26. Rosja w II poł. XIX wieku

1. REFORMY CARA ALEKSANDRA II- OKRES ODWILŻY POSEWASTOPOLSKIEJ W ROSJI

a. 1861r. Reforma uwłaszczeniowa

• bezpłatne przyznanie chłopom wolności osobistej i własności domów oraz zabudowań gospodarczych
• przekazanie prawa własności do uprawianej ziemi za odszkodowaniem
• udzielenie pożyczki przez państwo chłopom na spłatę odszkodowania
• spłata pożyczki przez chłopów przez 49 lat
• uzyskanie pełnej własności ziemi przez chłopów dopiero po 49 latach

b. 1863r. Autonomia dla rosyjskich uniwersytetów- wybieranie rektorów przez senat uczelni

c. 1864r. Powołanie ziemstw w guberniach

• samorządy
• podejmowanie decyzji w sprawach szkolnictwa, więziennictwa, szpitali i budowy dróg
• dysponowanie częścią wpływów z podatków

d.1864r. reforma szkolnictwa

• powołanie gimnazjów humanistycznych
• utworzenie gimnazjów realnych po których można było podjąć od razu pracę w administracji lub handlu

e. 1865r. Ograniczenie cenzury dla wydawnictw naukowych

f. 1870r. powołanie dum miejskich- samorządy w miastach

g. 1874r. Reforma wojska

• skrócenie służby wojskowej z 25 lat do 6
• skrócenie służby wojskowej do 5 lat dla mężczyzn posiadających wyższe wykształcenie

2. Zatrzymanie procesu reform po śmierci cara Aleksandra II

2. NARODNICY

a. geneza powstania ruchu narodników

• niezadowolenie z warunków reformy uwłaszczeniowej w Rosji
• zainteresowanie inteligencji rosyjskiej socjalizmem
• dążenie do przeprowadzenia rewolucji socjalistycznej w oparciu i chłopów ze względu na brak proletariatu

b. 1869- 1874r. pierwsza faza ruchu narodnickiego

• 1861r.założenie przez Mikołaja Czernyszewskiego organizacji Ziemia i Wolność- propagującej prawdziwe wyzwolenie i uwłaszczenie chłopów
• 1869r. Założenie przez Sergiusza Nieczajewa pierwszego kółka narodnickiego w Petersburgu
• powstanie kół narodnickich w całej Rosji
• 1874r. „ szalone lato”- zakończona klęską i aresztowaniami próba uświadomienia politycznego chłopów podjęta przez narodników

c.1876- 1881r. Druga faza ruchu narodnickiego

• 1876r. Powstanie II Ziemi i Wolności
• przyjęcie przez Ziemię i Wolność metody walki terrorystycznej pod wpływem Michała Bakunina oraz Aleksandra Hercena
• „ polowanie” na cara Aleksandra II
• udany zamach terrorystyczny na gubernatora Petersburga Fiodora Trepowa przeprowadzony przez Wierę Zasulicz
• 1879r. Rozłam Ziemi i Wolności na Wolę Ludu( terror) i Czarny Podział( praca u podstaw)
• 1881r. Udany zamach na cara Aleksandra II

d. 1881- 1883r. Schyłek ruchu narodnickiego

• oficjalne skrytykowanie ruchu narodnickiego jako błędnej ideologii przez narodnickiego działacza Jerzego Plechanowa
• założenie przez Plechanowa partii robotniczej

3. POWRÓT DO SAMODZIERŻAWIA

a.1881- 1896r. panowanie cara Aleksandra III

b. cofnięcie reform Aleksandra II

c.1881r. powołanie policji politycznej popularnie nazywanej Ochraną

d. 1896- 1917r. panowanie cara Mikołaja II

4. REWOLUCJA 1905R.

a. działalność popa Jerzego Gapona wśród robotników Zakładów Putiłowskich

b. zachęcenie robotników do zorganizowania procesji z petycją do cara Mikołaja II

c. 21. 01.1905r. Krwawa Niedziela w Petersburgu- otwarcie ognia przez żandarmerię do procesji robotników

d. I- X 1905r. Pierwsza faza rewolucji

• wybuch strajków w całej Rosji
• V 1905r. Powstanie w Iwano- Woźniesieńsku pierwszej Rady Delegatów Robotniczych
• V 1905r. Manifest Bułyginowski- zapowiedź zwołania Dumy o kompetencjach doradczych
• X 1905r. Wydanie Manifestu Październikowego- rodzaj konstytucji

