13. Polski system ochrony praw człowieka
LEKCJA NR 13. POLSKI SYSTEM OCHRONY PRAW CZŁOWIEKA
Podpisanie i ratyfikowanie dokumentów z wyższego szczebla niż system wewnątrzkrajowy obliguje dane państwo do przestrzegania prawa i dostosowania własnego do umów międzynarodowych. Oczywiście żaden system nie zastąpi własnego prawodawstwa, instytucji sądowniczych i organizacji powołanych celu ochrony praw. Oba systemy tj. międzynarodowy i system regionalny jedynie zabezpieczają interes prawny jednostki zamieszkującej własny kraj. Zdarza się i tak, że obywatel nie jest zadowolony z rozwiązań prawnych zastosowanych we własnym kraju, w takim wypadku może on zwrócić się do instytucji regionalnych lub międzynarodowych takich jak np. Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu.
Znany jest przykład Alicji Tysiąc skarżącej nasz kraj do wymienionego Trybunału o złamanie jej prawa do aborcji, podyktowanej trzecią ciążą, która miała zagrozić Pani Alicji pogorszeniem się stanu zdrowia (choroba oczu i prawdopodobieństwo porodu poprzez cesarskie cięcie). Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał orzeczenie obciążające Polskę karą grzywny wypłaconej w euro na rzecz skarżącej doliczając koszty postępowania przed Trybunałem. Grzywna została przyznana jako zadośćuczynienie za naruszenie przez Polskę artykułu 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, mówiącej o prawie do poszanowania życia prywatnego.
Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej każdy obywatel ma prawo wnieść skargę w razie łamania lub nieprzestrzegania jego praw.
Organami chroniącymi prawa człowieka w naszym kraju są:
- Sądy powszechne
- Sądy administracyjne
- Trybunał Konstytucyjny
- Rzecznik Praw Obywatelskich
- Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
- Organizacje pozarządowe
Do przestrzegania obywatelskich praw niezbędne są gwarancje materialne i formalne. Gwarancje materialne zapewniają instytucje odpowiedzialne za przestrzeganie praw i egzekwowanie kar (np. szeroko pojęta świadomość prawna społeczeństwa). Gwarancje formalne zaś, to procedury i środki umożliwiające jednostce postępowanie w dochodzeniu swych praw. Dzielą się na: gwarancje bezpośrednie (chronią w sposób instytucjonalny prawa np. rzecznik Praw Obywatelskich) i pośrednie (mają duży wpływ na podstawowych przestrzeganie praw np. podział władzy w państwie).
III W niektórych przypadkach może nastąpić ograniczenie praw i wolności w warunkach określonych przez ustawę:
- ochrona praw i wolności innych osób
- brak obywatelstwa
- wiek
- bezpieczeństwo i ochrona porządku publicznego
- ochrona zdrowia i moralności publicznej
- ochrona środowiska
- ochrona mienia
SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:
L. P | PRAWDA | FAŁSZ | |
1. | Rzecznik Praw Obywatelskich jest organem kolegialnym | F | |
2. | Prawa człowieka i obywatela nie podlegają żadnym ograniczeniom | F | |
3. | Na mocy polskiej konstytucji obywatel nie ma prawa do składania skargi konstytucyjnej | F | |
4. | Gwarancje formalne to procedury i środki umożliwiające jednostce postępowanie w dochodzeniu swych praw | P | |
5. | Uniwersalne i regionalne systemy ochrony praw człowieka mają pierwszeństwo przed systemem krajowym | F | |
6. | Gwarancje materialne zapewniają instytucje odpowiedzialne za przestrzeganie praw i egzekwowanie kar | P | |
7. | Organizacje pozarządowe, broniące praw człowieka nie działają w Polsce | F |
Poprawne odpowiedzi: 1/F, 2/F, 3/F, 4/P, 5/F, 6/F, 7/P, 8/P