6. Działania wojenne w Europie w 1940r.
LEKCJA NR 5 .DZIAŁANIA WOJENNE W EUROPIE (1940)
Po wojnie z Polską Hitler nie był w stanie kontynuować działań wojennych i zaatakować Zachodu, ponieważ stracił 30% żołnierzy i tyle samo sprzętu wojennego. Dopiero wiosną 1940r. te straty wojenne zostały uzupełnione i Hitler zdecydował się zaatakować Danię i Norwegię po to, by od wschodu oskrzydlić Wyspy Brytyjskie. Szpiedzy angielscy pod koniec marca ostrzegli rząd brytyjski o planach Hitlera.
8 kwietnia 1940r. Wielka Brytania zaczęła zaminowywać wody terytorialne Norwegii. Tej akcji nie zdążono zakończyć. 9 kwietnia 1940r. Dania i Norwegia zostały zaatakowane. Danię pokonano w ciągu 1 dnia, ale do 1943r. nie wprowadzono tam oficjalnej okupacji, natomiast południowa Norwegia została pokonana w ciągu 3 dni przy pomocy faszystów norweskich, którzy pod wodzą Vidkuna Quislinga walczyli u boku armii niemieckiej. Królewska para Norwegii (król Haakon VII) uciekła do Anglii, aby nie podpisywać oficjalnej kapitulacji. Walki o północną Norwegię trwały aż do VI 1940r, ponieważ Brytyjczycy, wspomagani przez oddziały polskie, nie chcieli dopuścić, by Niemcy przejęli port Narwik.
Kampania norweska IV- VI 1940r. Vidkun Quisling
10 V 1940r. Hitler zaatakował Belgię i Holandię, które także zajął w ciągu 1 dnia. W ten sposób wojska niemieckie powtórzyły manewr z I wojny światowej i obchodząc linię Maginota weszły do północnej Francji od strony Belgii. Oddziały niemieckie sforsowały Ardeny, które były bardzo słabo umocnione, ponieważ sztab francuski uznał Ardeny za nie do przejścia dla dywizji pancernych. Pierwszą dywizją niemiecką, która sforsowała Ardeny, była właśnie dywizja pancerna Hansa Guderiana. Następnie wojska niemieckie podzieliły się na dwie części. Jedna część miała pomaszerować na Paryż, druga podjęła marsz w kierunku kanału La Manche całkowicie oskrzydlając po dojściu do kanału 300 tyś. francusko- angielsko- belgijsko- polską armię, która walczyła w północnej Francji.
Ta armia pod koniec maja znalazła się w całkowitej pułapce pod miejscowością Dunkierka. Z niewyjaśnionych do końca przyczyn Hitler wstrzymał ofensywę, co pozwoliło Anglikom dokonać ewakuacji tej okrążonej armii. Akcja ta nosiła kryptonim „Dynamo”.
Drogi ewakuacji spod Dunkierki
Dzisiaj uważa się, że Hitler wstrzymał ofensywę, aby dać nowemu premierowi Wielkiej Brytanii, Winstonowi Churchillowi dowód swojej dobrej woli, zamierzał bowiem po pokonaniu Francji rozpocząć pertraktacje pokojowe z Anglią po to, by móc zaatakować Związek Radziecki (Winston Churchill zastąpił skompromitowanego ugodową polityką wobec Hitlera, Artura Nevilla Chamberlaina i został premierem 10 V 1940r. Ponieważ Niemcy odnosili nieustanne zwycięstwa nad wojskami francuskimi mimo, że pod względem uzbrojenia, czy ilości żołnierzy, żadna ze stron nie dominowała, próbowano ratować sytuację poprzez zmianę głównodowodzącego- gen. Maurice Gamelin został zastąpiony przez gen. Maxima Weyganda. Francuzi próbowali również ratować sytuację poprzez zmianę premiera. 16 VI 1940r. premierem został Filip Pétain, który miał ok. 80 lat. Był to bohater bitwy pod Verdun z 1916r. Pétain podjął decyzję, że dalszy opór jest bezsensowny. Zdecydował o kapitulacji i rozpoczął rozmowy na ten temat z Niemcami. Niemcy postawili warunek bezwarunkowej kapitulacji, na którą Petain wyraził zgodę. Kapitulacja została podpisana 22 VI 1940r. Francja została podzielona na dwie strefy: północna Francja wraz z Paryżem, najbardziej rozwinięta pod względem gospodarczym i najgęściej zaludniona, dostała się pod okupację niemiecką. Część południowa, rolnicza, została przekształcona w Państwo Francuskie ze stolicą w Vichy, którego prezydentem został Petain. Część oficerów francuskich nie pogodziła się z klęską. Ewakuowali się do Anglii i tam gen. Charles de Gaulle utworzył Komitet Wolnych Francuzów.
