Nazwa konfliktu | Przyczyny | Strony | Daty | Etapy |
Zimna wojna | Rywalizacja o wpływy między USA a Blokiem Wschodnim  Żelazna Kurtyna- symbol
Zimnej Wojny | Blok wschodni -ZSRR I jego państwa satelickie oraz pozaeuropejscy sojusznicy Blok zachodni- USA i Państwa demokratyczne Europy Zachodniej | 1945–1991 | I.1945- USA I ZSRR “podzieliły” świat na swoje strefy wpływów- II. II. Żelazna Kurtyna w Europie II. 1948- 1949 – blokada Berlina Zachodniego przez ZSRR III. 1949- powstanie dwóch państw niemieckich: RFN I NRD- oficjalny początek zimnej wojny IV. 1950-1953 wojna koreańska- pierwszy zimnowojenny lokalny konflikt. Powstanie dwóch państw koreańskich: Koreańskiej Republiki Ludowo- Demokratycznej I Republiki Korei 1961- początek budowy Muru Berlińskiego- symbol dwubiegunowego podziału świata po II wojnie światowej V. 1953- śmierć Stalina. Początek “Odwilży polityczna” VI. 1963 próba zainstalowania rakiet balistycznych ZSRR na Kubie. Powrót zimnej wojny VII. 1963-1975 Wojna wietnamska- lokalny konflikt zimnowojenny. Przegrana USA. Likwidacja Republiki Wietnamu Płd. Zjednoczony Wietnam państwem komunistycznym VII. Lata 80. kryzys gospodarczy w ZSRR I całym bloku wschodnim 1989r. Jesień Narodów IX. 1989-1990- rozpad bloku wschodniego X. 1991 koniec ZSRR |
Blokada Berlina Zachodniego | Reforma walutowa przeprowadzona w zachodniej części Niemiec bez uzgodnienia jej z ZSRR 
| ZSRR Francja, USA, Wielka Brytania, | VI 1948- Maj 1949 | I.20 VI 1948 Reforma walutowa w Trizonii, brak zgody ZSRR na przeprowadzenie reformy w radzieckiej strefie okupacyjnej II.23/24 VI 1948 odcięcie przez ZSRR energii elektryczną i dróg lądowych do Berlinie Zach. III. Dostarczanie zapotrzebowania na pożywienie, paliwa drogą powietrzną przez państwa Zachodnia IV. V 1948 Blokada zakończona |
Powstanie dwóch państw niemieckich | Rozpad koalicji antyhitlerowskiej 
| ZSRR USA, Wielka Brytania, Francja | IX/ X 1949 | I. 1945 podział III Rzeszy na cztery strefy okupacyjne: radziecką, brytyjską, angielską i francuską II. Powstanie Trizonii- połączone strefy francuska, brytyjska i amerykańska III. Reformy polityczne i gospodarcze w Trizonii IV. 1949- nadanie Trizonii demokratycznej konstytucji V. IX 1949- przekształcenie Trizonii w Republikę Federalną Niemiec- stolicą Bonn VI. X 1949- przekształcenie przez ZSRR swojej strefy okupacyjnej w Niemiecką Republikę Demokratyczną- stolicą Berlin Wschodni VII. 1949- przekształcenie Trizonii Berlińskiej w Wolne Miasto- Berlin Zachodni |
Powstanie czerwcowe w NRD | Podwyższenie norm pracy w zakładach, bez jednoczesnego podwyższenia zarobków ( robotnik, który nie wyrobił podwyższonej normy pracy, miał mieć zmniejszone dochody) | Komunistyczna władza w NRD -Partia SPD Robotnicy | VI 1953 | I. 16.VI 1953 demonstracje uliczne w Berlinie Wschodnim II. 17.VI 1953 strajki w ok. 600 zakładach przemysłowych III. 17. VI 1953 wejście wojsk radzieckich do Berlina, krwawe stłumienie strajku |
Rewolucja węgierska | Powszechne niezadowolenie wzbudzała zapaść ekonomiczna i niskie standardy życia. Nadzieje na liberalizacje I poprawę życia wzbudziły wiadomości z Polski, o powstaniu antykomunistycznym w Poznaniu oraz o wyborze Gomułki na pierwszego sekretarza PZPR, wbrew woli Moskwy. | ZSRR Węgierska Republika Ludowa | X 1956- XI 1956 | I. X 1956- wiec pod pomnikiem Bema w Budapeszcie przekształcony w manifestacje narodową. Powstanie rządu Imre Nagy II. XI 1956 ogłoszenie neutralności Węgier przez rząd- wystąpienie z Układu Warszawskiego IV. XI 1956 atak wojsk sowieckich na Budapeszt, krwawe stłumienie powstania |
Budowa muru berlińskiego | Chęć zatrzymania dalszej ucieczki obywateli z Berlina Wschodniego do Berlina Zachodniego . 
