2. PANOWANIE BOLESŁAWA CHROBREGO

LEKCJA 2. PANOWANIE BOLESŁAWA I CHROBREGO

BOLESŁAW CHROBRY

962-1025

Chrobry nie zaakceptował testamentu ojca, wydał braciom wojnę, a w 995r. wygnał ich wraz z macochą, stając się jednowładcą. Kazał zgładzić Przybywoja i Odylena, którzy najprawdopodobniej byli synami Mieszka i jego pogańskich żon. Bolesław po bitwie pod Cedynią był oddany jako zakładnik na cesarski dwór i tam prawdopodobnie nauczył się jak można wykorzystać chrześcijaństwo: do rozszerzenia terytorium. Dlatego też marzył o zorganizowaniu wyprawy misyjnej na Prusów. Prusowie to plemię Bałtów, które zamieszkiwało tereny dzisiejszej Warmii i Mazur i nieustannie napadali polskie ziemie. Aby z tym skończyć, a także w celu rozszerzenia granic państwa, Chrobry chciał zorganizować wyprawę misyjną. Zostało poinformowane o tej wyprawie również papiestwo i szukano dla niej przewodnika duchowego. W 997r. przybył do Polski biskup praski Wojciech Sławnikowic wraz ze swoim bratem Radzimem Gaudentym, bracia uciekli z Czech. W Czechach od lat bowiem trwała walka pomiędzy Sławnikowicami a Przemyślidami o władzę. W 996r. Przemyślidzi rozwiązali problem tej rywalizacji mordując wszystkich Sławnikowiców. Bracia ocaleli ponieważ przebywali wtedy w Rzymie, by nie wracać do Czech gdzie groziła im pewna śmierć, zgodzili się poprowadzić misyjną wyprawę Bolesława do Prusów. Dojechali do Gdańska i wg legendy Wojciech ochrzcił w 997r. 10tyś. wiernych (jest to pierwsza historyczna wzmianka o Gdańsku). Wyprawa jednak zupełnie się nie powiodła. Kiedy tylko bracia wkroczyli do państwa pruskiego Wojciech został zabity przez jednego z Prusów, który chciał w ten sposób pomścić zabitego wcześniej przez Polaków brata.

Św. Wojciech Relikwiarz św. Wojciecha Radzim Gaudenty- pierwszy arcybiskup

Brak sukcesu misyjnego Chrobry potrafił przekształcić w sukces natury politycznej. Wykupił ciało Wojciecha - oficjalnie na wagę złota. Ciało zostało złożone w katedrze w Gnieźnie, gdzie od razu zaczęły się dziać cuda i to spowodowało, że w 999r. papież Sylwester II pozwolił powołać w Gnieźnie arcybiskupstwo. W ten sposób staliśmy się niezależną metropolią kościelną. Pierwszym arcybiskupem gnieźnieńskim został brat Wojciecha Radzim Gaudenty.

Katedra gnieźnieńska Drzwi gnieźnieńskie z płaskorzeźbami o

życiu i śmierci św. Wojciecha

W 1000r. do Polski przybył cesarz Otto III, oficjalnie na synod biskupów, w rzeczywistości chciał poznać Bolesława, o którym było coraz głośniej w całej Europie. Wizyta zakończyła się wielkim sukcesem, Otto III był tak poruszony, ze na jednej z uczt wstał i założył Chrobremu na głowę diadem, co powszechnie jest interpretowane jako zgoda cesarza na koronacje polskiego władcy. Wręczył mu również włócznię Św. Maurycego, potwierdził także istnienie arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Powołał także trzy nowe biskupstwa w Kołobrzegu, Krakowie i Wrocławiu, co świadczy o tym, że te miasta musiały być jak na owe czasy dużymi ośrodkami miejskimi.

Biskup Thietmar o zjeździe gnieźnieńskim

Trudno uwierzyć i opowiedzieć, z jaką wspaniałością przyjmował wówczas Bolesław cesarza i jak prowadził go przez swój kraj aż do Gniezna. Gdy Otto ujrzał daleka upragniony gród, zbliżył się doń boso ze słowami modlitwy na ustach. Tamtejszy biskup Unger przyjął go z wielkim szacunkiem i wprowadził do kościoła, gdzie cesarz zalany łzami, prosił świętego męczennika o wstawiennictwo, by mógł dostąpić łaski Chrystusowej. Następnie otworzył zaraz arcybiskupstwo. Arcybiskupstwo to powierzył bratu wspomnianego męczennika Radzimowi . Po załatwieniu tych wszystkich spraw cesarz otrzymał od księcia Bolesława wspaniale dary i wśród nich, co największą sprawiło mu przyjemność, trzystu opancerzonych żołnierzy. Kiedy odjeżdżał, Bolesław odprowadził go z doborowym pocztem aż do Magdeburga, gdzie obchodzili uroczyście niedzielę palmową

