4. Gałęzie prawa

LEKCJA NR 4. GAŁĘZIE PRAWA

1. GENEZA PODZIAŁU PRAWA NA DZIEDZINY I GAŁĘZIE

1. wynik wielowiekowego procesu stopniowego rozszerzenia regulacji prawnej na coraz obszerniejsze dziedziny życia społecznego
2. stale wzrastająca ilość materiału prawnego narzuciła konieczność wyodrębnienia pewnych mniejszych części, przede wszystkim w oparciu o rodzaj stosunków społecznych
   regulowanych przez normy prawne (kryterium przedmiotowe)

2. DZIEDZINY PRAWA– główny podział norm prawnych według rodzaju stosunków społecznych, które prawo reguluje oraz ze względu na podmiot:

1. prawo publiczne - reguluje stosunki prawne pomiędzy organami władzy publicznej a osobami fizycznymi i administracyjnymi. Jedną ze stron stosunku prawnego jest państwo, który określa prawa i obowiązki drugiej strony, która z kolei musi się tym rozstrzygnięciom
   podporządkować

- prawo konstytucyjne- Prawo konstytucyjne, nazywane również prawem ustrojowym Najważniejszym aktem prawnym w tej gałęzi prawa jest Konstytucja
RP, tym niemniej do gałęzi tej należą również ustawy dotyczące funkcjonowania
poszczególnych instytucji państwowych (np. ustawa „Kodeks wyborczy”, ustawa o
partiach politycznych, ustawa o wykonywania mandatu posła i senatora itp.).
Ważną sprawą regulowaną przez prawo konstytucyjne jest status osoby ludzkiej, w
szczególności przysługujące jej wolności, prawa i obowiązki. zawarte w konstytucji RP z 1997, określa zasady, które są wcielane w życie w pozostałych gałęziach prawa

- prawo administracyjne- reguluje relacje
pomiędzy władzą publiczną a osobami fizycznymi i prawnymi, które tej władzy
podlegają. W prawie administracyjnym nie równości stron i
dobrowolności ich działania.

- prawo karne-ponieważ reguluje odpowiedzialność człowieka wobec państwa
za popełniony przez niego czyn zabroniony. Prawo karne określa, które czyny są
zabronione przez państwo, na jakich zasadach sprawca takiego czynu ponosi
odpowiedzialność karną oraz jaka kara grozi za popełnienie danego czynu.
Specyfika prawa karnego polega na tym, że sankcja, czyli kara, w innych gałęziach
prawa ma charakter ostateczny i służy wyłącznie wyegzekwowaniu poszanowania
dla prawa, zaś w prawie karnym jest głównym celem działalności organów państwa
(Policji, prokuratora i sądu) wobec sprawcy czynu zabronionego

1. prawo prywatne - reguluje stosunki prawne pomiędzy osobami fizycznymi i prawnymi

- prawo cywilne

- prawo pracy

- prawo rodzinne i opiekuńcze

3. GAŁĄŹ PRAWA- ukształtowany w toku historycznym zbiór norm prawnych, regulujący daną dziedzinę życia społecznego

1. Podział prawa na gałęzie powstaje w wyniku poziomego (w przeciwieństwie do hierarchicznego) uporządkowania systemu praw opartego gł. na doktrynie prawnej
2. Podział prawa na gałęzie jest podziałem teoretycznym, to znaczy wynika z ustaleń
   prawników, a nie z bezpośredniej decyzji organów prawodawczych
3. polega na pogrupowaniu aktów prawnych z punktu widzenia metody uregulowania stosunków społecznych, jaką posłużył się prawodawca, a czasem również z punktu widzenia szczególnych celów, które prawodawca zamierza osiągnąć poprzez zastosowanie
   określonej metody.
4. W prawie polskim wyróżnia się następujące gałęzie prawa: prawo cywilne, prawo administracyjne, prawo karne, prawo konstytucyjne, prawo pracy, prawo rodzinne, oraz prawo międzynarodowe.

2. KLASYFIKACJA GAŁĘZI PRAWA

1. prawo materialne - reguluje pewne dziedziny stosunków społecznych

- prawo cywilne - reguluje stosunki majątkowe i niektóre niemajątkowe (osobiste). Składa się z następujących dziedzin: prawo rzeczowe (zasady użytkowania, zastawy, hipoteki), prawo o zobowiązaniach (zasady zawierania umów), prawo spadkowe, prawo autorskie i wynalazcze

- prawo karne - zespół norm określających, które czyny są przestępstwami, określa także wymiar kar

- prawo rodzinne i opiekuńcze - wyodrębniło się z prawa cywilnego w XX wieku. Reguluje kwestie zawierania małżeństw, określa prawa i obowiązki małżonków, sytuację dziecka itp.

- prawo handlowe - reguluje stosunki handlowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podstawowym aktem normatywnym w tym zakresie jest „ Kodeks spółek handlowych ” z 2000 oraz ustawa „ Prawo o działalności gospodarczej ” z 1999

-prawo pracy i ubezpieczeń społecznych - akt normatywny „Kodeks pracy” z 1974, reguluje stosunki społeczne związane z pracą podejmowaną dobrowolnie w celach zarobkowych oraz świadczoną na rzecz pracodawcy

-prawo administracyjne- obejmujący ogół norm regulujących organizację i zachowanie się administracji publicznej oraz zachowanie się osób fiz. i innych podmiotów w zakresie nie unormowanym przez przepisy należące do innych działów prawa

- prawo konstytucyjne- zawiera zasady ustrojowe danego państwa

- prawo międzynarodowe- jedna z gałęzi prawa, obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki między państwami, organizacjami międzynarodowymi, a także innymi podmiotami prawa międzynarodowego

1. prawo formalne( procesowe) - reguluje sposób postępowania na bazie prawa materialnego

- postępowanie karne- zespół norm prawnych regulujących czynności procesowe zmierzające do realizacji prawa karnego materialnego. „ Kodeks postępowania karnego ” z 1997 reguluje tryb prowadzenia i rozstrzygania spraw karnych

- postępowanie cywilne- zespół norm rozstrzygających postępowanie w sprawach cywilnych, rodzinnych i opiekuńczych „Kodeks postępowania cywilnego” z 1964

- postępowanie administracyjne- Reguluje realizację procesów administracyjnych w państwie oraz działalność organizacji i instytucji powodujących te procesy. Najbardziej rozbudowana gałąź prawa w Polsce „Kodeks postępowania administracyjnego” z 1960

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

Poprawne odpowiedzi: 1/F, 2/F, 3/P, 4/P, 5/F, 6/F, 7/P, 8/P