LEKCJA 3. ARABOWIE

W starożytności Arabowie zajmowali się głównie handlem i zamieszkiwali tylko Półwysep Arabski. Byli monopolistami, jeżeli chodzi o handel Cesarstwa Rzymskiego z Indiami i Chinami. Pośredniczyli w handlu pomiędzy Rzymem i Orientem. Półwysep Arabski to pustynia, całe jego wnętrze, zamieszkiwane jest do dzisiaj przez koczownicze plemiona arabskie , czyli Beduinów. Przy Morzu Czerwonym powstało kilka dużych miast. Do największych i najbogatszych należały: Mekka, Jatrib, Sana, Mokka. Mieszkańcy byli Arabami osiadłymi i trudnili się handlem.

Ludność arabska w tradycyjnych strojach

Położenie Półwyspu Arabskiego

Mekka była najbogatszym i najsłynniejszym miastem znajdowała się w niej świątynia Al – Kaaba, a w niej największa świętość Arabów –Czarny Kamień – kawałek meteorytu. Według wierzeń arabskich zamieszkiwały w nim trzy boginie opiekujące się Mekką i Arabami. W tym okresie obowiązywał system politeistyczny.

Al-Kaaba

 Czarny Kamień

Położenie prowincji Mekka

W Mekce, którą zamieszkiwało plemię Kurajszytów, około roku 585 r., przyszedł na świat chłopiec, którego nazwano Muhammad ( Europejczycy zniekształcili jego imię na Mahometa). Bardzo wcześnie umarli mu rodzice, wychowywał go wuj, który uczynił go przewodnikiem karawan kupieckich. Z karawanami kupieckimi zwiedził Syrię, Palestynę, Egipt. Obserwował ich kulturę i stwierdził, że zarówno kultura, jak religia tych cywilizacji jest wyżej rozwinięta niż arabska. W wieku 23 lat ożenił się z bogatą wdową Chadżidżą. Zrezygnował z podróży z karawanami. Często teraz medytował w samotności, w grotach otaczających Mekkę. Pewnego dnia miał widzenie. Objawił mu się archanioł Gabriel, który powiedział mu, że jest wysłannikiem jedynego boga Allacha (jest to cecha, nie imię, Allach znaczy Jedyny). Allach wybrał Mahometa na swojego proroka. Archanioł Gabriel przedstawił Mahometowi pięć filarów islamu (pięć podstawowych dogmatów wiary) obowiązujących każdego muzułmanina:

FILARY ISLAMU( OBOWIĄZKI MUZUŁMANINA)

1. wyznanie wiary (SZAHADA): nie ma boga prócz Allacha, a Mahomet jest jego prorokiem
2. pięciokrotna modlitwa w ciągu dnia (SALAT), zawsze z twarzą zwróconą w kierunku Mekki
3. jałmużna dawana ubogim (ZAKAT)
4. trzydziestodniowy post (SAUM) (obowiązujący od wschodu do zachodu w miesiącu ramadan (jedenasty miesiąc arabskiego roku)
5. pielgrzymka do Mekki (HADŻ) – należy tego dokonać przynajmniej raz w życiu, a najlepiej raz w roku (trzy dni przed końcem ramadanu)

Tak narodziła się nowa religia islam – po arabsku posłuszny woli bożej, później wyznawców tej religii zaczęto nazywać z języka perskiego muslim (posłuszny), a od tego pochodzi polskie muzułmanin. Islam mówił o równości wszystkich wobec boga. Bogaci mieszkańcy Mekki wyśmiewali Mahometa, gdy zaczął głosić nową wiarę i pogardzali nim, biedni się do niego przyłączali.

Mahomet

W 622 r. Mahomet, mając dosyć kpin, w swoim rodzinnym mieście postanowił skorzystać z propozycji mieszkańców Jatrib i przenieść się tam z Mekki. Ucieczka Mahometa z Mekki rozpoczęła nową muzułmańską erę, która nazywa się hedżra. Ucieszeni tym mieszkańcy Jatrib postanowili zmienić nazwę miasta na Medyna -Miasto Proroka. Mahomet wydał wojnę mieszkańcom Mekki. Nie dopuszczał tam żadnej karawany (kierował wszystkie do Medyny), a wszystkie wychodzące z niej rabował. W 630 r. mieszkańcy Mekki poprosili Mahometa o powrót i zgodzili się przyjąć islam. Od tej pory staje się Mekka świętym miastem- Matką Miast, a Al – Kaaba stała się świętym miejscem wszystkich Arabów. Mahomet dokonał synkretyzacji religijnej. Polega ona na połączeniu elementów, bądź dogmatów różnych wiar lub kultur. Jednocześnie po zwycięstwie Mahomet stworzył na Półwyspie Arabskim pierwsze zjednoczone państwo, którego stolicą była Medyna – pierwsza stolica Arabów. Mahomet w 632 r. zmarł, nie nacieszywszy się długo zwycięstwem. Natychmiast rozpoczął się spór o to, kto ma być jego zastępcą, czyli kalifem. Jedni stwierdzili że, tylko ten, co ma w żyłach krew proroka. Mahometa przeżyła tylko jedna jedyna córka, którą on wydał za mąż za jedynego kuzyna Alego. Ponieważ kobieta nie mogła być kalifem, zwolennicy dziedziczenia urzędu kalifa opowiadali się za Alim. Zwolenników tej koncepcji nazywano szyitami od arabskiego szi`at Ali (stronnik Alego). Inni Arabowie uważali, że kalifem powinien być ten, kto najlepiej przestrzega zasad ich wiary(czyli islamskiej tradycji). Takich ludzi, zwolenników elekcyjności urzędu kalifa, nazywano sunnitami (sunna = tradycja). Pierwszym kalifem został Abu – Bekr (teść Mahometa). Był ojcem jego ostatniej, ukochanej żony Aiszy. Abu- Bekr zmarł w 634 r. Spór natychmiast rozgorzał na nowo i tym razem sunnici powołali na urząd kalifa -Omara, który zaczął natychmiast rozszerzać arabskie państwo. Będzie kalifem 20 lat (do 644 r.). Arabowie zabrali Bizancjum Syrię, Palestynę i Egipt, następnie zdobyli Persję. Po śmierci Omara, znowu sunnici, wybrali na urząd kalifa Otomana. Zasłynął on tym, że kazał spisać wszystkie objawienia proroka i wszystkie opowieści o jego życiu i umieścić w dwóch księgach: objawienia w „Koranie", a opowieści o życiu w „Sunnie". W ten sposób powstała święta księga islamu „Koran".

Dla Arabów czczonymi księgami są też „Stary i Nowy Testament". Mahomet nie ukrywał, że islam wypływa z judaizmu i chrześcijaństwa. Wszystko, co nie znalazło się w tych księgach, zostało uznane za apokryf, czyli fałszywe świadectwo. Oman został zamordowany w 656 r. przez szyitów, którzy natychmiast Alego ogłosili kalifem. To wydarzenie stało się przyczyną pierwszej wojny domowej między sunnitami i szyitami. Wojnę wygrali sunnici, a konkretnie ich przywódca Moawia z rodu Omajadów. Ali został zamordowany w 660 r. i to wydarzenie jest uważane za koniec pierwszej wojny domowej. Moawia jest założycielem pierwszej dynastii Omajadów. Wprowadził on wiele zmian:

1. przeniesienie stolicy z Medyny do Damaszku. Kalifat ten zwany jest omajadzkim albo damasceńskim
2. przekształcenie teokratycznego państwa, w tak zwaną monarchię arabską, czyli kalif nie jest tylko zwierzchnikiem religijnym, ale także normalnym monarchą. W państwie tym jedynie Arabowie mogli piastować urzędy publiczne oraz nie musieli płacić specjalnego podatku od ziemi, naznaczonego niewiernym – haraczu