OTTO III I BOLESŁAW CHROBRY NA ZJEŹDZIE GNIEŹNIEŃSKIM

Po wyjeździe Ottona III Chrobry natychmiast wysłał do Rzymu delegacje, aby starać się o koronę. Ta korona podobno została dla nas wyświęcona, ale polscy posłowie prawdopodobnie dali się porwać albo przekupić Węgrom i tam ją zawieźli. Koronował się nią ówczesny książę węgierski z dynastii Arpadów- Stefan I Wielki 1001). Chrobry nie mógł już powtórzyć tych starań, bo w 1O02r. zmarł Otto III, a na tron wstąpił nieprzyjaźnie do Polski nastawiony Henryk II i zaczęły się konflikty z Niemcami. Wykorzystując zamieszanie w Niemczech, związane ze zmianą władcy, Chrobry najechał Niemcy i zabrał im trzy ziemie: Milsko, Miśnię i Łużyce. Henryk II na tyle jeszcze nie czuł się pewnie na tronie, że nie tylko nie zorganizował wyprawy odwetowej ale zaprosił Chrobrego do Merseburga i tam nadał mu te ziemie w lenno. Ośmielony tym Bolesław w 1003r. postanowił się wtrącić w wewnętrzne sprawy Czech. W Czechach panował bowiem w sposób bardzo okrutny jego wuj Bolesław Rudy. Czeskie rycerstwo mając dosyć jego rządów wezwało Chrobrego, który strącił Rudego z tronu i oślepił, a następnie sam ogłosił się czeskim księciem. W ten sposób powstała unia personalna czesko-polska. Henryk II zażądał od Chrobrego złożenia hołdu lennego z Czech, do czego miał prawo, ponieważ Czechy były lennem niemieckim od 929r. Chrobry odmówił i to stało się bezpośrednią przyczyna wybuchu pierwszej wojny polsko - niemieckiej w 1004r. Jednocześnie, w tym samym roku, w Pradze, wybuchł antypolski bunt, na czele którego stanął przedstawiciel Przemyślidów książę Jaromir, Polacy musieli uciekać z Pragi. Wycofując się z Czech Chrobry obsadził polskimi załogami Morawy i Słowację - czyli przyłączył te ziemie do Polski. Ta pierwsza faza wojny z Niemcami zakończyła się w 1005r. naszą klęską. Musieliśmy podpisać pokój w Poznaniu, na mocy którego straciliśmy Milsko, Miśnię i Łużyce. W 1007r. rozpoczęła się kolejna faza wojny, która będzie trwała do 1013r., kiedy to Chrobry podpisał pokój w Merseburgu, na mocy którego książę Polski uzyskał Milsko i Łużyce, ale jako lenno, natomiast Miśnię musiał zwrócić. Przypieczętowaniem było małżeństwo między synem Bolesława - Mieszkiem a siostrzenicą cesarza Ottona III Rychezą (Ryksą). Książę Mieszko był synem trzeciej żony Chrobrego, księżniczki Emnildy, pierwszą żoną Chrobrego była księżniczka niemiecka, którą poślubił przebywając jako zakładnik na cesarskim dworze, po bitwie pod Cedynią. Kolejną żoną była, również nieznana z imienia, księżniczka węgierska, która urodziła mu pierworodnego syna, Bezpryma; obie żony Chrobry oddalił. Emnilda- trzecia żona, była jego ukochaną żoną i prawdopodobnie z tego powodu chciał zostawić tron Mieszkowi, a nie Bezprymowi. Do tego dochodziło okrucieństwo Bezpryma. W 1013r., kiedy książę Mieszko brał ślub z Rychezą miał już żonę, poślubioną w obrządku słowiańskim, czyli nie po chrześcijańsku, którą kroniki nazywają „puella pulchra" czyli „piękna dziewczyna". Ona najprawdopodobniej urodziła Mieszkowi pierworodnego syna Bolesława, który w historii znany jest jako Zapomniany. Pochodziła z niższego rycerstwa lub z jeszcze niższego stanu. Chrobry chciał wzmocnić autorytet Mieszka wobec Bezpryma, więc zmusił go do poślubienia siostrzenicy cesarza. Mieszko uległ woli ojca, oddalił słowiańską żonę i dopóki żył Chrobry nie odważył się źle traktować Rychezy, która wkrótce urodziła mu syna Kazimierza. Pokój w Merseburgu nie zadowolił Chrobrego. W 1015r. wykorzystując zaangażowanie Henryka II w sprawy włoskie Chrobry rozpoczął kolejna, trzecią już wojnę. Była ona o tyle niebezpieczna, że Niemców poparli Rusini i w 1017r. uderzyli na Polskę, a Niemcy zaczęli oblegać Niemczę.

W 1018r. postanowiono zawrzeć pokój, podpisano go w Budziszynie, na jego mocy Milsko i Łużyce zostały w Polsce jako nasza własność.

Wojny, które prowadził Chrobry, doprowadziły do pauperyzacji, czyli zubożenia polskiego społeczeństwa, jak również do zubożenia państwa. Aby to odbudować, napełnić skarbiec, zaraz po pokoju w Budziszynie, Chrobry zorganizował wyprawę na Ruś Kijowską. Oficjalnym pretekstem był udział Rusinów w wojnie w 1017r. przeciwko nam oraz to, że Jarosław Mądry odmówił zgody na małżeństwo Chrobrego ze swoją siostrą Przecławą. Wyprawa doszła do Kijowa, który został zdobyty.

Według legendy Chrobry wyszczerbił swój miecz na Złotej Bramie wiodącej do Kijowa. Niestety legenda mija się z prawdą. Złota Brama została wybudowana dopiero w 1038. Wracając z Kijowa Chrobry przyłączył do nas Grody Czerwieńskie. O następnych latach panowania Chrobrego wiemy niewiele, bo w 1018r. zmarł Thietmar - kończy się więc jego kronika. Przypuszcza się, że ciągłe wojny Chrobrego i wynikłe stąd zubożenie ludności spowodowały bunty, które w 1022r. zaczynają wybuchać w różnych częściach Polski. Pewną sprawą jest jego koronacja w kwietniu 1025r. Chrobry wykorzystał bezkrólewie i walkę o władzę w Niemczech, która miała miejsce ok. roku 1025, po śmierci Henryka II. Zmarł w 3 miesiące później. Pierwszym insygnium koronacyjnym polskich królów była włócznia św. Maurycego.

ZAPAMIĘTAJ: