LEKCJA NR 4. ŚWIAT W LATACH 1968- 1991

SYTUACJA NA BLISKIM WSCHODZIE 1973- 1994R.

W 1973r. koalicja państw arabskich przygotowała dalszą ofensywę. Uderzyć miano w największe święto żydowskie Jom Kipur – Święto Pojednania. Żydzi przewidzieli atak. Dowódcą wojsk żydowskich był Mosze Dajan wojna skończyła się tak jak po przednio zwycięstwem Izraela. Nowy prezydent Egiptu Anwar Sadat uznał, że dalsza walka z Izraelem nie na sensu. W 1975r. jako pierwszy arabski polityk odwiedził Izrael. W 1977r. z inicjatywy prezydenta USA Jamesa Cartera w Camp Dawid rozpoczęto rozmowy dzięki którym w1978r. podpisano porozumienie Izraelsko –egipskie. Podpisanie Porozumienia Camp David: Menachem Begin, Jimmy Carter i Anwar Sadat.

Anwar Sadat, Jimmy Carter, Menachem Begin po podpisaniu porozumienia w Camp David

W 1979r. przyznano Sadatowi i premierowi izraelskiemu Menachem Begin Pokojową nagrodę Nobla. W 1981r. Sadat został zamordowany przez Bractwo Muzułmańskie, które jest najstarszą w Egipcie organizacją fundamentalistów islamskich. Układ Camp David został ratyfikowany przez oba państwa w 1979r. Palestyńczycy uznali ten układ za zdradę ich interesów i postanowili wziąć sprawy w swoje ręce. Konflikt ten zaostrzył sytuacje w Libanie. Liban przed II wojną światową był mandatem Francji. Już w 1948r. powstały tam pierwsze obozy palestyńskich uchodźców. W 1974r. było ich 200 tyś. podczas gdy ludność Libanu wynosiła 3 mln. W tych obozach działali terroryści palestyńscy. W 1978r. Izraelczycy wkroczyli do Libanu by odciąć od swojego państwa terrorystów to zostało potraktowane jako naruszenie terytorium. W 1982r. Izrael ponownie uderzył na Liban, po to by zniszczyć oddziały OWP. Palestyńczycy przeprowadzili udany zamach na prezydenta Libanu. W odwecie rozpoczęto mordy w obozach dla uchodźców. Doprowadziło to do wojny domowej, która zniszczyła Liban. W1987r. w Izraelu rozpoczęła się intifada –powstanie antyżydowskie nazywane „Wojną Kamieni”. Przeciągające się starcia były mocnym czynnikiem osłabiającym gospodarkę Izraela, który nie potrafił znaleźć rozwiązania konfliktu. Dopiero uwikłanie się Jasira Arafata w I wojnie w Zatoce Perskiej po stronie Iraku, mocno osłabiło jego pozycję i doprowadziło do wygaśnięcia siły powstania w 1991r. Równocześnie ruszył proces pokojowy na Bliskim Wschodzie. Na mocy rozmów w Oslo powstała w 1994r. Autonomia Palestyńska, której pierwszym prezydentem został Jasir Arafat.

Autonomia Palestyńska Jasir Arafat

AMERYKA POŁUDNIOWA W LATACH 1970-1991

PERU. ŚWIETLISTY SZLAK

Świetlisty Szlak (Sendero Luminoso) to maoistowska partia, którą założył w 1969r. i kierował profesor filozofii, Abimael Guzman. Świetlisty Szlak rozpoczął zbrojną działalność w dniu wyborów prezydenckich w Peru 17 maja 1980r., kiedy to miejscowości Chuschi bojownicy zdemolowali lokal wyborczy i spalili urny do głosowania. Symboliczne wydarzenie stało się sygnałem do rozpoczęcia „wojny ludowej”. Peru stało się areną bezwzględnych działań terrorystycznych senderystów przeciwko wszystkim, których Guzman uważał za wrogów ludu. On sam siebie uważał za „ czwarty miecz marksizmu” po Marksie, Engelsie i Mao Zedongu. Abimael Guzmán, używał również pseudonimu „prezydent Gonzalo”, rozmiary jego kultu można porównać tylko z ZSRR pod rządami Stalina i Chinami pod rządami Mao.

