5. SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE

LEKCJA 5. SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE I JEGO CECHY

I SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE. DEFINICJA. WARUNKI ISTNIENIA

1. Społeczeństwo obywatelskie- to społeczeństwo obywateli podejmujących z własnej woli działania na rzecz dobra powszechnego poprzez działania oddolnej inicjatywy i samoorganizacji. To najwyższa forma moralnego rozwoju społeczeństwa. Twórca pojęcia był Arystoteles. Rozwój idei nastąpił w oświeceniu- obywatele jako prywatne osoby miały podlegać ochronie instytucji prawnych i państwowo- konstytucyjnych. Instytucje te, działając, powinny szanować prawa człowieka.
2. Obywatelstwo- oznacza aktywny współudział i uczestnictwo w rozwiązywaniu problemów politycznych społeczeństwa

3.Społeczeństwo obywatelskie nie może istnieć bez państwa, ale wiele relacji dzieje się poza oficjalnymi strukturami państwowymi. U podstaw działania leży inicjatywa obywatelska nastawiona na realizację różnych poza politycznych celów.

4.Warunki istnienia społeczeństwa obywatelskiego:

a. uwarunkowania prawnoustrojowe

• władza pochodzi od narodu
• każda władza i każdy organ działa na podstawie i tylko w ramach obowiązującego prawa
• największą moc prawną ma konstytucja i normy prawa międzynarodowego
• istnieje prawny system ochrony praw i wolności obywateli
• funkcjonują instytucje, gwarantujące przestrzeganie praw i wolności obywateli
• obywatele mają prawne gwarancje tworzenia i uczestniczenia w różnych dziedzinach życia społecznego uwarunkowania społeczno- kulturowe
• silne tradycje demokratycznego

b. uwarunkowania psychologiczne – postawy członków społeczeństwa. By wykształciło się społeczeństwo obywatelskie, jego członków powinny cechować następujące postawy:

• postawa uczestnictwa – powszechna gotowość do aktywnego uczestniczenia w życiu publicznym (chęć uczestniczenia w wyborach, dążenie do organizowania akcji czy chęć uczestniczenia w nich itp.)
• postawa współodpowiedzialności – poczucie odpowiedzialności za skutki podejmowanych decyzji i działań o umiejętność zawierania kompromisów o akceptowanie odmienności innych o tolerancja o zaufanie do otoczenia

Cechy społeczeństwa obywatelskiego:

• pluralizm – na scenie politycznej i społecznej możliwe jest istnienie obok siebie wielu różnych poglądów i reprezentujących je ugrupowań. Funkcjonowanie obok siebie wielu konkurencyjnych organizacji politycznych oraz nieustanny konflikt między nimi to cechy demokracji. Społeczeństwo obywatelskie akceptuje ten konflikt – można się nie zgadzać z poglądami innych ale nie odmawia się prawa do ich głoszenia
• liczne stowarzyszenia obywatelskie – są to dobrowolne zrzeszenia ludzi skupionych wokół wspólnych poglądów oraz bardziej lub mniej istotnych spraw. Stowarzyszenia są nieodzowne w kształtowaniu się demokracji. Uczą zasad obowiązujących w zrzeszeniach i w społeczeństwie, sposobów jakie stosuje się dla osiągnięcia założonych celów, działania w grupie, podporządkowania własnych, partykularnych dążeń celom grupowym. Dobrowolne stowarzyszenia są organizacjami, w których mogą się kształtować nowe poglądy oraz nowe sposoby zachowań
• stowarzyszenia polityczne – organizacje polityczne ludzi skupionych wokół takich samych poglądów politycznych
• aktywizm – postawa aktywnej działalności członków społeczeństwa w życiu politycznym i w szeroko rozumianym życiu społecznym. Wyrazem aktywizmu jest przystępowanie do stowarzyszeń, fundacji, związków zawodowych czy partii politycznych lub spontaniczne uczestnictwo w różnego rodzaju działaniach społecznych
• wysoka frekwencja wyborcza – zarówno w wyborach prezydenckich jak i parlamentarnych czy samorządowych. Obywatele chcą współdecydować o swoim państwie
• krytycyzm – krytyczne podejście do rzeczywistości. Dokonywanie ocen różnego rodzaju działań, zarówno organów władzy jak i innych organizacji
• innowacyjność (nowe idee, światopoglądy, opinie) – dzięki swobodnej wymianie myśli i nieskrępowanej komunikacji między jednostkami dochodzi do powstawania nowych idei, światopoglądów i opinii. Dzięki ni mogą kształtować się zupełnie nowe sposoby działania. Przyczynia się to do rozwoju społeczeństwa
• wolontariat- dobrowolna, bezpłatna, świadoma praca na rzecz innych lub całego społeczeństwa, wykraczająca poza związki rodzinno- koleżeńsko-przyjacielskie
• poczucie współodpowiedzialności za własne państwo i społeczność lokalną
• niski poziom korupcji

5. Cnoty obywatelskie:

• • • dążenia perfekcjonistyczne- obowiązek doskonalenia samego siebie i otaczającego otoczenia
    • otwartość umysłu
    • dyscyplina wewnętrzna
    • mocny „kręgosłup moralny”
    • aktywność
    • odwaga cywilna
    • uczciwość intelektualna, przeciwstawianie się zakłamaniu
    • odpowiedzialność za słowa
    • uspołecznienie czyli zgodne współżycie z innymi ludźmi
    • wrażliwość estetyczna
    • działanie fair play
    • poczucie humoru

Wzór osobowy demokraty został stworzony przez Marię Ossowską jedną z najwybitniejszych postaci w polskiej etyce XX wieku.

6.Współcześnie oddziela się społeczeństwo obywatelskie od państwa, które jest traktowane jako społeczeństwo polityczne.

Fundamentalną cechą społeczeństwa obywatelskiego jest samorzutna inicjatywa, społeczeństwa politycznego- instytucjonalizacja władzy. To rozgraniczenie nie oznacza jednak konfliktu ( jeżeli taki konflikt istnieje to na pewno mamy do czynienia z państwem niedemokratycznym). Społeczeństwo obywatelskie nie może się rozwijać w anarchii. Potrzebuje więc władzy oferowanej przez państwo, które z kolei staje się żywotne dzięki ideom pojawiającym się w społeczeństwie obywatelskim.

7. Zanik aktywności społecznej to atrofia.

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

Poprawne odpowiedzi: 1/P, 2/F, 3/P, 4/P, 5/F, 6/P, 7/ P