8. Działania wojenne 1941r.
LEKCJA NR 7. DZIAŁANIA NA FRONTACH W 1941R.
W styczniu 1941r. wojska angielskie na terenie Libii zagroziły włoskim polom naftowym oraz portowi Tobruk, przez który Włosi wysyłali do Europy ropę naftową, m. in: do Niemiec. Ponieważ ropa to surowiec strategiczny (jak węgiel kamienny i rudy żelaza), Hitler, w obawie, że Włosi stracą Libię, postanowił temu przeciwdziałać, tym bardziej, że Anglicy znowu pokonali Włochów w bitwie pod Benghazi. 12 II 1941r. w Afryce, w Libii, wylądował niemiecki oddział Afrika Corps, którym dowodził gen. Erwin Romml, który ze względu na swoje późniejsze zwycięstwa będzie nazywany przez Anglików- Lisem Pustyni. Po wylądowaniu Niemców w Afryce zmienił się charakter wojny. Anglicy zaczęli się wycofywać do Egiptu.
Działania wojenne w Europie 1941-1942r.
W maju, wojska niemieckie i włoskie, osiągnęły linię zachodniej granicy egipskiej.1 III 1941r. do Paktu Trzech przystąpiła Bułgaria 25 III 1941r. gotowość przystąpienia wyraził rząd jugosłowiański. 27 III 1941r. profaszystowsko nastawiony rząd jugosłowiański został obalony. Nowy rząd odmówił przystąpienia do Paktu Trzech, natomiast 5 IV 1941r. Jugosławia podpisała przymierze z ZSRR i to ostatecznie skłoniło Hitlera do zaangażowania się w sprawy Bałkan. Sytuację na Bałkanach Hitler obserwował z niepokojem już od kilku miesięcy. Wyraźnie widział, że Mussolini nie jest w stanie zwyciężyć. 6 IV 1941r. oddziały niemieckie zaatakowały Jugosławię, a 9 IV 1941r. Grecję. Aby zaatakować Bałkany Hitler musiał przełożyć plan ataku na ZSRR, który już został wyznaczony na 15 V 1941r. Mimo, że Grecja była nadal wspomagana przez wojska angielskie, to Anglicy nie poradzili sobie z niemieckim atakiem. Praktycznie po 3 tyg. zarówno Jugosławia, jak i Grecja, zostały pokonane, a do tego 25 V 1941r. desant niemiecki zajął Kretę. Jugosławia i Grecja zostały przekształcone w niemiecką i włoską strefę okupacyjną, natomiast na terenie Chorwacji utworzono Niezależne Państwo Chorwackie, na czele którego stanął faszysta chorwacki, Ante Pavelić. Chorwackich faszystów nazywano ustaszami. Na terenie Jugosławii zaczęła działać partyzantka antyfaszystowska, głównie organizowana przez serbskich antyfaszystów, których nazywano czetnikami. Na czele tej antyfaszystowskiej partyzantki, która była związana z jugosłowiańskim rządem, działającym w Londynie, stał Draża Mihajlović. Po zakończeniu wojny na Bałkanach, Hitler wydał rozkaz zaatakowania ZSRR 22 VI 1941r. Plan ataku miał kryptonim ”Fall Barbarossa”, do dzisiaj toczy się spór w historiografii, czy Stalin zdawał sobie sprawę z niemieckich planów.
Planu Barbarossa Walter von Brauchitsch
W powojennej, komunistycznej historiografii, aby usprawiedliwić Stalina twierdzono, że nie wiedział o ataku. Okazało się jednak, że wywiad brytyjski informował o tym Stalina, ponadto radziecki szpieg Richard Sorge, który pracował w niemieckiej ambasadzie w Japonii, także informował o spodziewanym ataku. Dzisiaj panuje przekonanie, że Stalin wiedział o tym, że atak nastąpi, ale był przekonany, że dużo później, że Hitler nie zdecyduje się uderzyć na ZSRR przed pokonaniem Anglii. Dlatego, by nie drażnić Hitlera, Stalin nakazał, by dokładnie przestrzegano wszystkich umów traktatowych, dlatego też dzień przed atakiem do Niemiec wysłano kilka pociągów wypełnionych radzieckimi surowcami strategicznymi. Na ZSRR uderzyły 152 niemieckie dywizje. Naczelnym dowódcą był również marszałek Walter von Brauchitsch. Armia niemiecka na rozkaz Hitlera, a wbrew sugestiom niemieckiego sztabu, była podzielona na 3 grupy. Grupa Armii Północ była dowodzona przez gen. Wilhelma von Leeb i otrzymała za zadanie zdobycie Leningradu. W ten sposób praktycznie całkowicie odcięto by od świata ZSRR. Grupa Armii Środek, dowodzona przez gen. Fedora von Bock, otrzymała za zadanie zdobycie Moskwy. Natomiast Grupa Armii Południe, dowodzona przez gen. Gerda von Rundstedta, otrzymała za zadanie zdobycie Kijowa, później Charkowa i w ten sposób odcięcia Armii Czerwonej od zagłębia węgla kamiennego w Donbasie, oraz rudy żelaza w Krzywym Rogu. Wojna nie została przez Hitler w ogóle wypowiedziana. Armia Czerwona, po kilku godzinach, przegrała bitwę graniczną i zaczęła się wycofywać na całej linii frontu. Stalin nakazał stosować taktykę spalonej ziemi. Wszystkie miasta, wioski i miasteczka przy drogach frontowych miały być spalone, wydał również słynny ‘rozkaz 227’, znany również pod nazwą „Ani jednego kroku wstecz” na mocy którego wszyscy żołnierze i cywile rosyjscy, którzy dostaną się do niemieckiej niewoli, będą traktowani jak zdrajcy narodowi.
