1. MATERIAŁY DO NAUKI. PANOWANIE MIESZKA I.

963- 992 R.

1. KSZTAŁTOWANIE SIĘ TERYTORIALNE PAŃSTWA POLSKIEGO ZA PANOWANIA MIESZKA I

A. ZIEMIE POLSKIE W OKRESIE PRZEDPIASTOWSKIM

• Geograf Bawarski, niemiecka kronika z IX w. wymienia kilka plemion zamieszkujących ziemie polskie: Wiślanie, Ślężanie, Opolanie, Dziadoszanie, Gołęszyce, Pyrzyczanie, Wolinianie- nazwy tych plemion przetrwały w polskich nazwach geograficznych
• tylko jedno z tych plemion Polanie, zamieszkujący Wielkopolskę, założyli państwo plemienne
• Pierwsza historyczna wzmianka o państwie polskim pochodzi z 963r. z kroniki saskiego mnicha Vidukinda z Korbei który opisał walki polańskiego księcia Mieszka z plemieniem Wieletów (Luciców), którymi dowodził saski banita graf Wichman. Jeżeli w 963r. państwo Polan było już zorganizowanym tworem politycznym oznacza to, że musiało się zacząć tworzyć przynajmniej od 60 do 100 lat wcześniej. Dlatego historycy uważają za prawdziwy przekaz Galla Anonima o przodkach Mieszka: Siemowicie, Leszku i Siemomyśle. Uważa się również, że legenda o Popielu świadczy o walce o władzę, jaka miała miejsce w państwie Polan; z tej walki zwycięsko wyszedł Piast (prawdopodobnie piastun dzieci Popiela), stając się założycielem nowej dynastii Piastów

B. SUKCESY I PORAŻKI MIESZKA I W WALCE O ROZSZERZENIE TERYTORIALNE PAŃSTWA

• 963 r. kronikarz Vidukind z Korbei wymienia ziemie tworzące państwo Polan. Mieszko I panuje już nad Wielkopolską, z której wywodzą się Polanie, nad Kujawami, Mazowszem i Pomorzem Gdańskim

• 972 r. wyprawa na Pomorze Zachodnie-

Mieszko prawdopodobnie dążył do rozszerzenia państwa pod względem terytorialnym, dlatego zaczął atakować Pomorze Zachodnie. Usadowieniu się Polan na Pomorzu Zach. chciał zapobiec margrabia Marchii Wschodniej- Hodon. Doszło do bitwy pod Cedynią w 972r. Dzięki fortelowi, który zastosował brat Mieszka Czcibór wygraliśmy tę bitwę. Niemiecka armia została rozbita

• 981 r.- utrata Grodów Czerwieńskich

Ruski kronikarz Nestor zapisał, że książę ruski, Włodzimierz Wielki wyprawił się na Lachów i zabrał im Grody Czerwieńskie" (dziś m.in. Przemyśl, Sanok) Historycy jednak różnie komentują ten zapis. Wielu uważa, że Nestor pomylił się, że Grody Czerwieńskie nie należały do nas, tylko do plemienia Burzan Wołyńskich. Pomyłka wzięła się stąd, że Kijowianie j wszystkie ludy, które zamieszkiwały tereny na zachód od Kijowa nazywali Lachami. O tym, że te tereny do nas nie należały może świadczyć również fakt, że Mieszko nie zorganizował ani jednej wyprawy przeciwko Rusi Kijowskiej, aby odzyskać utracone ziemie.

• 986 r. przyłączenie do państwa gnieźnieńskiego Małopolski, która wcześniej należała do Czechów
• 986- 990 r. wojna z Czechami o Śląsk

986 r. wyruszyła polska wyprawa na Czechy wspomagana przez rycerstwo niemieckie, odebraliśmy Czechom Śląsk. 990 r. przyłączyliśmy Śląsk, Czesi zorganizowali wyprawę odwetową, aby go odzyskać, ale nie odniosła ona skutku

C. SPRAWY WEWNĘTRZNE ZA PANOWANIA MIESZKA I

• 966 r. przyjęcie chrztu

Chcąc uniknąć przymusowego ochrzczenia ze strony Niemiec, jak również pragnął wejść do kręgu kultury chrześcijańskiej Mieszko zdecydował się przyjąć chrzest. Księcia Polan najprawdopodobniej ochrzcił biskup Ratyzbony Michał, do dziś jednak nie wiadomo, gdzie chrzest miał miejsce (Ratyzbona czy Poznań).

• 968 r. utworzenie pierwszego polskiego biskupstwa

Mieszko uzyskał zgodę papieża na utworzenie w Poznaniu biskupstwa o charakterze misyjnym. Oznaczało to, że podlegało ono bezpośrednio papieżowi, a nie najbliższemu arcybiskupstwu, a był nim Magdeburg, w ten sposób zostalibyśmy podporządkowani Niemcom, czego Mieszko chciał uniknąć. Pierwszym biskupem poznańskim, a tym samym pierwszym polskim biskupem był Jordan.

• 992 Dagome iudex- testament Mieszka I

992 r. Mieszko zmarł, pozostawił po sobie testament, który nosi tytuł „Dagome iudex". Pierwsze słowo w tytule dokumentu pochodzi od imienia Dagobert, które Mieszko I, według jednej z teorii, przyjął jako drugie imię na chrzcie. W „Dagome iudex" Mieszko oddawał Polskę papieżowi w lenno, co powodowało, że jego następcy będą musieli płacić świętopietrze, ale w ten sposób papież stawał się obrońca naszych ziem. Ktokolwiek występował przeciwko nam występował przeciwko papieżowi. Ponadto była to także swoista legitymizacja naszego prawa do tych ziem. W swoim testamencie Mieszko podzielił państwo pomiędzy swoich synów: pierworodnego Bolesława Chrobrego i trzech synów Ody.

