4. KULTURA I ETYKA ŻYCIA SPOŁECZNEGO

LEKCJA 4. KULTURA I ETYKA ŻYCIA SPOŁECZNEGO

Kultura i jej rodzaje

Kultura –ogół materialnych i niematerialnych wytworów działalności ludzkiej definicja według Antoniny Kloskowskiej

Kultura to złożona całość obejmująca wiedzę, wierzenia, sztukę, prawo, moralność, obyczaje oraz nawyki zdobyte przez człowieka będącego członkiem społeczeństwa definicja według Edwarda Tylera

Słowo kultura pochodzi z języka łacińskiego i w starożytności oznaczało uprawę roli. Filozof rzymski Cyceron użył tego pojęcia w rozumieniu alegorycznym jako „uprawę ducha i umysłu”

Rzeczywistość człowieka

Przyroda Kultura

duchowa

materialna

(zbiór przedmiotów użytkowych, (zbiór pojęć

które zaspakajają codzienne abstrakcyjnych,

potrzeby jednostki) które służą do

realizacji

podstawowych

autotelicznych

wartości: dobra,

piękna, prawdy)

Kultura jest przekazywana następnym pokoleniom w postaci literatury, religii, tradycji, obyczajów. Kultura jest ważnym czynnikiem narodotwórczym.

Typy kultur w sensie socjologicznym

a. kryterium środowiskowe

• osobista- ogół sposobów postępowania i metod działania oraz idei i poglądów charakterystycznych dla poszczególnych osób
• zbiorowości- to ogół myśli i wartości oraz sposobów postępowania uznanych za obowiązujące w danym środowisku
• masowa- zespół treści rozpowszechnianych za pośrednictwem środków masowego przekazu czyli mediów
• polityczna- zbiór postaw, wartości i wzorów zachowań uczestników życia politycznego

1. kryterium stosunku do kultury obowiązującej w danej zbiorowości

• Subkultura-( z łac. sub- pod) – podkultura pojęcie odnoszone do zjawisk składających się na kulturę młodzieżową. Jej cechy to spontaniczność, sprzeciwianie się normom świata dorosłych, własne wzory zachowania i żargon. Socjolodzy uważają, że subkultura to wstępna faza procesu, którego celem jest powstanie kultury alternatywnej.
• Kultura alternatywna- to ruch kontestatorski skierowany był przeciwko konsumpcyjnej kulturze europejskiej, powszechnie uznanym prądom intelektualnym, filozoficznym i artystycznym, oficjalnym wartościom i ustalonym stylom życia oraz istniejącym stosunkom społeczno- politycznym.
• Kontrkultura- odrzuca kulturę danej społeczności, ale sprzeciwia się również tworzeniu nowej. Jest negatywnym zjawiskiem wpływa na wzrost patologii społecznych i niedostosowania społecznego. Termin zastosowany pod koniec lat 60-tych XX wieku jako nazwa kultury alternatywnej do głównego nurtu kultury.

1. Podział kultur ze względu na odbiorców

• wysoka ( elitarna)- przeznaczona dla wąskiego kręgu odbiorców
• niska ( masowa)- adresowana do wszystkich w związku z czym nastawiona głównie na rozrywkę

Każda kultura zawiera system norm czyli zakazy i nakazy, które stanowią podstawy etyki życia społecznego- czyli pożądanego stanu moralnego społeczeństwa

Etyka życia społecznego

Etyka ( od greckiego ethikos- nawykowy, obyczajowy) życia społecznego to ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danym środowisku. Na etykę życia społecznego składają się systemy wartości, normy moralne oraz idee sprawiedliwości społecznej.

Koncepcje sprawiedliwości społecznej:

Koncepcja sprawiedliwości społecznej	Zaleta	Wada
„każdemu to samo”	Wszyscy są traktowani jednakowo	Wzrost postaw roszczeniowych
„każdemu według zasług”	Docenienie intencji i poświęcenia	Brak obiektywnego narzędzia do mierzenia zasług
„każdemu według potrzeb”	Wyrównywanie dysproporcji społecznych	Możliwy wzrost postaw roszczeniowych
„każdemu według pozycji”	-----------------------------	Osłabia motywację
„każdemu według jego dzieł”	Umacnia motywację, ma charakter pragmatyczny	Brak kryteriów etycznych

Ponieważ żadna z norm sprawiedliwości społecznej nie jest bez wad obecnie najważniejszą wytyczną przy kształtowaniu relacji społecznych, także w stosunkach międzynarodowych, jest zwalczanie dyskryminacji i nierówności ze względu na rasę, płeć czy religię w życiu społecznym, ekonomicznym i politycznym.

Normy- zbiór wielu reguł i zasad mówiących jakie zachowanie jest właściwe w danej sytuacji.

Cechy norm społecznych

• dotyczą zachowania się
• wynikają z ocen i systemu wartości
• są stanowione przez państwo (normy prawne) lub są skutkiem obyczajów, tradycji, religii
• normy zmieniają się wraz z rozwojem społeczeństwa
• za nie przestrzeganie norm grożą sankcje (prawne, izolacja, ośmieszenie, brak akceptacji)

Rodzaje norm:

• prawne- zakazy i nakazy stanowione przez państwo, które obowiązują wszystkich obywateli, a których łamanie grozi sankcją; zasady zachowania się oparte na przepisać
• religijne- nakazy i zakazy obowiązujące w danej wspólnocie religijnej; uznaje się, że ich twórcą jest Bóg; mają one charakter absolutny, co oznacza bezwzględny nakaz lub zakaz określonego zachowania. Nie dotyczą tylko postępowania jednostki, ale mogą dotyczyć całych grup społecznych.
• obyczajowe- nawyki zachowania się, rytuały czy sposób ubierania się, uznane w danej społeczności, których nie zachowanie przez jednostkę powoduje sankcje społeczne ( zdejmowanie przez mężczyzn nakrycia głowy przy wejściu do kościoła)
• zwyczajowe- ustalony w danej zbiorowości sposób zachowania oparty o tradycję, jest nieuświadomionym naśladownictwem tego co robią inni- jego nieprzestrzeganie nie wywołuje sankcji ( całowanie przez mężczyzn kobiet w rękę na znak szacunku)
• moralne(etyczne)- zasady zachowania się obowiązujące w danej społeczności; określają jakie zachowanie jest dobre a jakie złe. Ich nieprzestrzeganie grozi izolacją

Różne społeczeństwa nadają normom różny wyraz. Jedynie normy prawne mają sankcje karne, jeżeli ktoś się do nich nie zastosuje.

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

L. P		PRAWDA	FAŁSZ
1.	Kultura to materialne pozostałości działalności człowieka		F
2.	Normy społeczne nigdy się nie zmieniają		F
3.	Kultura medialna zawsze jest kierowana do elit		F
4.	Jedynym celem sprawiedliwości społecznej jest walka z dyskryminacją i zapobieganie nierówności	P
5.	Najbardziej ostre sankcje zagrażają za nieprzestrzeganie norm religijnych		F
6.	Normy etyczne są tworzone przez państwo		F
7.	Kontrkultura to odrzucanie norm zbiorowości i niezastępowanie ich innymi	P
8.	Kultura alternatywna to odrzucanie norm społecznych, a na ich miejsce proponowanie nowych	P

Poprawne odpowiedzi: 1/F, 2/F, 3/F, 4/P, 5/F, 6/F, 7/