5 Źródła prawa. Struktura aktu prawnego
LEKCJA NR 6. ŹRÓDŁA PRAWA. STRUKTURA AKTU PRAWNEGO
1. ŹRÓDŁA PRAWA.
Tworzenie prawa może odbywać się poprzez:
Stanowienie - najbardziej charakterystyczne w systemie kontynentalnym
pod pojęciem stanowienia rozumie się czynność dokonywaną przez uprawniony do tego organ państwowy. W polskim systemie kompetencje do stanowienia prawa w formie ustaw ma parlament, w formie rozporządzeń Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, minister kierujący działem administracji rządowej lub przewodniczący komitetu
Umowę - najczęściej umowa międzynarodowa, ale także umowy zbiorowe z zakresu prawa pracy, bądź wszelkie kontrakty o zasięgu ogólnospołecznym
Uznanie - odgrywało ważną rolę w przeszłości, przedmiotem tego uznania były najczęściej normy prawa zwyczajowego
Precedens prawotwórczy - najbardziej charakterystyczny w systemie anglosaskim. Polega na tym, że norma obowiązującego prawa powstaje przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy
Referendum bądź plebiscyt - ogólnie uznane formy demokracji bezpośredniej
2. AKT PRAWNY- rezultat tworzenia prawa przez właściwy organ państwowy bądź samorządowy
normatywne- źródła obowiązującego prawa
nienormatywne- decyzje organów państwowych dotyczące konkretnych osób, ustanawiają
indywidualne reguły zachowania np. orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne
uchwalane- organ kolegialny
ustanawiane- organ jednoosobowy
3. STRUKTURA AKTU PRAWNEGO
Każdy akt prawny składa się z 2 części:
Nieartykułowana - do której zalicza się nagłówek, określenie podstawy prawnej (w przypadku aktów wykonawczych do ustaw) i wstęp czyli preambułę
Artykułowana - składa się z przepisów prawnych, są one zgrupowane w poszczególnych artykułach, które dzielą się z kolei na ustępy, paragrafy, litery i punktyPrzepisy końcowe - na końcu każdego aktu znajdują się przepisy określające kiedy wchodzi on w życie. Obecnie w polskim prawie przyjmuje się zasadę, że akt prawny nie musi wchodzić w życie z dniem ogłoszenia. Potrzebny jest bowiem czas na rozesłanie nowych przepisów do sądów i innych organów państwowych. Ten okres pomiędzy ogłoszeniem ustawy, a jej wejściem w życie nazywany jest vacatio legis („wakacje ustawy”). Z reguły wynosi on 14 dni. Jest to zgodne ze starorzymską zasadą: ignoratio iuris noceret . Upublicznienie aktu prawnego jest obowiązkowe. Podpis- osoba, która jest przedstawicielem organu wydającego akt prawny