Świętopietrze - polska nazwa daniny na rzecz papiestwa (tzw. denar świętego Piotra) płaconej przez średniowieczne europejskie państwa katolickie.

D. STOSUNKI Z SĄSIADAMI MIESZKA I

• stosunki z Wieletami
• Wieleci to plemię zachodnio- słowiańskie zamieszkujące teren między Łaba a Odrą. Do tego plemienia uciekł niemiecki banita Wichman.

banita - człowiek pozbawiony praw publicznych i skazany na wygnanie za popełnienie jakiejś zbrodni

Wichman zaczął przekształcać Związek Wielecki w państwo o charakterze plemiennym, w nowoczesny sposób kształtując również wojsko Wieletów. Dążył również do rozszerzenia terytorium ich państwa kosztem sąsiadów - Polan. Wichman doprowadził do przymierza wielecko- czeskiego i wspólnie z Czechami atakował państwo Polan. Taka wojna z dwóch stron była bardzo niebezpieczna, dlatego też Mieszko w 965r. Zawarł przymierze z Czechami, aby rozerwać sojusz wielecko- czeski. 967r. Wichman zginął na polu bitwy i od tego momentu Wieleci przestali najeżdżać Polan.

• Stosunki z Czechami

965 r. sam zawarł przymierze z Czechami, które rozerwało to zawarte z Wieletami. Dla przypieczętowania przymierza Mieszko poślubił córkę księcia Czech, Bolesława I Okrutnego Dobrawę, która w Polsce jest nazywana Dąbrówką. Wraz z nią, do Polski przybyło wielu księży, Mieszko prowadził z nimi rozmowy i oni uświadomili mu, co daje chrzest panującemu. Przede wszystkim w chrześcijaństwie władza jest sakramentem, a władca jest pomazańcem boskim, więc każdy, kto występuje przeciwko władcy popełnia grzech ciężki, bo wystąpił przeciwko woli Boga. Wśród Słowian panowało wielożeństwo, Mieszko miał wielu braci przyrodnich, a ponieważ spraw dziedziczenia nie określało żadne konkretne prawo, mógł się obawiać, w każdej chwili strącenia z tronu przez jednego z przyrodnich braci. Kolejnym efektem tego przymierza było pokonanie Wieletów

973 r. -wspólny z księciem Czech Bolesławem I Srogim udział w wojnie domowej w Niemczech przeciwko cesarzowi Ottonowi II

983 r.- -wspólny z księciem Czech Bolesławem I Srogim udział w wojnie domowej w Niemczech przeciwko cesarzowi Ottonowi III i cesarzowej regentce Teofano

986-990 r. wojna z Czechami o Śląsk i odebranie go Czechom

• Stosunki z Niemcami

-963 r. Mieszko, według Vidukinda z Korbei został lennikiem niemieckim. Do złożenia hołdu cesarzowi Ottonowi zmusił Mieszka margrabia Geron, wspomina o tym Vidukind z Korbei jak i Thietmar. Nie wiadomo jednak czy chodziło o hołd z całego kraju Polan czy tylko z ziemi lubuskiej. Poddaństwo Mieszka względem cesarstwa wyrażało się tym, że musiał płacić trybut (daninę), a po bitwie pod Cedynią musiał się stawić na cesarski sąd.

Trybut-, zwykle pieniężna, świadczona przez jednego władcę drugiemu jako wyraz uznania zwierzchności terytorialnej, senioralnej,danina

972 r.- Po bitwie pod Cedynią Mieszko musiał się stawić przed sądem cesarskim. Cesarz uznał, że Mieszko był winien wywołania konfliktu, którego rozwiązaniem była bitwa pod Cedynią i aby powstrzymać Chrobrego przed szkodzeniem interesom niemieckim kazał, jako zakładnika przysłać na niemiecki dwór pierworodnego syna Mieszka- Bolesława Chrobrego.

973 r. zmarł cesarz niemiecki Otto I. Po jego śmierci, Mieszko I, wraz z księciem czeskim Bolesławem I Okrutnym, poparł roszczenia do niemieckiego tronu księcia Bawarii- Henryka Kłótnika. Kiedy Henryk został zwyciężony przez nowego cesarza Ottona II groziła nam odwetowa wyprawa cesarska, do której jednak nie doszło, ponieważ wojska cesarskie nie były w stanie przeprawić się przez wezbraną Odrę.

980r. wziął Niemkę, księżniczkę Odę, którą wykradł z klasztoru wywołując tym skandal na całą Europę. Małżeństwo z Odą świadczyło o przymierzu polsko- niemieckim.

983r. zmarł cesarz Otto II pozostawiając małoletniego syna Ottona III, w imieniu którego władze regencyjną miała sprawować jego matka - cesarzowa Teofano. Henryk Kłótnik, Mieszko I i Bolesław II Czeski rozpoczęli wojnę przeciwko regentce. W 985r. Mieszko zdradził sojuszników i przeszedł na stronę Teofano, która go wynagrodziła przekazaniem praw do Śląska.

Państwo polskie za panowania Mieszka I

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

Poprawne odpowiedzi: 1/F,2/P,3/P,4/F,5/P,6/F,7/P,8/F,9/F,10/P,11/P,12/F, 13/P