Podział Francji po kapitulacji
W ostatnich dniach wojny z Francją, kiedy jej klęska była już pewna, wojnę Francji wypowiedział Mussolini (10 VI 1940r.- przystąpienie Włoch do wojny). Wojnę na Zachodzie postanowił wykorzystać także Stalin do rozszerzenia radzieckiej strefy wpływów. W VI 1940r. Stalin zarzucił rządom Litwy, Łotwy i Estonii, że te państwa zachowywały tzw. „wrogą neutralność’ wobec ZSRR i dlatego, aby zabezpieczyć interesy ZSRR na przyszłość, Stalin wprowadził do tych państw swoje wojska. W VII 1940r. zostały tam urządzone wybory do Zgromadzeń Narodowych, w których zwyciężyły tamtejsze partie komunistyczne. Na mocy uchwały parlamentu łotewskiego, litewskiego i estońskiego te 3 państwa zostały przyłączone jako republiki radzieckie do ZSRR (3-6 VIII 1940r.). W ten sposób ZSRR uzyskał szeroki dostęp do Bałtyku.
Zmiany terytorialne w Europie w latach 1939- 1940r.
Po zakończeniu działań wojennych z Francją (19 VII 1940r.) Hitler zaproponował Churchillowi rokowania pokojowe. Churchill wyraził na to zgodę, ale pod warunkiem, że Hitler przywróci granice w Europie sprzed 1937r. Było to niemożliwe i z tego powodu Hitler rozpoczął przygotowania do ataku na Anglię. Operacja otrzymała kryptonim „Lew Morski” i rozpoczęła się 8 VII 1940r. Niemcy najpierw bombardowaniami najważniejszych obiektów gospodarczych i militarnych starali się zmusić Anglię do kapitulacji i jednocześnie ułatwić sobie przeprowadzenie inwazji lądowej. Już po miesiącu Hitler był pewien, że operacja „Lew Morski” nie zakończy się sukcesem.
Londyn po bombardowaniu
W październiku całą akcję odwołano, chociaż do końca wojny Niemcy będą prowadziły stałe naloty dywanowe na Londyn. Po „bitwie o Anglię” Hitler zdecydował się na zaatakowanie ZSRR w następnym roku, ale było to równoznaczne z wciągnięciem się w wojnę na dwa fronty, czego Hitler zawsze się obawiał. 27 IX 1940r. Japonia, Włochy i Niemcy zawarły tzw. „Pakt Trzech”. Te 3 państwa dzieliły między sobą świat na strefy wpływów. Japonia uzyskała strefy Pacyfiku i Azji Płd.- Wsch., Włochy uzyskały Bałkany i Afrykę Płn., resztę Europy, aż po Ural, otrzymały Niemcy. Włochy po zawarciu Paktu Trzech zaczęły naciskać na państwa bałkańskie żądając, by przystąpiły do tego paktu. Już w X 1940r. do paktu przystąpiła Rumunia, która w VIII 1940r. na mocy tzw. II arbitrażu wiedeńskiego utraciła Besarabię, na rzecz ZSRR, Dobrudżę, na rzecz Bułgarii i Siedmiogród na rzecz Węgier. Chcąc uniknąć dalszego rozbioru swojego terytorium, Rumunia wolała przystąpić do Paktu Trzech, również zgodziły się przystąpić Węgry, one bowiem ze wszystkich państw europejskich poniosły po I wojnie światowej największe straty terytorialne i uznały, że w przymierzu z państwami „osi” będą w stanie te straty odzyskać. Nie zgodziły się przystąpić do Paktu Trzech Jugosławia i Bułgaria. Również po zawarciu Paktu Trzech wojska włoskie rozpoczęły wojnę w Afryce Płn. w październiku 1940r. Oddziały włoskie stacjonujące w Libii zaatakowały oddziały angielskie, stacjonujące w Egipcie, dowodzone przez gen. Arthura Wavella. Włosi zostali pokonani i zatrzymani w bitwie pod Sidi Barrani, a następnie Anglicy wypchnęli ich z Egiptu.
Włoska inwazja na Egipt w 1940r.