13. Polityka zagraniczna II RP
LEKCJA NR 13. POLITYKA ZAGRANICZNA II RP
W XX- leciu międzywojennym jedynie z Łotwą i z Rumunią II RP nie miała żadnych konfliktów. Z Rumunią pierwszy traktat został podpisany w 1921r., był uzupełniany przez dodatkowe traktaty. Z pozostałymi państwami stosunki były złe, ponieważ, tak naprawdę, przez całe XX lecie nie zostały wyjaśnione spory terytorialne między tymi państwami.
STOSUNKI Z LITWĄ
W 1918r. Litwini proklamowali niepodległość, odrzucając przy okazji propozycje Piłsudskiego, aby utworzyć z Polską federację. Jednocześnie ogłosili Wilno swoją historyczną stolicą. W II 1919r. Wilno zostało przejęte przez Polskę, co spowodowało ostry protest Litwinów. Jednocześnie Polska, nie chciała uznać, litewskiej niepodległości, ponieważ dążyliśmy do takich granic, jakie mieliśmy przed 1772. 4 VII 1920, kiedy armia bolszewicka podjęła marsz na Warszawę (wcześniej, w VI 1920r. bolszewicy przekazali Litwinom odebrane Polakom Wilno). Polska uznała niepodległość Litwy po to, by ją powstrzymać od sojuszu z bolszewikami. Faktycznie, Litwa nie wsparła czynnie bolszewików, ale wynikało to raczej z obawy o koleje tej wojny, niż z faktycznej niechęci do wspierania bolszewików. Do kolejnego kryzysu w stosunkach polsko-litewskich, kiedy Żeligowski zajął z wojskami Wilno i proklamował powstanie Litwy Środkowej. Litwa po tym wydarzeniu zerwała wszystkie dyplomatyczne kontakty z Polską X 1920r.. W 1926r. Litwini oskarżyli nas na forum Ligi Narodów o łamanie praw mniejszości narodowych. Skarga została odrzucona, ale ponownie doprowadziło to do pogorszenia kontaktów. Dopiero w 1938r. wykorzystując międzynarodowy kryzys (związany z Anschlussem Austrii) Polska wystosowała do rządu litewskiego ultimatum żądając pod groźbą wojny nawiązania normalnych kontaktów dyplomatycznych. Wobec tej groźby rząd Litwy ustąpił. Niemniej nadal wzajemne kontakty były bardzo chłodne.
Terytorium Litwy Środkowej i Litwy
STOSUNKI Z ZSRR
Rosja bolszewicka w XII 1922r. przyjęła nową nazwę Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Na naszych wzajemnych kontaktach zaważyły nie tylko doświadczenia wojny z 1920, ale również fakt, że bolszewicy organizowali komunistyczne bandy ukraińskie i białoruskie, które przenikały na polskie pogranicze, stosując terror wobec polskich urzędników i starając się zrewolucjonizować ludność polskiej Ukrainy i Białorusi. Sytuacja poprawiła się trochę w 1929r., kiedy to Polska podpisała protokół Litwinowa. W 1932r. podpisaliśmy pakt o nieagresji, który w 1934r. został przedłużony na 10 lat.
