21. Socjalizm na ziemiach polskich

I. Początki ruchu robotniczego na ziemiach polskich

1. Upowszechnianie się idei socjalistycznej wśród politycznej emigracji polskiej

2. 1871- 1876r. Działalność Bolesława Limanowskiego we Lwowie

a. upowszechnianie myśli socjalistycznej poprzez tłumaczenie dzieł socjalistycznych

b. przymusowa emigracja Limanowskiego do Genewy- skupienie wokół siebie polskich socjalistów działających na emigracji

c. 1879r. Początek wydawania czasopisma „ Równość” przez polskich socjalistów w Genewie

2. Narodziny ruchu socjalistycznego w Królestwie Polskim

a. udział Polaków w organizacjach rosyjskich

• narodnicy
• Ziemia i Wola

b. 1876r. Początek działalności w Warszawie Ludwika Waryńskiego

• zakładanie kół socjalistycznych wśród warszawskiego proletariatu
• zakładanie kas oporu

c. 1878r. -rozpowszechnianie wśród robotników warszawskich programu brukselskiego

• pierwsze aresztowanie w Warszawie
• wyjazd Waryńskiego do Krakowa

d. 1879r. Proces krakowski Waryńskiego i jego wyjazd do Genewy

II Dwa nurty w socjalizmie polskim

1. Socjalizm niepodległościowo- reformistyczny- Bolesław Limanowski

a. przedkładanie spraw narodowych nad kwestie klasowe

b. dążenie do odzyskania niepodległości i wprowadzenia socjalizmu poprzez reformy parlamentarne

2. Socjalizm internacjonalistyczno- marksistowski- Ludwik Waryński

a. negacja spraw narodowych na rzecz kwestii klasowych

b. podkreślanie konieczności współpracy wszystkich robotników w celu stworzenia światowego państwa proletariatu

III Pierwsze polskie partie socjalistyczne

1. 1882r. Powstanie Socjalno-Rewolucyjnej Partii „Proletariat” – Wielki Proletariat

a. działacze: Ludwik Waryński, Stanisław Kunicki, Maria Bohuszewiczówna

b. program marksistowski

2. 1888r. założenie II Proletariatu przez Marcina Kasprzaka

3. 1889r. Powstanie Związku Robotników Polskich – 1889 r.

a. założyciel: Julian Marchlewski

b. zakładanie kas oporu

c. organizacja strajków

4. 1892r.Powstanie Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich

a. powstanie Związku podczas tzw. zjazdu paryskiego

b. uchwalenie Szkicu programu Polskiej Partii Socjalistycznej (tzw. program paryski)

5. 1893r. Utworzenie Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS)

a. działanie w Królestwie Polskim

b. główni działacze:

• Stanisław Mendelson
• Józef Piłsudski
• Ludwik Kulczycki
• Bolesław Drobner

6.1892r. utworzenie Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego (PPSD)

a. założycielem i przywódcą Ignacy Daszyński

b. działanie w Galicji

6. 1893r. Powstanie Socjaldemokracji Królestwa Polskiego (SDKP)

a. założenie SDKP przez działaczy nieuznających programu paryskiego

b. główni działacze

• Julian Marchlewski
• Róża Luksemburg
• Adolf Warski

c. główne punkty programu

• hasło walki klasowej
• rezygnacja z walki o niepodległość – uznanie jej za szkodliwą dla międzynarodowego ruchu robotniczego
• przekonanie, że zwycięstwo międzynarodowej rewolucji zlikwiduje wszelkie formy niewoli i problem granic między narodami

d. 1900r. przekształcenie się w Socjaldemokrację Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL) –

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Bolesław Limanowski jest uznawany za nestora polskiego socjalizmu

P

2.

Bolesław Limanowski był przedstawicielem marksizmu

F

3.

Pierwszą polską partią socjalistyczną był Wielki Proletariat

P

4.

Pierwszy polski związek zawodowy założył w 1889r. Julian Marchlewski

P

5.

Polska Partia Socjalistyczna powstała w 1895r.

F

6.

W 1892r. odbył się Zjazd Zagraniczny Socjalistów Polskich

P

7.

Organem prasowym PPS był Robotnik

P

8.

Socjaldemokracja Królestwa Polskiego była partią stawiającą sprawy narodowe ponad klasowymi

F

9.

Redaktorem naczelnym Robotnika od 1895r. był Józef Piłsudski

P

10.

W 1900r. Socjaldemokracja Królestwa Polskiego połączyła się z Socjaldemokracją Litwy

P

11.

W 1906r. doszło do rozłamu w PPS

P