Abimael Guzman jako „czwarty miecz marksizmu”

Według peruwiańskiej Komisji Prawdy i Pojednania Guzman był odpowiedzialny za jeden z najkrwawszych konfliktów w Ameryce Łacińskiej. W latach 1980-2000r. zginęło lub zaginęło w Peru ponad 70 000 osób. Świetlisty Szlak wykazał się największym poziomem przemocy, radykalizmu i fanatyzmu ze wszystkich organizacji komunistycznych działających w Ameryce Południowej. Głównym regionem działania senderystów był andyjski region Ayacucho – niezbyt gęsto zaludniony, konserwatywny i biedny. W niektórych bardziej odległych wioskach, partyzanci już w 1982r. zakazali sprzedaży produktów rolnych i organizowania targów, na których handlowano z okolicznymi osiedlami. Nie doprowadziło to do wzrostu dobrobytu. Dość szybko zaczęło za to rosnąć niezadowolenie chłopów. Chłopi zaczęli tworzyć grupy samoobrony przeciwko senderystom. Aby je stłumić, Szlak sięgał po brutalne metody. Wszyscy, którzy w jakikolwiek sposób wyrażali krytykę, byli karani. Skazanym na śmierć partyzanci podrzynali gardło lub rozbijali głowę kamieniami. Egzekucje odbywały się publicznie. W miejscowości Lucanamarca, 3 kwietnia 1983r. grupa 80 senderystów zabiła łącznie 69 osób (w tym dzieci i starców). W 1990r. prezydentem został Albert Fujimori, Peruwiańczyk, z japońskiej rodziny, który w czasie swoich dwóch kadencji całkowicie rozbił Świetlisty Szlak. Abimael Guzmán wraz z częścią kierownictwa partyzantki został schwytany 12 września 1992r. i natychmiast zaczął apelować o podjęcie rokowań z rządem, co spowodowało odejście od ruchu wielu partyzantów. Guzman zmarł w wiezieniu w 2021r. Świetlisty Szlak istnieje do dziś i sporadycznie dokonuje ataków, to nie można ich porównywać z terrorem lat 80.

NIKARAGUA

W latach 1936–1979r. krajem kierowali dyktatorzy z rodziny Somoza wspierani przez USA. W 1979r. władzę przejęli, w wyniku zbrojnej rewolucji, partyzanci z lewicowego Sandinistowskiego Frontu Wyzwolenia Narodowego. Sandiniści utworzyli rząd o nazwie Junta Rekonstrukcji Narodowej i rozpoczęli program reform. W 1981r. na czele sandinistów stanął Daniel Ortega, który nasilił terror wobec prawicowej opozycji. Daniel Ortega uzyskał poparcie ZSRR.

W 1981r. w Nikaragui zaczęła się wojna domowa. Przeciwko lewackiej partii sandinistów wystąpili, wspierani przez USA, tzw. contras, którym pomocy finansowej udzielały Stany Zjednoczone, szczególnie po przejęciu prezydentury przez Ronalda Reagana. W 1984r. Daniel Ortega został wybrany na prezydenta, co dało mu jeszcze więcej uprawnień. Jednocześnie wsparcie dla contras ze strony USA przyczyniło się do stałego zwiększania ich liczby.

Daniel Ortega Ronald Reagan z przywódcami contras

Sytuację udało się opanować dopiero w 1990r. przeprowadzono wolne wybory prezydenckie, które wygrała Wioleta Chamorro. Daniel Ortega został aresztowany przez Amerykanów. Wytoczono mu proces za narkotyki. Obecnie odsiaduje dożywocie w USA.

CHILE

W 1970r. Prezydentem Chile został Salvadore Allende, który rozpoczął realizację programu socjalistycznych reform: nacjonalizacja przemysłu miedziowego, zamrożenie czynszów i cen, uruchomienie reformy rolnej. Allende nawiązał dyplomatyczne stosunki z Kubą i ZSRR. W 1973r. został przeprowadzony wojskowy przewrót. Obalono prezydenta Salvadore Allende, władzę przejął Augusto Pinochet. Ustanowiona przez niego junta rozpoczęła brutalne represje wobec opozycji, które dotknęły około 30 tys. w tym kobiety i dzieci. Kilka lat potem dobrowolnie ustąpił w1990r..