We wrześniu Armia Północ dotarła na przedpola Leningradu. Zaczęła się blokada miasta, która trwała aż 900 dni. Niemcom nie udało się zdobyć Leningradu. Również we wrześniu niemieckie oddziały Armii Środek zaczęły zbliżać się w kierunku Moskwy. Kiedy w listopadzie niektóre jednostki niemieckie znalazły się na odległość ok. 25 km od Moskwy, nagle drastycznie popsuła się pogoda. Przez 3 tyg. padały ulewne deszcze, które praktycznie rozmyły radzieckie drogi i unieruchomiły niemieckie dywizje pancerne. Po deszczach natychmiast przyszła zima z -20°C mrozami. Na początku grudnia pod Moskwą zjawiły się radzieckie oddziały syberyjskie. Stalin mógł sobie pozwolić na ich sprowadzenie, był bowiem pewien, że Japonia nie zaatakuje. 13 IV 1941r. Japończycy podpisali z ZSRR pakt o nieagresji i wyraźnie zaczęli się angażować w sprawy Azji Południowej. Hitler nie zawiadomił bowiem Japończyków o planowanym ataku na ZSRR, chciał sam, bez niczyjej pomocy, pokonać Stalina. 6 XII 1941r. Rosjanie przystąpili do kontrofensywy pod Moskwą. Zaczęła się bitwa pod Moskwą, która zakończyła się zwycięstwem Rosjan. Na początku stycznia 1942r. w niektórych miejscach oddziały niemieckie zostały odrzucone nawet na odległość 400 km od Moskwy. Niemiecka operacja zdobycia Moskwy nosiła kryptonim „Tajfun”.
Działania na Froncie wschodnim od czerwca do września 1941r.
W związku z rozwojem wojny w Europie Amerykanie zaczęli rezygnować z polityki izolacjonizmu. W marcu 1941r. Kongres USA zatwierdził ustawę ‘Lend- Lease Act’, na mocy której USA miały wypożyczać sprzęt wojenny, a także pożyczać pieniądze państwom, które walczyły z Hitlerem. Ta ustawa leasingowa została uchwalona po to, by wspierać Anglię. Część pożyczonego materiału, która uległaby zniszczeniu i część pieniędzy miała być umorzona. 12 VII 1941r. Winston Churchill i prezydent USA Franklin Delano Roosevelt spotkali się na pokładzie okrętu „Książę Walii” i tam ustalono, że świat powojenny będzie wolny od groźby wojny, głodu i ekspansji terytorialnej. Spotkanie tych dwóch polityków jest uważane za początek formowania się Wielkiej Trójki. 14 VIII 1941r. Roosevelt i Churchill podpisali „Kartę Atlantycką”, w której zapowiadano powołanie międzynarodowej organizacji czuwającej nad pokojem i jak najszybsze przywrócenie pokoju na świecie.
7 XII 1941r. flota japońska, którą dowodził admirał Yamamoto zaatakowała bazę marynarki amerykańskiej w Pearl Harbor na Hawajach. Kryptonim japońskiego ataku brzmiał „Tora Tora” Japończycy pragnęli zniszczyć amerykańskie lotniskowce, te jednak poprzedniego dnia wypłynęły na pełne morze, na manewry i mimo, że zginęło 2 tyś. marynarzy amerykańskich i zniszczono, bądź uszkodzono wszystkie stojące w Pearl Harbor okręty, to celu strategicznego nie udało się osiągnąć, gdyż lotniskowce nie zostały zniszczone. Japonia wypowiedziała wojnę USA dokładnie w tym samym momencie, kiedy flota japońska uderzyła na Pearl Harbor. 11 XII 1941r. Do wojny przeciwko USA, po stronie Japonii przystąpiły Włochy i Niemcy.
Droga japońskiej floty do Pearl Harbor