STOSUNKI Z NIEMCAMI
Sprawa plebiscytów, powstanie w Wielkopolsce, wojna celna nie sprzyjała dobrym stosunkom polsko- niemieckim. Do tego wszystkiego w 1925r. Niemcy na mocy traktatów lokarneńskich potwierdzają swoje zachodnie granice natomiast nie potwierdzający granic wschodnich. Kiedy 30 I 1933r. Hitler doszedł do władzy, rozpoczęła się wroga propaganda wobec Polski. Piłsudski rozpoczął przygotowania do wojny prewencyjnej z Niemcami .Hitler nie był jeszcze gotowy do podjęcia działań wojennych. Dlatego też zdecydował się na zawarcie w 1934r. paktu o nieagresji z Polską. Ten pakt miał obowiązywać 10 lat. Przez 10 lat państwa zobowiązały się rozwiązywać wszystkie problemy na drodze pokojowej. Ten pakt oficjalnie kończył również wojnę celną z Niemcami. W IX 1938r. miała miejsce konferencja monachijska, która przekonała Hitlera, że Europa Zachodnia jest zdecydowana zachować pokój za wszelką cenę. Dlatego też już w X 1938r. Ribbentrop przeprowadził z polskim ambasadorem w Berlinie Józefem Lipskim nieoficjalną rozmowę, w której zaproponował, by Polska zgodziła się na przejęcie przez Rzeszę Wolnego Miasta Gdańska oraz wybudowanie przez polskie Pomorze, eksterytorialnej autostrady,(teren, przez który przebiegałaby autostrada byłby wyłączony spod polskiej kontroli, co oznaczało by, że Polska została by odcięta od Pomorza).
„Korytarz gdański” niemiecka propozycja dla Polski
Lipski odmówił przekazania tych żądań polskiemu rządowi. W rządowi 1939r. Ribbentrop przyjechał dwukrotnie do Polski i dwukrotnie ponowił propozycję(ponownie ją odrzucono). 21 III 1939r. rząd niemiecki ponownie przedstawił tę propozycję oficjalnie, w formie ultymatywnej. 31 III Francja i Anglia udzieliły nam jednostronnych gwarancji naszej suwerenności. Próbowaliśmy poprawić swoje stosunki z ZSRR, ale udało nam się jedynie zawrzeć traktat handlowy. 28 IV 1939r. Hitler wypowiedział w Reichstagu pakt o nieagresji. Winą za jego wypowiedzenie obarczył Polskę. 23 VIII został zawarty pakt Ribbentrop – Mołotow, 26 VIII Francja i Anglia ponownie udzieliły nam gwarancji. 27 VIII rząd polski został zmuszony do odwołania mobilizacji po to, by nie dać Hitlerowi pretekstu do wypowiedzenia nam wojny.
STOSUNKI Z CZECHOSŁOWACJĄ
Stosunki z Czechosłowacją nie były przyjazne. Wpływ miała na to sprawa Zaolzia, czyli tej części dawnego Śląska Cieszyńskiego, która była według lokalnego porozumienia polskiej i czeskiej rady narodowej z dnia 5 listopada 1918 pod tymczasową kontrolą polskiej administracji, a na Konferencji w Spa w 1920r., została przez Ententę przyznana Czechosłowacji. Nazwa pochodzi od rzeki Olzy, na której od 1920r. została wyznaczona granica pomiędzy Polską i Czechosłowacją[ Polska wykorzystała konferencję monachijską do odebrania Czechosłowacji Zaolzia. 30 IX 1938r. Rząd polski postawił ultimatum żądając korekty granicy, na co rząd Czechosłowacji wyraził zgodę. Wojska polskie wkroczyły na Zaolzie.
Granice Zaolzia Wkroczenie wojsk polskich do Cieszyna
KONTAKTY POLSKI Z EUROPA ZACHODNIĄ
Po upadku Rosji carskiej, a później kapitalistycznej Francja straciła w Europie Środkowo -Wschodniej swego dotychczasowego sojusznika, dlatego też postanowiła oprzeć się na Polsce.
W 1921r. zawarliśmy układ o przyjaźni i współpracy z Francją, w 1921r. Francja zaczęła montować Małą Ententę, do której będzie należeć: Jugosławia, Czechosłowacja, Rumunia, Mała Ententa miała powstrzymywać rewindykacyjną politykę Węgier. Francja pragnęła wprowadzić do Małej Ententy również Polskę, co się nie powiodło, ponieważ Polacy znani byli ze swych pro-węgierskich sympatii i wprowadzeniu Polski do Małej Ententy sprzeciwiła się Czechosłowacja.