Augusto Pinochet i Salvadore Allende przed zamachem

ARGENTYNA

W Argentynie w 1946r. prezydentem został Juan Peron. Za jego czasów wielki wpływ miała jego żona Evita. Po jej śmierci w 1953r. jego popularność zaczęła słabnąć. W 1955r. przez zamach stanu stracił władzę prezydencką. W 1973r. na prezydenta wybrano jego drugą żonę Marię Estellę Peron. W 1976r. została ona obalona, ponownie przejęła władzę junta. Pod koniec lat 70 Argentynę ogarnął kryzys. By odwrócić uwagę społeczeństwa od problemów gosp. zaatakowano brytyjskie Falklandy( Malwiny) w kwietniu 1982r. Tą wojnę Argentyna przegrała już po trzech miesiącach, co doprowadziło do upadku rządów junty. W 1983r. odbyły się wybory, które przywróciły demokrację. Według oficjalnych źródeł rządowych w latach 1976–1982r. zginęło blisko 13 tysięcy osób. Według organizacji humanitarnych liczba ofiar sięga 30 tysięcy ofiar. Zbrodnie junty są dziś określane w Argentynie mianem.

SYTUACJA W ZATOCE PERSKIEJ. REWOLUCJA ISLAMSKA W IRANIE. WOJNA IRACKO-IRAŃSKA

IRAN

Iran to dawna Persja. W 1921r. władzę nad Persją przejął były carski kozak Reza Khan, któremu perski madżilis ( parlament) nadał tytuł szachinszacha (króla nad królami). Będzie on rządził jako Reza I-założyciel dynastii Pahlawi. W 1935r. Persja przyjęła oficjalną nazwę Iranu.

W czasie II wojny światowej Iran był neutralny. W 1942r. Reza I abdykował na rzecz swojego syna Rezy II. Reza II postanowił całkowicie zreformować i unowocześnić państwo. Iran znacjonalizował wszystkie szyby naftowe, rafinerie ropy i spółki handlowe zajmujące się sprzedażą ropy, co doprowadziło do konfliktu z Wielką Brytanią, która do tej pory była właścicielką całej ropy irańskiej. Dlatego właśnie Iran nawiązał bliskie stosunki z USA. Szach w ciągu następnych 20 lat uczynił z Iranu najpotężniejsze pod względem militarnym państwo na Bliskim Wschodzie. Jednocześnie starał się, by było to państwo świeckie, z tego powodu ograniczał wpływy mułłów-islamskich duchownych. Z tego powodu już w 1960r. przeciwko szachowi wystąpił ajatollah Chomeini (Iran to państwo szyickie ) i wypowiedział wojnę szachowi nazywając go szatanem. Nienawiść duchownych do szacha wzrosła w 1963r. kiedy to szach ogłosił Białą Rewolucję czyli reformę rolną. Zaczęto rozdawać ziemię biednym chłopom i była to głównie ziemia zabierana duchowieństwu. Aby zmniejszyć wpływ Chomeiniego na społeczeństwo, szach zdecydował się w 1964r. usunąć go wraz z całą rodziną z Iranu. Chomeini wyjechał do Turcji, potem do Iraku. Wyrzucenie go z Iranu było błędem, bo jego popularność rosła coraz bardziej. Szach utrzymywał spokój w kraju przez służby bezpieczeństwa SAWAK.

Położenie Iranu Szach Reza II Pahlavi Ajatollah Chomeini

W lutym 1978r. Chomeini ogłosił świętą wojnę, czyli dżihad, przeciwko szachowi. W miastach irańskich zaczęły wybuchać demonstracje. Sytuacja w Iranie zdestabilizowała się do tego stopnia, że w I 1979r. szach wraz z całą rodziną zdecydował się na emigrację. W lutym wrócił Chomeini. Chomeini przyjął tytuł IMAM czyli zwierzchnik kościoła szyickiego (tak jak u nas papież). W marcu 1979r. przeprowadzono referendum. 90% uprawnionych do głosowania opowiedziało się za przekształceniem Iranu w republikę islamską.

Było to pierwsze tek poważne zwycięstwo islamskiego fundamentalizmu. Dla islamistów w Iranie wrogiem stały Stany Zjednoczone, które Chomeini nazywał Wielkim Szatanem. 01 XI 1979r. w Iranie wydarzyła się rzecz bezprecedensowa. Grupa irańskich studentów wdarła się do ambasady amerykańskiej w Iranie i uwięziła jako zakładników 53 amerykańskich dyplomatów żądając wydania przez USA szacha, który tam wraz z rodziną uzyskał azyl ( szach był wtedy już śmiertelnie chory na raka i leczył się w USA ). W IV 1980r. na osobisty rozkaz prezydenta USA Jimmy Cartera, amerykańscy komandosi dokonali nieudanej próby odbicia zakładników. To pogwałcenie suwerenności Iranu i ta nieudana próba przyczyniły się do klęski Cartera w wyborach prezydenckich w 1980r. przejął władzę przedstawiciel partii federalnej Ronald Reagan.