Strona Koranu

W 747 r. w Chorosanie w Azji Środkowej zaczął się bunt szyitów, nie arabskiego pochodzenia. Na jego czele stanął Abul – Abbas, który twierdził o sobie, że jest potomkiem Alego i Fatimy. Doszło do bitwy pod Mosulem pomiędzy Omajadami, a powstańcami. Wojsko Omajadów zostało rozbite. Po bitwie Abul – Abbas wydał rozkaz, by zgładzić wszystkich Omajadów. Z tej rzezi ocalał jedynie jedenastoletni chłopiec Abd – ar – Rachman. Uciekając przed Abbasydami, schronił się w Hiszpanii, która od roku 711 należała do Arabów. Zdobył ją dla Arabów wódz Tarik. (od jego imienia pochodzi nazwa Gibraltar -Dżebel – al – Tarik czyli skała Tarika). I to on właśnie pokonał Wizygotów w Hiszpanii, spychając ich daleko na północ. Po bitwie pod Mosulem władzę przejmuje dynastia Abbasydów, która wprowadza zmiany. Stolicę przeniesiono z Damaszku do Bagdadu (kalifat abbasydzki lub bagdadzki). Monarchia arabska została zmieniona na monarchię muzułmańską, czyli wszyscy muzułmanie bez względu na pochodzenie etniczne stali się sobie równi. Kalifowie z tej dynastii nie byli wybitni, jedynym sławnym, był rządzący na przełomie VIII/ IX w.,Harun – al – Raszyd. Jest on jednym z bohaterem baśni „ KsięgaTysiąca i jednej nocy". Słabość kalifów abbasydzkich spowodowała, że w imperium arabskim zaczynają narastać ruchy odśrodkowe. Podbite narody chcą się rządzić samodzielnie. Od kalifatu bagdadzkiego zaczyna odpadać część po części. W 909 r. na terenie Tunezji Obeid – Allah, który też podawał się za potomka Fatimy i Alego, ogłosił się kalifem, rządząc całą Afryka Północną i stał się założycielem dynastii Fatymidów. W 929 r. Abd - ar – Rahman III oderwał całą Hiszpanię od kalifatu, stając się założycielem kalifatu kordobańskiego. Doszło do buntu Turków, przywódca ich był Seldżuk. Powodem było to, że według nich kalifowie Abbasydów nie wykonują należycie swoich obowiązków religijnych. W 1055 r. Turcy Seldżuccy zdobyli Bagdad, nie obalili jednak kalifów abbasydzkich, tylko pozostawili im władze religijną w państwie, natomiast powołano stanowisko sułtana, który od tej pory miał sprawować władzę polityczna w imperium (zawsze ktoś z Seldżuków był sułtanem).

Osiągnięcia cywilizacyjne Arabów:

Po podbiciu Egiptu przejęli umiejętności budowania systemów irygacyjnych oraz przejęli w Aleksandrii pozostałości dawnej biblioteki (spłonęła około 46 r. p. n. e.) na szczęście zachowała się część zbiorów, wśród nich zupełnie zapomniane w Europie dzieła Platona i Arystotelesa, które teraz przetłumaczono na arabski.

Po zetknięciu z Hindusami przejęli system zapisywania liczb. Nauczyli się rzemiosła (było ono na niezwykle wysokim poziomie) potrafili produkować brokat, gazę, adamaszek, muślin. Posiadali umiejętność wyprawiania skór słynne kurdybany i safiany, opracowali metodę ich perfumowania i barwienia. Potrafili leczyć kataraktę, dokonywać trepanacji czaszki, znali leczniczą moc roślin. Słynny arabski filozof i lekarz Awicenna (Ibn Sina) stworzył pierwszy arabski zielnik i pisał o tym, że długość życia zależy od higieny.