LEKCJA 1. ZBIOROWOŚĆ-DUŻA GRUPA SPOŁECZNA. KLASYFIKACJA SPOŁECZEŃSTW

DUŻE GRUPY SPOŁECZNE

Duża grupa społeczna to taka w której nie dochodzi do bezpośrednich interakcji ze wszystkimi członkami grupy. Obecnie nie używa się już w socjologii terminu „duża grupa społeczna”, zastąpiło go pojęcie „ zbiorowość.

Zbiorowość- to duża grupa społeczna, zajmująca w danym czasie, trwale lub nie, daną przestrzeń, w której występują interakcje oraz pojawiają się przejawy stosunków społecznych

Jeżeli zbiorowość występuje trwale na danej przestrzeni i występują w niej wszystkie stosunki społeczne o charakterze uporządkowanym i trwałym, wtedy mamy do czynienia ze społecznościami.

Stosunek społeczny to trwała, powtarzalna relacja pomiędzy osobami regulowana pewnymi oczekiwaniami jakie jednostki przejawiają względem siebie- przykładem formalnego stosunku społecznego jest małżeństwo, nieformalnego grupa koleżeńska

Wyróżnia się kilka rodzajów społeczności:

• Lokalna- silne poczucie przynależności i trwałe interakcje

• Regionalna- zamieszkiwanie w danym regionie gospodarczym bądź administracyjnym

• Uniwersalna( samowystarczalna)- wyznaczona granicami danego państwa

• Kontynentalna- wspólnota interesów politycznych, gospodarczych, kulturowych, ekologicznych

• Światowa

Zbiorowościami w których nie występuje trwała więź społeczna oraz nie ma stosunków społecznych są: tłum, zbiegowisko, publiczność.

Krąg społeczny – zbiorowość powstająca w wyniki ciągle występujących styczności społecznych lub wspólnych zainteresowań – ludzie wspólnie dojeżdżający do pracy, koledzy ze szkoły, znajomi z pracy.

Najpełniej rozwiniętą formą zbiorowości jest społeczeństwo:

1.Społeczeństwo- historycznie uformowana duża zbiorowość ludzi, skupiona na danym terytorium, wewnętrznie zorganizowana, w ramach której funkcjonują instytucje organizujące jej warunki życia- politycznego, ekonomicznego, społecznego i kulturowego, co powoduje powstanie trwałych zależności i związków między różnymi grupami społecznymi wchodzącymi w jego skład, co z kolei wpływa na jego integrowanie się. Społeczeństwo posiada własną formę organizacyjną w postaci państwa, narodu, bądź plemienia. Społeczeństwo składa się z mniejszych społeczności.

Współcześnie, przyjęły się dwa sposoby rozumienia społeczeństwa:

1.Ogół ludności danego kraju np. społeczeństwo polskie

2.Określona kategoria ludzi, wyraźnie oddzielona od innych grup własnymi problemami np. społeczeństwo danego miasta, społeczeństwo górników

II RODZAJE SPOŁECZEŃSTW:

1. kryterium historycznego rozwoju

a. społeczeństwo pierwotne( zbieraczo- łowieckie, pasterskie)

• brak rozbudowanej struktury społecznej

• gospodarka oparta na zbieractwie i łowiectwie, a także prymitywnej hodowli

• tradycja i kultura były przekazywane ustnie

• brak nierówności społecznych

b. rolnicze

- gospodarka oparta o rolnictwo

-pojawienie się stałych osad

-początki handlu

-pojawienie się dużych ośrodków miejskich

c. społeczeństwo feudalne

- ściśle zhierarchizowana struktura

• niewielka ruchliwość społeczna

• podział na stany: duchowieństwo, szlachta, mieszczaństwo do których można było wejść tylko poprzez urodzenie

d. społeczeństwo industrialne

• powstało na skutek rozwijania się przemysłu w XIX wieku

• podstawową strukturę społeczną stanowią klasy i warstwy społecznego

• duża ruchliwość społeczna pionowa i pozioma

• kultura masowa

• e. społeczeństwo postindustrialne

• powstało w wyniku zmian sposobów produkcji ( komputeryzacja)

• najważniejszą rolę odgrywa grupa wykwalifikowanych specjalistów

• podstawą gospodarki są usługi

• produkcja ma charakter masowy

Obecnie można wyróżnić 4 rodzaje społeczeństwa postindustrialnego

• globalne, którego charakterystyczną cechą jest szybkie przemieszczanie się jednostek na dużych odległościach, szybki przepływ usług, informacji i kapitału

• masowe, gdzie ludzie egzystują w dużych zbiorowościach, następuje zanik wartości wyższych i uczuć religijnych, a wzrasta konsumpcjonizm i pogoń za przyjemnościami, króluje przeciętność i zanikają elity

• konsumpcyjne, w którym ciągle poszerza się zbiór dóbr uważanych za niezbędne do życia, a zmniejsza ilość dóbr uznawanych za luksusowe, ważną rolę przy wyborze towarów i usług odgrywa znak firmowy a nie faktyczna przydatność

-informacyjne, dostęp do mediów jest nieograniczony, informacja jest często towarem handlowym

1. kryterium polityczne

a. Społeczeństwa obywatelskie- sfera stosunków i odniesień, które dokonują się w ramach danego społeczeństwa, ale poza oficjalnymi strukturami wyznaczonymi przez władzę polityczną

b. Społeczeństwo państwowe ( polityczne)-kontakty międzyludzkie i działania są tutaj zinstytucjonalizowane i zagwarantowane przez przymus prawny

3.Podział społeczeństwa ze względu na strukturę:

a. amorficzne- nie posiadają struktury wewnętrznej

b. morficzne- posiadają strukturę wewnętrzna i dzielą się na:

• sformalizowane- zamknięte ( społeczeństwo średniowieczne, współczesne społeczeństwo hinduskie)

• niesformalizowane- otwarta płynna struktura ( społeczeństwo polskie