Wtargnięcie studentów do ambasady USA w Teheranie Plan operacji Orli Szpon

IRAK

Przekształcenie Iranu w republikę islamską wywołało obawę, że islamski fundamentalizm ogarnie wszystkie państwa na Bliskim i Środkowym Wschodzie. Nie chciały do tego dopuścić Stany Zjednoczone. Z tego powodu Amerykanie poparli przejęcie władzy przez Saddama Husajna w pobliskim Iraku, w 1979r. Husajn był bowiem przeciwnikiem islamskiego fundamentalizmu i był dla USA gwarantem, że rewolucja islamska nie rozprzestrzeni się na kolejne państwa. Przejęcie władzy przez Chomeiniego w Iranie, przez Husajna w Iraku, wpłynęło na wzrost wrogości pomiędzy tymi państwami, była ona potęgowana przez sprawy religijne. Iran jest państwem szyickim, Irak sunnickim. Do tego dochodziła jeszcze rywalizacja o kontrolę nad najbardziej roponośnymi terenami nad Zatoką Perską- prowincją Chuzestan, która należała do Iranu , a do której Irak rościł pretensje. Wojna między Irakiem i Iranem zaczęła się w 1980r., kiedy to wojska irackie wkroczyły do Chuzestanu. Wojna trwała do 1988r. Obie strony dopuszczały się wszelkich pogwałceń konwencji narodowych. (Iran używał do walk dzieci, Irak broni biologicznej). W 1988r wojna zakończyła się podpisaniem pokoju, który nie przyniósł Irakowi żadnych korzyści gospodarczych oraz był militarną klęską.

Chuzestan Saddam Husajn

Wojna iracko-irańska spowodowała kryzys w gospodarce w Iraku, tym bardziej że nie zakończyła się sukcesem. Z tego powodu Husajn postanowił podreperować budżet państwa i przy okazji odwrócić uwagę społeczeństwa od problemów gospodarczych. Dlatego też 2 VIII 1990r. wojska irackie zajęły Kuwejt, który został ogłoszony 19 prowincję Iraku. Cały świat protestował przeciwko agresji. USA dały Irakowi 3 miesiące czasu na wycofanie się z Kuwejtu. Na początku stycznia 1991r. Rada Bezpieczeństwa ONZ udzieliła USA i innym członkom koalicji antyirackiej (Wielka Brytania, Francja, Niemcy ) prawa do interwencji. 16/17 stycznia 1991r. przystąpiono do realizacji operacji „Pustynna Burza”, w której uczestniczyło 700 tyś. żołnierzy w tym 500 Amerykanów. Operacją dowodził gen. Norman Schwarzkopf. Operacja ta trwała 3 miesiące i zakończyła się całkowitym zwycięstwem koalicji antyirackiej. Irak został zmuszony do wycofania się z Kuwejtu, ale kiedy wojska te wycofywały się podpaliły większość kuwejckich szybów naftowych powodując katastrofę ekologiczną w tym regionie.

AFGANISTAN

Afganistan był monarchią wieloplemienną, w której najważniejszą rolę odgrywało plemię Pasztunów. Z tego plemienia wywodzili się królowie Afganistanu. Na początku lat 70-tych susze wywołały poważny kryzys gospodarczy w Afganistanie. Król Muhammad Zahir Chan nie potrafił mu sprostać i w lipcu 1973r. został obalony przez młodych oficerów, którzy proklamowali republikę. Prezydentem republiki został kuzyn króla Muhammad Daud, który został obalony w tzw. rewolucji kwietniowej przez marksistów z Ludowo- Demokratycznej Partii Afganistanu, którymi przewodził Nur Muhammad Taraki.

