5 Źródła prawa. Struktura aktu prawnego
LEKCJA NR 6. ŹRÓDŁA PRAWA. STRUKTURA AKTU PRAWNEGO
1. ŹRÓDŁA PRAWA.
Tworzenie prawa może odbywać się poprzez:
- Stanowienie - najbardziej charakterystyczne w systemie kontynentalnym
pod pojęciem stanowienia rozumie się czynność dokonywaną przez uprawniony do tego organ państwowy. W polskim systemie kompetencje do stanowienia prawa w formie ustaw ma parlament, w formie rozporządzeń Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, minister kierujący działem administracji rządowej lub przewodniczący komitetu
- Umowę - najczęściej umowa międzynarodowa, ale także umowy zbiorowe z zakresu prawa pracy, bądź wszelkie kontrakty o zasięgu ogólnospołecznym
- Uznanie - odgrywało ważną rolę w przeszłości, przedmiotem tego uznania były najczęściej normy prawa zwyczajowego
- Precedens prawotwórczy - najbardziej charakterystyczny w systemie anglosaskim. Polega na tym, że norma obowiązującego prawa powstaje przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy
- Referendum bądź plebiscyt - ogólnie uznane formy demokracji bezpośredniej
2. AKT PRAWNY- rezultat tworzenia prawa przez właściwy organ państwowy bądź samorządowy
- normatywne- źródła obowiązującego prawa
- nienormatywne- decyzje organów państwowych dotyczące konkretnych osób, ustanawiają
indywidualne reguły zachowania np. orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne
- uchwalane- organ kolegialny
- ustanawiane- organ jednoosobowy
3. STRUKTURA AKTU PRAWNEGO
Każdy akt prawny składa się z 2 części:
- Nieartykułowana - do której zalicza się nagłówek, określenie podstawy prawnej (w przypadku aktów wykonawczych do ustaw) i wstęp czyli preambułę
- Artykułowana - składa się z przepisów prawnych, są one zgrupowane w poszczególnych artykułach, które dzielą się z kolei na ustępy, paragrafy, litery i punktyPrzepisy końcowe - na końcu każdego aktu znajdują się przepisy określające kiedy wchodzi on w życie. Obecnie w polskim prawie przyjmuje się zasadę, że akt prawny nie musi wchodzić w życie z dniem ogłoszenia. Potrzebny jest bowiem czas na rozesłanie nowych przepisów do sądów i innych organów państwowych. Ten okres pomiędzy ogłoszeniem ustawy, a jej wejściem w życie nazywany jest vacatio legis („wakacje ustawy”). Z reguły wynosi on 14 dni. Jest to zgodne ze starorzymską zasadą: ignoratio iuris noceret . Upublicznienie aktu prawnego jest obowiązkowe. Podpis- osoba, która jest przedstawicielem organu wydającego akt prawny
SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:
L. P | PRAWDA | FAŁSZ | |
1. | Uznanie jest współcześnie podstawowym źródłem prawa na świecie | F | |
2. | Precedens prawotwórczy to podstawowe narzędzie demokracji bezpośredniej, które jest źródłem prawa | F | |
3. | Akty prawne dzielą się na normatywne i nienormatywne | P | |
4. | Vacatio legis z reguły wynosi 14 dni | P | |
5. | Nienormatywne akty prawne dotyczą wszystkich | F | |
6. | Preambuła należy do artykułowanej części aktu prawnego | F | |
7. | Akty prawne uchwalane pochodzą od kolegialnych organów państwowych | P | |
8. | Kontrakt o zasięgu ogólnospołecznym może być źródłem prawa | P |
Poprawne odpowiedzi: 1/F, 2/F, 3/P, 4/P, 5/F, 6/F, 7/P, 8/P