11. Hiszpania w XX-leciu międzywojenym

LEKCJA NR 11. HISZPANIA W XX- LECIU MIĘDZYWOJENNYM

Hiszpania była monarchią rządzoną od 1902r. przez Alfonsa XIII Burbona. W I wojnie światowej była neutralna, ale światowy konflikt spowodował rozwój gospodarczy Hiszpanii ponieważ sprzedawała płody rolne obu stronom. Po zakończeniu I wojny państwo popadło w kryzys powojenny bo zamówienia zagraniczne uległy gwałtownemu skurczeniu. Efektem kryzysu było niezadowolenie społeczeństwa i tak jak w innych państwach polaryzacja nastrojów społecznych. Dużą sympatią cieszyła się partia socjalistyczna, ale efektem polaryzacji było powstanie Hiszpańskiej Partii Komunistycznej w 1921r. Obawy przed rozszerzeniem się komunizmu doprowadziły do wojskowego przewrotu w wyniku którego władzę przejął gen. Primo de Rivera, którego dyktatura była nazywana „rozsądną”, bo generał nie likwidował swoich przeciwników politycznych (byli co najwyżej więzieni).

Primo de Rivera z królem

Natomiast zakazał działalności partii politycznych, z wyjątkiem założonej przez siebie Hiszpańskiej Unii Patriotycznej, rozwiązał również parlament. Sytuacja polityczna i gospodarcza się ustabilizowała, a nawet doszło do wzrostu gospodarczego. Sytuacja zmieniła się kiedy Hiszpanię dotknęły skutki Wielkiego Kryzysu. Rosnąca opozycja zmusiła Primo de Riverę w 1930r. do ustąpienia, dwa miesiące później zmarł. W 1931r. wygrała wybory Partia Republikańska, która zmusiła króla Alfonsa XIII do abdykacji. Hiszpania stała się republiką, w której wpływy lewicy powiększały się z dnia na dzień, co niepokoiła prawicę i hiszpańskich nacjonalistów. W 1933r. Syn generała Primo de Rivery, Jose Antonio Primo de Rivera założył prawicowe bojówki o nazwie Hiszpańska Falanga., które zaczęły napadać na odziały związane z Frontem Ludowym. W 1936r. Komuniści, socjaliści i republikanie hiszpańscy zawiązali, zgodnie z wytycznymi Kominternu Front Ludowy, który w tym samym roku wygrał wybory parlamentarne. Wynik wyborów podważyła prawica i na ulicach hiszpańskich miast rozpoczęły się zacięte walki, które przerodziły się w otwartą wojnę domową. Prawicę poprały zbuntowana armia hiszpańska stacjonująca w Maroku, której dowódcą był gen. Francesco Franco. Pomoc w przetransportowaniu zbuntowanych wojsk z Maroka do Hiszpanii udzieliły Niemcy i Włochy, które będą również wspierać frankistów zbrojnie przez cały okres wojny domowej. Front Ludowy uzyskał pomoc ZSRR, powstały również Brygady Międzynarodowe, które wspierały Republikanów

Obie strony konfliktu stosowały przemoc wobec przeciwników politycznych.  Republikanie masowo rozstrzeliwali księży i zakonnice, frankiści natomiast działaczy lewicowych, urzędników, nauczycieli. Zarówno nacjonaliści, jak i republikanie masowo rozstrzeliwali jeńców wojennych.

W  VII–XI 1938r. miała miejsce największa bitwa wojny domowej nad rzeką Ebro, w której zwyciężyli nacjonaliści, którzy 28 III 1939 zdobyli Madryt. Gen. Franco ustanowił w Hiszpanii system rządów autorytarnych.

Obraz Pablo Picasso „ Guernica” symbol okrucieństwa wojennego