9. Sprawa polska 1941r.
LEKCJA NR 8. SPRAWA POLSKA W 1941R.
15 III 1941r. w polskim państwie podziemnym zaczął się ukazywać oficjalny organ prasowy Delegatury Rządu na Kraj „Rzeczpospolita Polska”, która ukazywała się nieprzerwanie do 1945r. i odgrywała na ziemiach polskich niezwykle ważną rolę, ponieważ prostowała informacje propagandowe, podawane przez Niemców w prasie „gadzinowej” albo w szczekaczkach.
W kwietniu 1941r. postanowiono powołać w podziemiu Kierownictwo Walki Czynnej, na czele którego stanął Stefan Korboński i które miało prowadzić doraźną walkę z Niemcami. KWC było podzielone na 7 wydziałów: sabotażowy, chemiczny, radiowy, rejestrowania zbrodni hitlerowskich, legalizacyjny, prasowy, walki doraźnej (ZWZ nie uczestniczył w walce czynnej, ponieważ miał oszczędzać siły na powstanie antyhitlerowskie, które miało wybuchnąć wtedy, kiedy Niemcy będą już wyraźnie słabnąć i zaczną się wycofywać tak, żeby zwycięstwo było pewne przy minimalnym nakładzie sił, ale ze względu na terror i niemieckie represje istniała konieczność choćby tylko po to, by podnieść społeczeństwo na duchu, prowadzenia walki doraźnej, dlatego właśnie w podziemiu będą tworzone filie ZWZ do prowadzenia takiej walki). W maju 1941r. Polacy mogli się poszczycić kolejnym sukcesem w walce a Niemcami. 23 V 1941r. ORP „Piorun” (dowódca gen. Pławski) wytropił na Morzu Północnym największy okręt pancerny niemieckiej floty, „Bismarcka”, który kilkanaście dni wcześniej został zwodowany. Przez następne dni ,do 27 V 1941r., „Piorun” tropił „Bismarcka”. W tym dniu na skutek uszkodzenia „Piorun” musiał się wycofać z akcji i „Bismarcka” ostatecznie zatopili Anglicy dzień później (28 V 1941r.)
Polowanie na pancernik „Bismarck” i miejsce ataku
Atak Niemców na ZSRR (22 VI 1941r.) spowodował, że Anglia przestała być osamotniona w walce z Hitlerem. Stalin bez problemów zgodził się na sojusz. Churchill zaczął naciskać na Sikorskiego, aby Polacy ułożyli swoje stosunki z ZSRR. 30 VII 1941r. doszło do podpisania układu polsko- radzieckiego, noszącego nazwę Sikorski- Majski (Iwan Majski był ambasadorem ZSRR w Londynie). Układ ten przywracał normalne stosunki dyplomatyczne pomiędzy Polską a ZSRR. Kwestię granicy wschodniej w tym układzie pominięto.
Podpisanie układu Sikorski- Majski
14 VIII 1941r. układ został uzupełniony o konwencję wojskową w Moskwie, na mocy której w ZSRR miało powstać polskie wojsko z polskimi oficerami i polskim sztabem, które u boku armii radzieckiej walczyłoby z Niemcami. Polski głównodowodzący miał wejść w skład radzieckiego sztabu. Kontyngent polskiego wojska miał wynosić do 60 tyś. żołnierzy. ZSRR brał na siebie wyposażenie ich w broń, mundury oraz zapewnienie racji żywnościowych, a także całego zaplecza logistycznego. Stalin był przekonany, że każdego pozyskanego żołnierza polskiego będzie mógł natychmiast wysłać na front. Punktem werbunkowym do polskiego wojska był Kujbyszew. Głównodowodzącym został gen. Władysław Anders. Już po kilku dniach w punkcie werbunkowym zauważono, że zgłaszają się byli żołnierze szeregowi, bądź cywile, którzy chcą zostać szeregowcami w WP. Prawie nie zgłaszali się oficerowie, chociaż było wiadomo, że w rękach radzieckich znalazło się w 1939r. 15 tyś. polskich oficerów. Szybko stało się jasne jeszcze to, że poborowych było znacznie więcej niż można ich było wcielić. Ponadto zgłaszali się z kobietami i dziećmi, które też należało otoczyć opieką, bo alternatywą dla nich były radzieckie obozy pracy.
Więźniowie łagrów zgłaszający się do armii Andersa
Dlatego właśnie 30 XI 1941r. z oficjalną wizytą do Moskwy przybył Władysław Sikorski, aby nakłonić Stalina do zwiększenia kontyngentu polskiego wojska do 90 tyś. żołnierzy, a także by wyjaśnić, co stało się z dwoma zaginionymi polskimi oficerami. Stalin bardzo chętnie zgodził się na rozszerzenie, natomiast nie potrafił wyjaśnić, co stało się z oficerami. Stalin po rozmowach z Sikorskim był pewien, że polski premier nie ma zamiaru zgodzić się, aby każdego nowo zwerbowanego polskiego żołnierza wysyłać od razu na front. Z tego powodu stracił on zainteresowanie armią Andersa.
Anders, Sikorski i Stalin na spotkaniu w Moskwie
Stalin kazał drastycznie zmniejszyć przydział żywności polskiej armii. Postanowił również odtworzyć partię komunistyczną w Polsce, która została rozwiązana na jego rozkaz w 1938r., kiedy to aresztowano w Moskwie przywódców KPP. Partie rozwiązano, oskarżając jej działaczy o faszyzm. Zakazano również odtwarzać ruch komunistyczny w Polsce. Oficjalnie zrobiła to III Międzynarodówka Robotnicza, a w rzeczywistości zrobił to Stalin. Kiedy ZSRR został zaatakowany przez Niemców, Stalin zaczął myśleć o odtworzeniu tego ruchu, bo polscy komuniści, którymi mógłby kierować, mogliby prowadzić działania dywersyjne na tyłach armii niemieckiej. Dlatego właśnie w grudniu 1941r. została zorganizowana Grupa Inicjatywna w ZSRR, w skład której wchodziło 6 osób: Bolesław Mołojec, Jan Turlejski, Paweł Finder, Marceli Nowotko, Małgorzata Fornalska, Bolesław Bierut. Ta grupa powstała w Moskwie. 27 XII 1941r. zostali wysłani do Polski. Wylądowali pod Warszawą, 28 XII 1941, we wsi Wiązowna. Członkowie GI dostali zadanie założenia partii komunistycznej. Dwójka z nich, Paweł Finder i Małgorzata Fornalska, znali szyfr wywoławczy Radia Moskwa, Stalin bowiem ta drogą zamierzał przekazywać polskim komunistom swoje dyrektywy.