29. Imperializm angielski

1. CELE ANGIELSKIEJ POLITYKI IMPERIALNEJ W XIX WIEKU

a. kontrola dróg do Indii

b. umocnienie morskiej potęgi Wielkiej Brytanii

2. KOLONIZACJA AFRYKI

a. 1801r. Zajęcie Kraju Przylądkowego na płd. Afryki

b. konflikt z Burami- osadnikami holenderskimi w Afryce Płd.

c. przeniesienie się Burów nad rzekę Vaal i Oranje

• 1844r. Utworzenie przez Burów Wolnego Państwa Oranje
• 1853r. Utworzenie przez Burów Republiki Transvaal

d. Gorączka diamentowa i złota w Afryce Płd.

• 1870r. odkrycie złóż diamentów
• 1883r. odkrycie złóż złota
• najbogatsze złoża w wolnym Państwie Oranje i Republice Trasvaalu
• niezgoda rządów Oranje i Trasvaalu na udzielenie koncesji angielskim

poszukiwaczom złota i diamentów

e. działalność Cecila Rhodesa

• 1874–1880 przejęcie kontroli nad większością kopalń złota i diamentów
• rzecznik imperializmu brytyjskiego- rozszerzanie ziem podporządkowanych Wielkiej Brytanii w Afryce Płd.
• 1889r. Założenie Kompanii Południowoafrykańskiej- monopolizacja handlu złotem i diamentami
• koncepcja budowy Kapsztad- Kair łączącej wszystkie posiadłości brytyjskie w Afryce- dążenie do podporządkowania republik burskich Wielkiej Brytanii

f. wojny burskie

• I wojna burska – 1880-1881 – zwycięstwo Burów
• II wojna burska –1899-1902 – zwycięstwo Wielkiej Brytanii
• 1902r. Likwidacja Transwalu i Oranje

g. podporządkowanie Wielkiej Brytanii Egiptu

• 1875r. Uzyskanie przez Wielką Brytanię kontrolnego pakietu akcji Kanału Sueskiego-ochrona nowej drogi do Indii
• 1882r. Antyangielskie powstanie w Egipcie- na czele Arabi Pasza
• 1882r. Stłumienie przez Anglików powstania- Egipt angielską kolonią

h. podbój Sudanu przez Anglików

• 1876r. Awanturnicza wyprawa do Sudanu gen. Charlesa Gordona- zdobycie Chartumu
• 1881r. Wybuch w Sudanie powstania Mahdiego przeciwko Anglikom- zamordowywanie gen. Gordona przez powstańców
• 1896r. Wyprawa armii angielskiej do Sudanu pod przywództwem gen. Horatio Kitchener- tłumienie powstania mahdystów
• 1898r. Angielsko- francuski incydent pod Faszodą
• 1899r. Angielsko- francuska umowa o podziale stref wpływów w Afryce- Sudan kondominium angielsko- egipskim

2. KOLONIZACJA PRZEZ WIELKĄ BRYTANIĘ AZJI

a. Indie „ Perła w koronie brytyjskiej”

• XVII- XIX wiek działalność Kompanii Wschodnioindyjskiej
• uzyskanie przez Kompanię przywilejów handlowych w Indiach

- Bombaj i Kalkuta- faktorie handlowe wyjęte spod hinduskiego prawa

- Sipajowie- własne wojsko Kompani rekrutowane spośród Hindusów i muzułmanów

• 1857r. powstanie sipajów- niemożność poradzenia sobie z powstaniem władz hinduskich i Kompanii Wschodnioindyjskiej
• 1859r. stłumienie powstania przez armię angielską
• 1859r. rozwiązanie przez rząd angielski Kompanii Wschodnioindyjskiej
• detronizacja przez Wielką Brytanię Bahadur Szacha- ostatniego władcy z dynastii Wielkich Mogołów
• 1877 r. koronacja królowej Wiktorii na cesarzową Indii
• realna władza nad Indiami sprawowana przez wicekróla
• powoływanie na niższe stanowiska administracyjne przedstawicieli miejscowej elity
• 1885r. zawiązanie przez hindusów i muzułmanów Indyjskiego Kongresu Jedności Narodowej- domaganie się niepodległości
• 1912r. Udana próba rozbicia Kongresu przez Anglików- powstanie Ligii Muzułmańskiej, domaganie się utworzenia na terytorium Indii Brytyjskich państwa muzułmańskiego- Pakistanu

b. 1870-1880r.- przekształcenie Birmy w kolonię brytyjską

c. przekształcanie „białych kolonii „w dominia brytyjskie:

• 1868r. Kanada
• 1901r. Australia
• 1907r. Nowa Zelandia
• 1910r. Związek Afryki Południowej

3. SPRAWA IRLANDII

a. XVI podbój Irlandii przez Anglików

b. 1673r. Odebranie katolikom praw politycznych w Anglii- utrata przez Irlandczyków politycznej reprezentacji w parlamencie angielskim

c. 1801r. Przymusowe zjednoczenie Irlandii z Wielką Brytanią- powstanie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii

d. 1829r. Przywrócenie katolikom praw politycznych w Anglii- powrót posłów irlandzkich do parlamentu irlandzkiego

e. 1840- 1847r. Klęska nieurodzaju w Irlandii

• masowe emigracje Irlandczyków do USA
• śmierć głodowa tysięcy ludzi
• brak reakcji angielskich lordów na sytuację ekonomiczną irlandzkich dzierżawców

f. 1847r. Założenie przez Johna Mitchella Konfederacji Irlandzkiej- nieudana próba antyangielskiego powstania

g. 1861r. Powstanie Bractwa Fenian w USA

• dążenie do oderwania Irlandii od Wielkiej Brytanii
• 1868r. Nieudana próba powstania w Irlandii

h. 1879r. Założenie przez Charles Parnella Ligii Ziemskiej

• walka o autonomię Irlandii( home rule)
• 1912r. Nadanie przez parlament angielski autonomii Irlandii

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Anglia zajęła Kraj Przylądkowy w 1801r.

P

2.

W Kraju Przylądkowym podporządkowania się Anglikom odmówili Burowie

P

3.

Burowie to potomkowie holenderskich farmerów, którzy wyemigrowali do Afryki Płd. w XVII wieku przed prześladowaniami religijnymi

P

4.

Cecil Rhodes rozszerzał posiadłości angielskie w Azji

F

5.

Kanada jako pierwsza uzyskała status dominium w ramach imperium brytyjskiego

P

6.

Perłą w Koronie Brytyjskiej były nazywane Indie

P

7.

Egipt stał się kondominium brytyjsko- francuskim

F

8.

Orędownikiem kolei, która połączyłaby Kair z Kapsztadem i przechodziłaby całkowicie przez posiadłości brytyjskie był Cecil Rhodes

P

9.

Wojny burskie trwały w latach 1899- 1902

P

10.

Efektem wojen burskich była likwidacja przez Anglię dwóch państewek Burów w Afryce Południowej: Republiki Transvaalu o Republiki Oranje

P

11.

Sipajowie to żołnierze rekrutowani z tubylczej ludności w Indiach przez Brytyjską Kompanię Wschodnioindyjska

P

12.

Powstanie sipajów doprowadziło do zakończenia panowania dynastii Wielkich Mogołów w Chinach

F

13.

Ostatnim przedstawicielem dynastii Wielkich Mogołów był Bahadur Szach

P

14.

Powstanie sipajów miało miejsce od 1857r. do 1859r.

P

15.

Charles Gordon to angielski generał, który podporządkował Wielkiej Brytanii Sudan

P

16.

Powstanie mahdystów wybuchło przeciwko angielskiemu panowaniu w Egipcie

F

17.

Angielsko- francuski incydent pod Faszodą miał miejsce w 1896r.

F

18.

Bractwo Fenian to antyangielska organizacja zawiązana przez Irlandczyków

P

19.

Królowa Wiktoria koronowała się na cesarzową Indii w 1877r.

P

20.

Irlandia w ramach imperium brytyjskiego uzyskała autonomię w 1912r.

P