnych gałęzi w koncentracji pionowej; syndykat to związek przedsiębiorstw zachowujących samodzielność, ale dokonujących transakcji tylko przez związek, spółki akcyjne , które były formą kumulacji drobnych kapitałów pochodzących w większości od drobnych akcjonariuszy lub kartel, który był rodzajem zmowy zawartej przez tworzące go przedsiębiorstwa po to by utrzymać cenę danego produktu na rynku. Jeden właściciel mógł przejąć różne pod względem prawnym jednostki gospodarcze tworząc koncern. Przyczyna tej koncentracji była wymuszona postępem technicznym, co powodowało, że trzeba było ciągle wymieniać maszyny na nowsze umasowieniem produkcji, walką o rynki zbytu i surowców, cykliczne wahania koniunktury co powodowało, że małe przedsiębiorstwa nie posiadały odpowiedniego kapitału stąd jednoczenie przedsiębiorstw. Następowały także zmiany gospodarcze w skali makro. W II poł. XIX USA zaczęło doganiać Anglię pod względem wydobycia węgla, wzrastała także produkcji stali przez Stany Zjednoczone i to właśnie one stały się nowa potęga gospodarczą.

Skutki rozwoju kapitalizmu monopolistycznego

Na pewno skutkiem kapitalizmu monopolistycznego było zwiększenie różnorodności produkowanych towarów, które przy masowej produkcji taniały i mogły być nabywane również przed przedstawicieli niższych warstw społecznych. To z kolei spowodowało marginalizację, a w niektórych wypadkach upadek drobnej i średniej wytwórczości rzemieślniczej. Wzrastała liczba robotników, narodził się i intensywnie rozwijał ruch robotniczy, zaczęło się kształtować społeczeństwo masowe. Kapitaliści dysponując ogromnymi fortunami zaczęli wpływać na politykę po to by zmusić rządy do poszukiwania i ochrony rynków zbytu stąd nowa faza ekspansji kolonialnej, co z kolei przyczyniło się do narastania konfliktów międzynarodowych, uzależnienia państw słabszych gospodarczo od bogatych. Kapitalizm wpłynął także na gospodarkę wiejską, unowocześniając zarówno rolnictwo jak i hodowlę.