16. Zabór pruski w II poł. XIX wieku

LEKCJA 16 . ZABÓR PRUSKI W II POŁ. XIX WIEKU

W 1867r. oficjalnie przestało istnieć Wielkie Księstwo Poznańskie. Z polecenia Bismarcka zostało wcielone do Prus, a potem, wraz z Prusami, weszło w skład Związku Północnoniemieckiego. Bismarck, wobec Wielkopolski, prowadził świadomą politykę wynaradawiającą, znacznie groźniejszą niż rosyjska, bo bardziej konsekwentną. W 1873r. zostały wprowadzone ustawy majowe i polski kościół stracił prawo do prowadzenia szkół i sierocińców. Stracił też prawo do prowadzenia ksiąg metrykalnych. Urzędy stanu cywilnego powołane przez Prusaków, wydając dokumenty dla Polaków zniemczali polskie imiona i nazwiska. Zniemczano również nazwy geograficzne. Jeżeli nie udało się znaleźć niemieckiego tłumaczenia- wymyślano nowe. W 1885r. Bismarck wydał rozkaz usunięcia z zaboru wszystkich Polaków, którzy nie byli poddanymi niemieckimi. Usuwano nawet tych, którzy mieszkali tu przez kilka lat i dorobili się własnych domów . W czasie rugów pruskich, w brutalny sposób, usunięto około 20tyś. osób. Sposób w jaki tego dokonano wzbudził protesty w całej Europie. Na dyplomatyczne noty, które przychodziły w tej sprawie do Berlina, Bismarck odpowiadał, że jest to wewnętrzna sprawa Niemiec .

RUGI PRUSKIE

W 1886r. powstała Komisja Kolonizacyjna, która uzyskała bardzo wysoki budżet od rządu niemieckiego po to, by wykupywać z rąk polskich ziemię i sprowadzać osadników niemieckich. W celu zachęcenia osadników oferowano im korzystne warunki, szczególnie podatkowe, jak również stałą pomoc finansową od państwa niemieckiego. W 1894r. powstał Niemiecki Związek Marchii Wschodniej. Przez Polaków komisja ta była nazywana HAKATĄ od nazwisk założycieli:

- Fryderyk Hasenmann

- Hermann Künnemann

- Henry Tiedemann

Pierwszym prezesem Hakaty był jej ideowy ojciec Otto von Bismarck. W 1901r. pruskie władze oświatowe wydały rozporządzenie, na mocy którego, nawet religia miała być nauczana w języku niemieckim. Dzieci, w szkole we Wrześni, nie chciały odmówić pacierza po niemiecku i dlatego zostały pobite, jak również ich rodzice, którzy przybyli by im pomóc. Sprawa we Wrześni odbiła się głośnym echem po całej Europie. Ponownie władze pruskie nie zareagowały na protesty.

Dzieci, które podjęły strajk we Wrześni w 1901r.

W 1904r. została wydana ustawa w której, Polakom zabraniano budowania nowych domów i budynków gospodarczych na terenie Wielkopolski. Ustawę wykpił chłop Michał Drzymała ze wsi Pogorzelice pod Poznaniem. Drzymała zamieszkał w cyrkowym wozie . Kiedy władze zarekwirowały mu ten wóz, ze składek zakupiono mu drugi.

Wóz Drzymały

W 1908r. została wydana najbardziej niebezpieczna ustawa , która wprowadzała przymus wykupu ziemi z rąk polskich przez Hakatę i do wybuchu I wojny światowej wykupiono z rąk polskich 30 tyś. hektarów.

Gospodarka zaboru pruskiego

Była to głównie gospodarką rolniczą. Bismarck świadomie nie pozwolił rozwijać przemysłu, bo chciał by Wielkopolska była spichlerzem dla Prus, ponadto była by uzależniona od pruskiego przemysłu. Wolno było rozwijać przemysł związany z rolnictwem:

• warzelnie(otrzymywanie soli)
• gorzelnie
• młynarstwo
• przetwórstwo płodów rolnych

Rolnictwo w zaborze pruskim było rolnictwem nowoczesnym. Gospodarstwa były gospodarstwami towarowymi – produkowały głównie na zbyt, ponadto były to gospodarstwa typ farmerskiego, czyli specjalizowały się w jednym określonym rodzaju produkcji. Gospodarstwa były duże, zatrudniały dużą ilość osób, co było zasługą dobrze przeprowadzonej reformy rolnej ( 1823 – 1850 ), która preferowała chłopów bogatych.