Zostało utworzone nowe państwo- Demokratyczna Republika Afganistanu, które związało się politycznie i gospodarczo ze Związkiem Radzieckim. Rząd komunistyczny napotykał na silną opozycję wśród znacznej części mieszkańców Afganistanu, głównie z powodu stosowanych masowych represji i terroru politycznego stosowanego przez służbę bezpieczeństwa oraz walki z islamem. Powstańcy nazywani mudżahedinami( święci mężowie) odnosili sukcesy wspierani przez cywilną ludność. Reżim komunistyczny, mimo istotnego finansowego i wojskowego wsparcia ZSRR nie był w stanie pokonać partyzantów. Dlatego w 1979r. do Afganistanu wkroczyła armia radziecka.

Kierunki działań zbrojnych Armii Radzieckiej w Afganistanie

Rozpoczęła się wojna afgańska, w której mudżahedinów wsparły pieniędzmi i bronią m.in. USA Mimo zaangażowania znacznych sił i najnowocześniejszej broni wojska radzieckie wspierane przez afgańskie siły rządowe nie potrafiły pokonać islamskich bojowników, stosowany przez armię radziecką terror, barbarzyńskie metody walki z użyciem wszystkich możliwych rodzajów broni, w tym napalmu i min- zabawek i dywanowych bombardowań obiektów pozbawionych znaczenia strategicznego nastawiły wrogo do ZSRR większość społeczeństwa afgańskiego i światową opinię publiczną. Po dojściu do władzy w ZSRR w 1985r. Michaiła Gorbaczowa zmieniła się światowa polityka radziecka w związku z pieriestrojką. Afganistan, ZSRR, USA i Pakistan zawarły porozumienie pokojowe porozumienie w 1986r. o zakończeniu wojny w Afganistanie i o wycofaniu do 1989r. wszystkich sił rosyjskich z tego państwa. Ostatnie oddziały Armii Czerwonej opuściły Afganistan w 1989r.. Po wycofaniu się wojsk radzieckich siły rządowe powoli traciły kolejne terytoria, aż w końcu, na początku 1992r. mudżahedini zdobyli Kabul. Zwycięzcy utworzyli nowy rząd. Jedność zwycięzców skończyła się jednak bardzo szybko. Kraj zaczął się rozpadać na kilka stref kontrolowanych przez poszczególnych przywódców mudżahedinów, a najcięższe walki toczyły się o Kabul. W ich trakcie wcześniej prawie nietknięte miasto zostało bardzo zniszczone.

Liczebność poszczególnych ugrupowań mudżahedinów i ich przywódcy

Talibowie

W 1993r. w Afganistanie pojawili się talibowie, czyli wspierani głównie przez Pakistan fundamentalistyczni, islamscy studenci, przeważnie narodowości pasztuńskiej, którzy bardzo szybko stali się znaczącą siłą. Skłóceni przywódcy mudżahedinów w obliczu nowego wroga, porozumieli się ze sobą na początku 1995r. ale nie powstrzymało to postępów talibów, którzy we wrześniu 1995r. zdobyli Kabul i ogłosili się rządem Islamskiego Emiratu Afganistanu. Na jego czele stał Muhammad Omar. Na kontrolowanych przez siebie terenach (wtedy dwie trzecie Afganistanu) talibowie wprowadzili surowe, religijne prawo zwyczajowe- szariat m.in. drastycznie ograniczające prawa kobiet. W tym czasie do Afganistanu przybył Osama bin Laden przywódca Al-Kaidy.

REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI. APARTHEID I JEGO UPADEK

Obok kolonializmu problemem Afryki w XX w. był apartheid, czyli segregacja rasowa w RPA. Kraj Przylądkowy zaczął być kolonizowany przez Anglików w 1801r. W 1815r. Kongres Wiedeński przyznał te ziemie Anglikom, którzy kolonizując te ziemie popadli w konflikt z przebywającymi tutaj od XVII w. osadnikami holenderskimi, których nazywano Burami. Słowo ‘bur’ pochodzi od niderlandzkiego słowa ‘bauer’ czyli chłop. Burowie posiadali własny język afrikaans, który powstał na bazie języków germańskich oraz. Konflikt pomiędzy Burami i Anglikami doprowadził do wojen burskich. Burowie zostali pokonani w 1902r., w 1910r. Anglia nadała Afryce Płd. status dominium i powstał Związek Południowoafrykański (dominium- to byłe kolonie angielskie, którym Anglia przyznała prawo do posiadania własnego rządu, wprowadzania własnych praw, natomiast głową dominiów byli kolejni królowie angielscy i Anglia prowadziła w ich imieniu politykę zagraniczną). Już w 1913r. w Związku Afryki Południowej wprowadzono ustawę o segregacji rasowej.

