3. PRAWIDŁOWOŚCI ŻYCIA SPOŁECZNEGO

LEKCJA 3. PRAWIDŁOWOŚCI ŻYCIA SPOŁECZNEGO

1. Ład społeczny- to forma organizacji życia zbiorowego oparta na poszanowaniu i przestrzeganiu tradycyjnych norm i wzorów zachowania, na harmonijnym współdziałaniu jednostek i grup w osiąganiu ważnych celów społecznych oraz podporządkowanie się decyzjom władz.

Rodzaje ładu w społeczeństwie według Maksa Webera:

• ekonomiczny- podmiotem badania są klasy społeczne, jest to struktura nierówności
• polityczny- podmiotem są partie polityczne, nastawione na zapewnienie swym członkom udziału we władzy
• społeczny- podmiotem są wspólnoty skupiające ludzi o podobnym trybie życia, poważaniu i szacunku społecznym kiedyś nazywane stanami dzisiaj grupami statusowymi. W ładzie społecznym badamy w jaki sposób w danym społeczeństwie rozdziela się godności społeczne. Posiadanie bądź nie posiadanie godności decyduje o położeniu stanu.

 

Przeciwieństwem ładu społecznego jest anarchia

2.Procesy społeczne to zachodzące w społeczeństwie zmiany takie jak:

• przystosowanie- zmiana dotychczasowych sposobów działania i kryteriów ocen sytuacji w celu bardziej pełnego uczestniczenia w w życiu danej zbiorowości. Najczęściej dochodzi do niego wtedy gdy jednostka ma kontakt z nowym otoczeniem
• współdziałanie(współpraca)- uzgodnione działanie w celu osiągnięcia wspólnych celów. Współpraca jest możliwa tylko wtedy gdy jednostki identyfikują się ze zbiorowością
• współzawodnictwo czyli rywalizacja dla osiągnięcia celów, może mieć charakter antagonistyczny i nieantagonistyczny
• ruchliwość społeczna- każda zmiana pozycji jednostki lub grupy w strukturze społecznej.

Rodzaje ruchliwości społecznej

kryterium przestrzeni

pozioma

-terytorialna

-zawodowa

pionowa

awans

degradacja

b. kryterium skali

wewnątrzpokoleniowa- jeżeli zachodzi w czasie życia jednego człowieka

międzypokoleniowa – jeżeli dotyczy jego dzieci, które zdobyły inne niż rodzic wykształcenie i osiągają wyższy prestiż i dochód

kryterium podmiotu

indywidualna- położenie w strukturze zmienia jednostka

zbiorowa- przemieszczają się grupy społeczne

• dezintegracja społeczna- zanik kontroli społecznej, przyzwolenie na zachowanie powszechnie uznawane za niewłaściwe, nasilenie patologii społecznych
• socjalizacja- przyswajanie ról społecznych
• konflikt- dochodzi do niego przy sprzeczności interesów między grupami lub gdy realizacja potrzeb jednej grupy jest zagrożona. Konflikt jest jedynym procesem społecznym, w którym grupa dąży do osiągnięcia własnych celów przez wyeliminowanie, zniszczenie bądź podporządkowanie sobie innych grup

Podłoża konfliktu:

• przyczyny strukturalne- wynikają z budowy społeczeństwa, z istniejących w społeczeństwie nierówności
• przyczyny rozwojowe- wynikają z dysproporcji w rozwoju gospodarczym danego państwa
• przyczyny aksjologiczne- odmienne systemy wartości

Rodzaje konfliktów pomiędzy zbiorowościami:

• kulturowe- rodzą się przy zetknięciu zbiorowości o rożnych systemach wartości i sposobach życia np. współczesny konflikt między muzułmanami a chrześcijanami
• ekonomiczne- przyczyną najczęściej jest nierównomierny poziom materialny klas i warstw społecznych
• organizacyjne- pomiędzy grupami od siebie uzależnionymi np. pracodawcy- pracobiorcy
• ideologiczne- wynikają z różnych ocen istniejącej rzeczywistości społeczno-politycznej
• polityczne- biorą się z różnych sposobów sprawowania władzy

Teorie przyczyn powstawania konfliktów:

• realistyczna teoria konfliktów- obiektywna sprzeczność interesów grup nasila się w sytuacjach w których pogarsza się dostęp do środków ważnych dla egzystencji danej grupy np. w skutek suszy, niedoboru źródeł energii. Może być wynikiem zetknięcia się dwóch grup.
• teoria kategoryzacji społecznej- postrzegamy ludzi i świat jako należący do określonej kategorii, ułatwia to ocenę ludzi, przewidywanie ich zachowań z tego wynikają stereotypy i podział na swoich i obcych
• teoria opanowania trwogi- grupa ustanawia warunki, które są dla niej wartościami. Stanowią one kolektywny system znaczeń, od którego zależy bezpieczeństwo grupy. Zagrożeniem mogą być osoby, które deprecjonują ten system wartości lub mają odmienny styl życia

-Koncyliacja - jedna z metod pokojowego rozstrzygania sporów międzynarodowych. Według Instytutu Prawa Międzynarodowego w 1961 roku jest metodą załatwiania sporów międzynarodowych wszelkiego rodzaju, zgodnie z którą strony powołują komisję bądź na podstawie stałej, bądź też w trybie ad hoc dla zajęcia się problemem: komisja ta zmierza do bezstronnego zbadania sporu i podejmuje próbę ustalenia rozwiązania, które mogłyby być przyjęte przez strony, albo też dostarczenia stronom pomocy w załatwieniu sporu, o jaką one się zwrócą. Od mediacji różni się tym, że komisja koncyliacyjna sama formułuje propozycję załatwienia sporu (w mediacji w opracowywaniu propozycji biorą udział strony sporu – tutaj komisja robi to sama). Od postępowania rozjemczego czy sądowego różni się tym, że wyniki prac komisji koncyliacyjnej nie są obowiązujące, stanowią jedynie propozycję dla stron, która może zostać odrzucona lub być przedmiotem dalszych negocjacji. Komisja koncyliacyjna nie jest skrępowana przepisami prawa międzynarodowego, może wręcz zaproponować ich zmianę (dotyczy to zwłaszcza umów bilateralnych, bo komisje takie występują głównie w sporach dwustronnych)

3. Organizacje i instytucje społeczne

Organizacja społeczna- każda grupa wyodrębniona z ogółu społeczeństwa posiadająca strukturę wewnętrzną i cel jaki zamierza osiągnąć.

Klasyfikacja organizacji:

• Kryterium utworzenia

- oddolne ( ludzie jednoczą się dla osiągnięcia określonego celu i dopiero wtedy wybierają przywódcę)

- odgórne ( założone przez osobę lub grupę osób, które zajmują stanowisko przywódcy i dokonują naboru do niej)

• Kryterium procedury osiągania celów

-formalne ( posiadają określone procedury postępowania przy dochodzeniu do celów

-nieformalne ( nie posiadają określonych procedur)

Instytucje społeczne- termin socjologiczny wprowadzony przez Herberta Spencera, odnoszący się do:

• trwałych elementów porządku społecznego (np. rodzina, własność, prawo)
• uregulowanych i usankcjonowanych form działalności (np. nauka, szkolnictwo, sądownictwo)
• uznanych sposobów rozwiązywania problemów, współpracy i współżycia (np. małżeństwo, rozwód, kredyt, arbitraż)
• organizacji formalnych pełniących w społeczeństwie określone funkcje (np. szpital, więzienie, fabryka, urząd)
• grupa osób wykonująca zadanie powierzone im przez władze publiczne celu zaspokojenia potrzeb członków danej zbiorowości i realizację jej celów ( np. banki, teatry)

Instytucje mają charakter publiczny

Rodzaje instytucji społecznych:

• kulturalne np. muzea, biblioteki
• ekonomiczne np. banki
• polityczne np. partie
• religijne np. kościoły i związki wyznaniowe

Funkcje instytucji w społeczeństwie:

Zaspokajanie potrzeb zbiorowości – zaspokajają te potrzeby ludzi związane z dwoma podstawowymi elementami piramidy Maslowa (potrzebami fizjologicznymi i bezpieczeństwa), a także z jej wierzchołkiem (potrzeba samorealizacji, inaczej potrzeba rozwoju), będziemy mieć tu na myśli edukację, rozwój fizyczny i duchowy.

Funkcja regulacyjna – działają na rzecz harmonii i ładu społecznego, także reagują wówczas gdy ten stan nie jest zachowany.

Funkcja integracyjna – integrują zbiorowość, dbają by jej członkowie gromadzili się wokół wspólnych idei, zadań, czy wspomnień.

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

L. P		PRAWDA	FAŁSZ
1.	Organizacje mogą być tylko utworzone przez władze publiczne		F
2.	Jedna z ważnych funkcji instytucji jest zaspakajanie potrzeb zbiorowości	P
3.	Instytucje działają na rzecz harmonii i ładu społecznego oraz reagują na gdy jest on zachwiany	P
4.	Organizacje mogą być utworzone tylko oddolnie, a instytucje tylko odgórnie		F
5.	Anarchia to przejaw ładu społecznego w demokratycznym społeczeństwie		F
6.	Ekonomiczną przyczyną konfliktów jest nierównomierny poziom materialny klas i warstw społecznych	P
7.	Podmiotem ładu społecznego są w każdej partie	P
8.	Zmiana otoczenia powoduje, że jednostka stara się zmienić własne postępowanie po to by lepiej przystosować do nowych warunków	P
9.	Rodzina, własność i prawo to instytucje społeczne	P
10.	Małżeństwo, rozwód, kredyt to jedne ze sposobów rozwiązywania problemów społecznych	P
11.	Komisja koncyliacyjna nie jest skrępowana przepisami prawa międzynarodowego, może wręcz zaproponować ich zmianę	P
12.	Teoria kategoryzacja społecznej uważa, że przyczyną konfliktów społecznych są fobie społeczne		F

oprawne odpowiedzi: 1/F, 2/P, 3/P, 4/F, 5/F, 6/P, 7/P, 8/P, 9/P, 10/P, 11/P, 12/F