- zwołanie Dumy o charakterze ustawodawczym

- powołanie rządu i premiera

- prawa człowieka

- legalizacja partii

• koniec pierwszego etapu rewolucji

e. XII 1905r.- VII 1906r. Druga faza rewolucji

• XII 1905r. Próba stłumienia rewolucji przez cara Mikołaja II
• wybuch powstania moskiewskiego
• przyłączenie się do wystąpień chłopów i urzędników
• III 1905r. wybory do I Dumy Państwowej- konflikt cara Mikołaja II z Dumą z powodu dążenia Dumy do bycia prawdziwym parlamentem
• VII 1905r. Rozwiązanie I Dumy- koniec drugiego etapu rewolucji

f. VIII 1906r.- VI 1907r. Trzecia faza rewolucji

• VII 1906r. Powołanie na stanowisko premiera Piotra Stołypina
• represje wobec rewolucjonistów
• III 1907r. Powołanie II Dumy Państwowej według nowej ordynacji wyborczej
• VI 1907r. Rozwiązanie II Dumy- koniec rewolucji

g. skutki rewolucji

• osłabienie autorytetu cara
• oktrojowanie pierwszej rosyjskiej konstytucji- Manifest Październikowy
• powołanie parlamentu rosyjskiego Dumy Państwowej
• powołanie Rad Delegatów Robotniczych- rodzaj robotniczych samorządów

5. RUCH ROBOTNICZY W ROSJI

a. 1875r. Powstanie w Odessie Związku Robotników Południowej Rosji- pierwsza rosyjska organizacja robotnicza

b. 1878r. Powstanie w Petersburgu Związku Robotników Północnej Rosji

c. 1883r. Założenie przez Jerzego Plechanowa w Szwajcarii Wyzwolenia Pracy- pierwszej rosyjskiej partii robotniczej

d. 1898r. Zjazd socjalistów rosyjskich w Mińsku- założenie Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji

• Włodzimierz Lenin i Julij Martow- jednymi z przywódców partii
• rozbicie partii przez aresztowania ochrany po kilku miesiącach działalności
• 1903r. Odtworzenie SPRR na zjeździe w Londynie
• spór programowy- podział na dwie frakcje: bolszewików( Włodzimierz Lenin), mienszewików( Julij Martow)

6. POLITYKA ZAGRANICZNA ROSJI

a. 1856- 1871r. Wycofanie się Rosji z aktywnej polityki w Europie

b. 1871r. Zwolnienie Rosji z ograniczeń narzuconych jej przez traktat paryski 1856r.

c. 1873r. Zawarcie między Rosją, Prusami i Cesarstwem Austriackim Sojuszu Trzech Cesarzy

• czynnikiem wiążącym sprawa polska
• ustalenie odnawiania sojuszu co trzy lata

d. 1871r. powrót Rosji do aktywnej polityki na Bałkanach

• ideologia panslawizmu- wspólnoty słowiańskiej politycznej i kulturowej
• wspieranie antytureckich ruchów na Bałkanach
• 1875r. Wybuch antytureckiego powstania na Bałkanach
• 1875- 1877r. Krwawe tłumienie powstania przez baszybuzuków

e. 1877- 1878r. Wojna wschodnia

• uzyskanie przez Rosję zgody na wkroczenie na Bałkany w celu wsparcia powstańców w zamian za przekazanie Austrii, po pokonaniu Turcji, Bośni i Hercegowiny
• dwa fronty działań wojennych na Bałkanach i Kaukazie

- IV/V 1877r. Zdobycie przez Rosjan na Bałkanach twierdzy Bajazet, Kars i Ardahan

- VI 1877r. Sforsowanie przez armię rosyjską Dunaju- zajęcie Przełęczy Szipka

- cztery bitwy o przełęcz Szipka ( VII, VIII, IX 1877, I 1878r.)

- VII- XII 1877r. Bitwa pod Plewną- zwycięstwo Rosjan

- zajęcie przez Rosjan Adrianopolu - kapitulacja Turcji

• I 1878r. Pokój w San Stefano

- przyznawała niepodległość Rumunii, Serbii i Czarnogórze

- utworzenie Wielkiego Księstwa Bułgaria autonomicznego w ramach imperium osmańskiego, przyłączenie do Bułgarii Rumelii Wschodniej i części Macedonii co dawało jej dostęp nie tylko do Morza Czarnego, ale także Egejskiego.

- przyznanie Rumunii Dobrudży

- Rosja uzyskała miasta Kars, Ardahan, Batumi i Bajazet na Kaukazie

f. VII- VIII 1878 Kongres Berliński

• uczestnicy: Niemcy, Rosja, Francja, Austro- Węgry, Wielka Brytania
• zmuszenie Rosji do zmiany postanowień z San Stefani
• VIII 1878r. Podpisanie Traktatu Berlińskiego- „ ukradzione zwycięstwo” Rosji

- Serbia, Rumunia, Czarnogóra zachowały niepodległość

- Bułgaria traciła Rumelię Wschodnią i część Macedonii, które zostały włączone do Turcji

- Bułgaria utrzymywała autonomię w ramach imperium osmańskiego

• protektorat Austrii nad Bośnią i Hercegowiną
• przekazanie Cypru Wielkiej Brytanii

g. 1904- 1905r. Wojna japońsko- rosyjska

• geneza:

