12. Stany nadzwyczajne

LEKCJA NR 12. STANY NADZWYCZAJNE

1. STAN NADZWYCZAJNY

Szczególny reżim prawny, służący odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające

2. RODZAJE STANÓW NADZWYCZAJNYCH WEDŁUG KONSTYTUCJI RP Z 1997 R.

a. STAN WOJENNY

• Może wprowadzić Prezydent RP, na wniosek Rady Ministrów,w formie rozporządzenia, na części bądź na całości terytorium terytorium państwa, w wypadku zewnętrznego zagrożenia państwa, w tym zewnętrznym działaniem terrorystycznym, zbrojnej napaści na terytorium RP, lub gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji

• Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wojennego Prezydent RP musi przedstawić, w ciągu 48 godzin, do zatwierdzenia Sejmowi

• Sejm ma obowiązek niezwłocznie rozpatrzyć wniosek, może go także uchylić większością bezwzględną przy obecności przynajmniej połowy ustawowej liczby posłów

• Jeżeli w czasie stanu wojennego Sejm nie może się zebrać, Prezydent RP może wydać rozporządzenie z mocą ustawy, które podlega zatwierdzeniu przez Sejm na najbliższym posiedzeniu

• W czasie stanu wojennego mogą ulec zawieszeniu niektóre, gwarantowane przez konstytucję prawa człowieka i obywatela

b. STAN WYJĄTKOWY

• Może wprowadzić Prezydent RP, Na wniosek Rady Ministrów, na czas oznaczony, nie dłuższy niż 90 dni, na części bądź na całości terytorium państwa, jeżeli zostało zagrożone bezpieczeństwo Państwa, bezpieczeństwo obywateli lub porządek publiczny

• Prezydent RP, może przedłużyć stan wyjątkowy tylko raz, na czas nie dłuższy niż 60 dni, za zgodą Sejmu

• W czasie trwania stanu wyjątkowego, oraz 90 dni od jego zakończenia nie mogą się odbywać wybory i referenda

c. STAN KLĘSKI ŻYWIOŁOWEJ

• Może wprowadzić Rada Ministrów, na wniosek właściwego wojewody, lub z własnej inicjatywy formie rozporządzenia, na obszarze na którym wystąpiła klęska,a także na obszarze, gdzie wystąpiły bądź mogą wystąpić jej skutki

• Wprowadza się go na czas oznaczony nie dłuższy niż 30 dni

• Na terytorium gdzie został wprowadzony stan klęski żywiołowej mogą ulec zawieszeniu niektóre, gwarantowane przez konstytucję prawa człowieka i obywatela

• W czasie trwania stanu klęski żywiołowej, oraz 90 dni od jego zakończenia nie mogą się odbywać wybory i referenda

3. WARUNKI WPROWADZENIA STANÓW NADZWYCZAJNYCH

• Stan nadzwyczajny może być wprowadzony tylko na podstawie ustawy, w drodze rozporządzenia, które podlega dodatkowemu podaniu do publicznej wiadomości (zasada legalności)

• Decyzje podjęte w wyniku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego muszą odpowiadać stopniowi zagrożenia (zasada proporcjonalności)

• powinny zmierzać do jak najszybszego przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa (zasada efektywności)