Mapa Republiki Afryki Południowej Segregacja

W czasie II Wojny Światowej RPA było ważnym ogniwem gospodarczym dla imperium brytyjskiego, dlatego też Anglicy patrzyli przez palce na narastający rasizm Afrykanerów (tak teraz nazywano Burów). Po II Wojnie Światowej powstała w ZPA, Partia Narodowa, która w 1948r. wygrała wybory i jedną z pierwszych ustaw, jakie wprowadzili była ustawa o apartheidzie. Apartheid, w języku afrikaans znaczy tyle co rozłączenie. Wraz z tą ustawą została wprowadzona ustawa o zakazie mieszanych małżeństw, która została uzupełniona ustawą o moralności, na mocy której, pod groźbą więzienia, zabraniano wszelkich międzyrasowych kontaktów. W 1950r. została wydana kolejna ustawa: o rejestracji ludności, na mocy której każdy mieszkaniec RPA został zapisany do określonej grupy. Były 3 grupy: biali, kolorowi: Azjaci, Mulaci, Metysi i Zambosi i czarni. Każda grupa ludności miała swoje prawa. Żadne prawa nie przysługiwały ludności czarnej, ponadto Afrykanerzy poszukując złota i diamentów spychali plemiona Zulusów i Bantów do rezerwatów, które nazywano Bantustanami. Najsłynniejsze Bantustany to Natal i Kwa-zulu. Ludność czarna i kolorowa w miastach mogła zamieszkiwać tylko przedmieścia w specjalnych gettach. Najsłynniejsze i największe getto, to getto z Johannesburga- Soweto. W 1954r. wydano ustawę o edukacji na mocy której dla czarnych i kolorowych opracowano odrębne programy nauczania. Przeznaczono dla nich odrębne szkoły. Kładziono nacisk przede wszystkim na naukę zawodu. RPA uzyskała niepodległość w 1961r. Apartheid spotykał się z krytyką wszystkich państwa, a 1968r. konwencja ONZ uznała doktrynę apartheidu za zbrodnię przeciwko ludności. Władze RPA mogły być obojętne wobec tej krytyki, ponieważ w latach 60-tych i 70-tych gwałtownie poszły w górę ceny diamentów i złota na światowych rynkach, co powodowało, że RPA było praktycznie samowystarczalnym państwem. Ludność czarna i kolorowa nie pogodziła się z apartheidem. Pierwsza silna partię stworzono w roku 1912 i był to Afrykański Kongres Narodowy (ANC). W 1950r. na czele ANC stanął Nelson Mandela, który zwalczał apartheid metodą sabotażu. Został aresztowany w 1962r., wyszedł z więzienia w 1990. Drugą partię, opozycyjną wobec segregacji stworzyli Zulusi, największe plemię południowej Afryki. Ta partia nazywała się Inkhata. Sytuacja zaczęła się zmieniać w latach 70-tych, kiedy to na świecie w związku z kryzysem paliwowym zaczęła się recesja. Ceny diamentów i złota były duże i spadł na nie popyt, najważniejsza była teraz ropa. Wśród Afrykanerów także zaczęły się pojawiać głosy, że apartheid jest amoralny i że jest przeżytkiem. W 1989r. prezydentem RPA został Frederik de Klerk, który zapowiedział zmiany. W 1990r. wypuścił z więzienia Nelsona Mandelę, w 1991r. parlament RPA zniósł apartheid. Na rok 1994r. zapowiedziano wolne wybory, które odbyły się 27 IV 1994r. W wyborach tych 62% głosów uzyskało ANC, 21% Inkhata, 11% Partia Narodowa. Zaledwie 2% głosów uzyskały szowinistyczne i rasistowskie partie białych i czarnych. Po wyborach parlamentarnych przeprowadzono wybory prezydenckie, które wygrał Nelson Mandela. Również w 1994r. parlament uchwalił nową konstytucję. Obecnie RPA jest jednym z najbardziej niespokojnych państw świata. Partia Narodowa, czyli partia białych, dąży do oderwania Kraju Przylądkowego i utworzenia tam własnego państwa, natomiast Zulusi chcą oderwać Natal i tam utworzyć swoje państwo.

Nelson Mandela i Frederik de Klerk z Pokojową Nagrodą Nobla