9. Anglia w XX-leciu międzywowjennym

LEKCJA NR 9. WIELKA BRYTANIA W XX-LECIU MIĘDZYWOJENNYM

Anglia wyszła z wojny bardzo osłabiona. Nie była w stanie utrzymać rangi imperium. Bardzo poważnym problemem była dla Anglików sprawa Irlandii. Irlandczycy już w 1916r., wykorzystując I wojnę światową, wywołali powstanie w Dublinie, tzw. powstanie wielkanocne. Na jego czele stanął nauczyciel, Eamon de Valera.

Eamon de Valera

Zostało ono stłumione, ale aby uniknąć kolejnego Anglicy przyrzekli, że zaraz po zakończeniu działań wojennych rozpoczną się rozmowy na temat irlandzkiej niepodległości. Kiedy wojna się zakończyła Anglicy zwlekali z rozpoczęciem rozmów. W 1919r. rozpoczęły się wybory do angielskiego parlamentu. Miały miejsce również na terenie Irlandii. Grupa posłów irlandzkich, tuż po wyborze, odmówiła wyjazdu do Londynu i proklamowali otwarcie w Dublinie Irlandzkiego Zgromadzenia Narodowego, które następnie ogłosiło niepodległość Irlandii. To z kolei stało się przyczyną walk między Irlandczykami, a Anglikami. W 1921r. zostało wreszcie podpisane porozumienie, na mocy którego 26 hrabstw irlandzkich utworzyło tzw. Wolne Państwo Irlandzkie ze stolicą w Dublinie (dominium brytyjskie), natomiast 6 hrabstw na północy, gdzie przeważała ludność protestancka, została przekształcona w Irlandię Północą- Ulster, ze stolicą w Belfaście. Wolne Państwo przestanie być dominium w 1937r. i powstanie wtedy Republika Irlandii. Ulster jest połączony unią realną z Wielką Brytanią. Takie rozwiązanie nie zadowoliło wszystkich Irlandczyków. Ci najbardziej niezadowoleni utworzyli Irlandzką Armię Republikańską, która do dzisiaj walczy o wyzwolenie Ulsteru.

Irlandia i Ulster

W 1923r. po raz pierwszy w historii Anglii wybory wygrała Partia Pracy. Powstał pierwszy rząd laburzystowski (socjalistyczny)- na jego czele stanął Ramsay MacDonald. Nie dawał sobie jednak rady z gospodarką i już w 1924r. musiał się podać do dymisji. Władzę przejęli konserwatyści. Ponownie Ramsay MacDonald został premierem w 1929r., kiedy to popularność Partii Pracy wzrosła w związku z Wielkim Kryzysem, ale rząd socjalistyczny upadł już w 1931r. MacDonald sformował 2. rząd- rząd narodowy- zarówno partia konserwatywna, jak i liberalna wchodziły w jego skład. Wielki Kryzys spowodował wzrost zainteresowania faszyzmem. W 1931r. swoją działalność rozpoczął Oswald Moslay, który założył Brytyjski Związek Faszystów. Również w 1931r. Anglia zdecydowała się na zmianę struktury swego imperium kolonialnego. Parlament zatwierdził „statuty westminsterskie”, które tworzyły Commonwealth, czyli Brytyjską Wspólnotę Narodów.

W 1936r. zmarł król Jerzy V. Na tronie zasiadł jego syn, Edward VIII. Po kilku miesiącach jego rządów doszło do największego w historii Anglii kryzysu tronowego. Edward VIII zrezygnował z po to, by poślubić amerykańską rozwódkę, Wallis Simpson.

Edward VIII i Wallis Simpson w dzień swojego wesela

Po jego rezygnacji Edward VIII i jego żona otrzymali tytuł książąt Windsoru. Na tron wstąpił jego brat, Jerzy VI.

W 1937r. narodowy rząd Ramsay MacDonalda podał się do dymisji. Władze przejęli konserwatyści- Arthur Neville Chamberlain, który tak jak rząd francuski uważał, że należy zrobić wszystko, aby nie doszło do wojny. Z tego powodu Anglicy także zastosowali politykę appeasementu. Ugodowość Chamberlaina wobec Hitlera była tak wielka, że gazety angielskie wręcz oskarżały go o sympatie pronazistowskie. Przejawem tego był udział Chamberlaina w konferencji monachijskiej, po której przybywszy do Anglii wygłosił słynne zdanie „Panowie, uratowaliśmy pokój!”