2. DEFINICJA PARTII I JEJ EWOLUCJE

LEKCJA 2. DEFINICJA PARTII. SKRZYDŁA I FRAKCJE PARTYJNE

EWOLUCJA PARTII

Partia polityczna- zorganizowana grupa ludzi, której celem jest przejęcie władzy w drodze wyborów lub w za pomocą innych środków, posiada przywódcę, własny program i dąży do zdobycia władzy po to, by ten program realizować.

Z pojęciem partia związane jest pojęcie „frakcja” i „skrzydło”.

Frakcja- grupa wewnątrzpartyjna, dążąca do zmian programowych w partii. Pojawienie się frakcji w partii zwykle doprowadza do jej rozłamu.

Skrzydło partyjne- grupa wewnątrzpartyjna dążąca do realizacji programu partii alternatywnymi metodami

Słowo ‘partia’ jest pochodzenia łacińskiego i w starożytności oznaczało część całości. W starożytnym Rzymie stosowano je w różnych konotacjach, słowem ‘partia’ określano czasem senat, czasem Italię, wtedy znaczyło to, że Płw. Apeniński jest uważany za podstawową część rzymskiego imperium. Tym słowem określano również grupę ludzi skupionych wokół nieformalnego przywódcy.

Niemiecki socjolog Max Weber określił 3 etapy ewolucji partii:

I etap- to koterie arystokratyczne, które zaczęły powstawać w II poł. XVII w., były to grupy kilku rodów arystokratycznych, najczęściej spowinowaconych ze sobą poprzez małżeństwa. Głównym celem takiej koterii było zdobycie przez nią dominujących wpływów w państwie kosztem innych rodów oraz ograniczenie władzy panującego, ale tylko w taki sposób, by panujący również popierał interesy danego rodu. Przykładem koterii są Torysi i Wigowie z XVII-wiecznej Anglii, w Polsce natomiast koterią była Familia, czyli rody Czartoryskich, Lubomirskich i Poniatowskich.

II etap- to kluby polityczne. Pierwsze kluby powstały w II poł. XVIII w. w Anglii. Miały własny program polityczny, ale nie posiadały jeszcze struktury organizacyjnej. Przywódca był również przywódcą nieformalnym, a jego prawo do przewodniczenia było oparte jedynie na osobistej charyzmie, przykładem takiego klubu są kluby jakobinów i kordelierów z czasów rewolucji francuskiej, natomiast z Polski, np.: stronnictwo hetmańskie czy patriotyczne z czasów Sejmu Wielkiego.

III etap- to partie polityczne, które zaczęły się kształtować w II poł. XIX w. Każda partia posiada swój statut, jest wewnętrznie zorganizowana, posiada również przywódcę, którego można zmienić wg ściśle określonych zasad, jak również posiada program działania.

Każda partia posiada: program, strukturę organizacyjną, jak również cel.

Program partii to określenie jej dążeń, a także sposoby realizacji danych punktów programu. Program zawsze dotyczy określonej grupy społecznej, której interesy dana partia reprezentuje. Partie konserwatywne zawsze będą reprezentowały interesy klas posiadających, natomiast partie lewicowe zawsze będą dążyć do zapewnienia jak największej ilości praw socjalnych warstwom uboższym.

Struktura organizacyjna jest określona w statucie partii, gdzie określa się kto i na jakich zasadach może partią kierować, jakie wewnętrzne organy tworzy się w partii, na jakich zasadach przyjmuje się nowych członków, jednocześnie określa się czy partia wymaga całkowitego zdyscyplinowania i podporządkowania się jej zasadom tak, jak w partiach angielskich, czy wymaga jedynie luźnego kontaktu z poszczególnymi strukturami partii tak, jak jest to w partiach amerykańskich. Pierwszy typ partii, czyli takie, jak np.: brytyjskie, nazywamy scentralizowanymi, a drugi zdecentralizowanymi.

Cel partii- każda partia na świecie ma jeden podstawowy cel- zdobycie i utrzymanie władzy. Jeżeli partia posiada władzę, może realizować swój program, jeżeli jest w opozycji również odgrywa ważną rolę kontrolującą, stara się wyszukać błędy i poprzez ich ujawnienie przyspieszyć nowe wybory.

Funkcje partii:

- wyłaniają elity władzy

- kształtują opinię publiczną

- formułują alternatywne programy polityczne i gospodarcze

- propagują zasady życia politycznego w społeczeństwie

Bardzo często w nazwach nie jest używane słowo ‘partia’, tak dzieje się w Polsce, gdzie wśród polityków panuje przekonanie, że to słowo po latach rządów komunistycznej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej ma pejoratywny, czyli negatywny wydźwięk, dlatego też używa się słów: unia (np.: UW, UP), kongres (np.: Kongres Liberalno- Demokratyczny), stronnictwo (np.: PSL), konfederacja (np.: Konfederacja Polski Niepodległej), porozumienie (np.: Porozumienie Centrum), liga (np.: LPR) oraz zjednoczenie (np.: Zjednoczenie Chrześcijańsko- Narodowe). W innych krajach również występuje ta tendencja, np.: od 1994r., kiedy to wiele partii na włoskiej scenie politycznej całkowicie się skompromitowało, nowe partie też zaczęły unikać tego określenia, powstała Forza Italia (Naprzód Italia), Liga Lombardzka (in. Liga Północna). Oczywiście są kraje, w których słowo ‘partia’ nadal egzystuje, np.: Partia Konserwatywna i Partia Pracy w Anglii. Natomiast w Indiach też unika się tego określenia. Dwie największe partie to: Kongres Jedności Narodowej i Blok Dżanata.

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

1/P, 2/P, 3/F, 4/P, 5/P 6/P, 7/F, 8/P, 9/F, 10/P