- rywalizacja o Koreę i Mandżurię

- II 1904r. Odrzucenie przez Rosję japońskiej propozycji o podziale stref wpływów na Dalekim Wschodzie

• przebieg wojny:

- II 1904r. Japoński atak na Port Artur( rosyjski port w Korei

- II 1904- I 1905r. Zwycięskie dla Japonii oblężenie Port Artur

- II- III 1905r. Przegranie przez Rosję bitwy pod Mukdenem

- V 1905r. Przegrana przez Rosję bitwa morska pod Cuszimą

- zawieszenie broni

• 1905r. Traktat pokojowy w Portsmouth( USA)

- utrata przez Rosję: Kamczatki, Wysp Kurylskich, Mandżurii

- Korea strefą wpływów Japonii

• Skutki wojny:

- utrata przez Rosję Floty Bałtyckiej i Dalekowschodniej

- upadek autorytetu Rosji na arenie międzynarodowej

- umocnienie japońskiego imperializmu na Dalekim Wschodzie

h. Etapy sojuszu Rosji z Francją i Anglią

• 1893r. Traktat Marianny i Niedźwiedzia- przymierze antyniemieckie Rosji i Francji
• 1904r. Zawiązanie się Entente Cordiale między Francją a Wielką Brytanią
• 1907r. Przystąpienie do Ententy Rosji

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Odwilż posewastopolska to okres reform pod koniec panowania cara Mikołaja II wywołany klęską Rosji w wojnie krymskiej

g

2.

Mikołaj Czernyszewski był ministrem cara Aleksandra II odpowiedzialnym za przeprowadzenie reformy uwłaszczeniowej

3.

Reforma uwłaszczeniowa w Rosji została przeprowadzona w 1861r.

4.

Nazwa narodników pochodzi od rosyjskiego słowa, które oznacza naród

5.

„ Szalone lato” narodników miało miejsce w 1874r. zakończyło się klęską

6.

W 1876r. Powstała organizacja narodnicka Ziemia i Wolność

7.

Pierwsze koło narodników założył w Petersburgu w 1869r. Sergiusz Nieczajew

8.

W 1878r. Członkini Ziemi i Wolności Wiera Zasulicz dokonała udanego zamachu na gubernatora Petersburga Trepowa

9.

W 1879r. Ziemia i Wolność rozpadła się na Wolę Ludu i Czarny Przedział

10.

W 1881r. Członek Woli Ludu, Ignacy Hryniewiecki dokonał udanego zamachu na cara Aleksandra II

11.

Socjaldemokratyczna Partia Robotników Rosji to pierwsza tego typu organizacja w Rosji

12.

Pierwszym organem prasowym SPRR była Iskra

13.

Na zjeździe SPRR w Londynie w 1903r. doszło do wyodrębnienia się dwóch frakcji: bolszewików i eserowców

14.

Przywódcą bolszewików był Julij Martow

15.

Krwawa niedziela w Petersburgu w styczniu 1905r. Zapoczątkowała wybuch pierwszej w dziejach Rosji rewolucji

16.

Pierwsza Rada Delegatów Robotniczych, czyli robotniczych samorządów, powstała w V 1905r. W Petersburgu

17.

Manifest Październikowy wydany przez cara w 1905r. Jest uznawany za pierwszą rosyjską konstytucję

18.

I Duma Państwowa obradowała w Rosji od III do VII 1906r.

19.

Duma to rosyjski rząd

20.

Rozwiązanie II Dumy w V 1907r. Uchodzi za koniec pierwszej rosyjskiej rewolucji

21.

W 1871r. na konferencji w Londynie Rosja została zwolniona z ograniczeń traktatu paryskiego z 1856r.

22.

W wojnie wschodniej Turcja została zaatakowana przez Rosję i Austro- Węgry

23.

Josip Hurko to rosyjski dowódca w wojnie wschodniej

24.

Pokój turecko- rosyjski kończący wojnę wschodnią został podpisany w Berlinie w 1878r.

25.

Na mocy traktatu berlińskiego podpisanego w 1878r. Bośnia i Hercegowina uzyskała niepodległość

26.

Traktat berliński został nazwany przez rosyjską prasę „ukradzionym zwycięstwem”

27.

Wojna rosyjsko japońska trwała w latach 1905- 1907r.

28.

Jedyną bitwą jaką Rosja wygrała w wojnie z Japonią to bitwa pod Mukdenem

29.

W zawarciu pokoju rosyjsko- japońskiego pośredniczyła Wielka Brytania

30.

Rosja na mocy pokoju w Portsmouth utraciła Kamczatkę, Sachalin i Wyspy Kurylskie

31.

W 1893r. Rosja zawarła pokój z Francją nazwany przez prasę przymierzem Marianny i Niedźwiedzia

32.

Rosja przystąpiła do Ententy w 1907r.