| Komunistyczny Berlin Wschodni Demokratyczny Berlin Zachodni | VIII 1961- XI 1989 | I. VIII 1961 oddzielenie Berlina Zachodniego i Wschodniego drutem kolczastym. II. lata 60/ 70- wzmacnianie i rozbudowa Muru Berlińskiego do 156 km III. Strzelanie do osób próbujących sforsować Mur, 136 ofiar śmiertelnych III. XI 1989- Upadek muru berlińskiego w czasie Jesieni Narodów |
Praska Wiosna | Bardzo powolna destalinizacja, brak odwilży politycznej rządy stalinistów | Dogmatyczne kręgi Czechosłowackiej Partii Komunistycznej Reformatorskie kręgi Czechosłowackiej Partii Komunistycznej | I 1968 – VIII 1968 | I. 5.0I.1968 przejęcie funkcji I sekretarza przez Alexandra Dubczeka, przedstawiciela kręgów reformatorskich w Czechosłowackiej Partii Komunistycznej II. III 1968 reformy: zniesienie cenzury, zakładanie niezależnych organizacji III. VI demonstracje studentów w Pradze III. VIII 1968 konferencja Układu Warszawskiego, ogłoszenie doktryny Breżniewa( prawo Układu Warszawskiego do interwencji w krajach gdzie są zagrożone zdobycze komunizmu) wkroczenie wojsk polskich jako wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji IV. Stłumienie Praskiej Wiosny przez wojska polskie |
Jesień Narodów | * zmiany na szczeblach władzy w USA i ZSRR, kryzys gospodarczy w ZSRR, początek pierestrojki *wewnętrzne procesy rozpadu socjalistycznego ustroju prowadzące do procesu Jesieni Narodów(kryzysy gospodarcze, wzrost tendencji nacjonalistycznych). 
| ZSRR Państwa Europy Środkowo-Wschodniej | II–IV 1989 -1991 | I. II–IV 1989 – rozmowy Okrągłego Stołu w Polsce- reformy społeczne, polityczne i gospodarcze II. VI–IX 1989 na Węgrzech trwały rozmowy rządu z opozycją na Węgrzech; wprowadzenie poprawek do konstytucji (w tym zmianę nazwy państwa), wolne wybory do parlamentu węgierskiego III. VI- XI 1989 masowe ucieczki obywateli NRD do RFN IV. XI1989 - rozbiórka berlińskiego muru V. X 1989- nasilające się demonstracje w Bułgarii, podjęcie przez komunistów rokowań z opozycją (I 1990), wolne wybory parlamentarne VI. XI- XII 1989 demonstracje w Czechosłowacji, utworzenia rządu z udziałem przedstawicieli opozycji, wyboru przez Zgromadzenie Federalne dysydenta Vaclava Havla na prezydenta Czechosłowacji VII. XII 1989 zamieszki rumuńskiej Timişoarze, obalenie dyktatora Nicolae Ceauşescu i skazanie go na śmierć wraz z żoną przez Trybunał Wojskowy ( jedyny krwawy przewrót w czasie Jesieni Narodów) |
Konflikty w byłej Jugosławii | Śmierć Josipa Broz Tito w 1980. Kryzys gospodarczy, wzrost narodowych napięć, z którymi następcy Tito nie potrafili sobie poradzić. 
| Serbia i Czarnogóra Bośnia I Hercegowina, Słowenia, Macedonia. Chorwacja | 1991-1999 | I.1919- powstanie Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, przekształconego w 1921 w Jugosławię II. 1991- z Jugosławii wycofała się Słowenia i Chorwacja III.1991 -Armia jugosłowiańska, zdominowana przez Serbów, zaatakowała Chorwację IV. 1992 z Jugosławii wycofała się Bośnia i Hercegowina- początek najkrwawszego konfliktu na Bałkanach V. 1994 masakra bośniackich cywilów w obozie w Srebrenicy, przez Serbów VI. XI 1995 przywódcy stron konfliktu bośniackiego, prowadzą negocjacje w Dayton VII. XII 1995 układ pokojowy kończący wojnę w Bośni podpisany w Paryżu VIII. 1997 żądanie niepodległości przez Albańczyków z Kosowa zamie (okręg autonomiczny Serbii) konflikt serbsko-albański IX. 1998 atak Serbów na Kosowo X. 1999- interwencja NATO w Kosowie- porozumienie pokojowe podpisane w 1999 roku XI. 2007- ogłoszenie niepodległości przez Kosowo |
Wojna domowa w Grecji | konflikt o formę ustrojową państwa i prawa obywatelskie 
| Komuniści greccy Rządowe, rojalistyczne siły zbrojne | 1944 – 1949 | I. XII 1944- zamieszki w Atenach organizowane przez komunistów zmasakrowania cywilnych demonstracji przez siły porządkowe, rozkaz brytyjskiego naczelnego dowództwa na rozbicia wszystkich komunistycznych sił. Wybuch komunistycznego powstania na północy kraju II. 1946–1949 -wojna domowa- pomoc Jugosławii i Albanii dla greckich komunistów III. 1947 ogłoszenie przez prezydenta USA Harry Trumana doktryny o pomocy USA rządomf państwa, które zwalczają uzbrojone mniejszości polityczne na swoim terenie lub walczą z naciskami zewnętrznymi( doktryna Trumana )- ostateczne zerwanie zasadą izolacjonizmu IV 1947- 1949 pomoc finansowa i sprzętowa dla greckiego rządu V 1949 stłumienie przez grecki rząd komunistycznego powstania |
Zamach stanu Czarnych Pułkowników w Grecji | Uniemożliwienie wygrania wyborów parlamentarnych przez lewicę 
| Dyktatura wojska | 1967-1974 | I. 21.IV.1967 zamach stanu oficerów armii – detronizacja króla Konstantyna II, aresztowania polityczne, delegalizacja partii, zawieszenie praw obywatelskich II. 1973 krwawe stłumienie strajku studentów III. 1974 nieudana próba przyłączenia Cypru do Grecji przez juntę Czarnych Pułkowników- kompromitacja junty IV. 24.VII.1974 przywrócenie demokratycznych rządów w Grecji |
Kryzys cypryjski | Próba przyłączenia Cypru do Grecji przez Juntę Czarnych Pułkowników 
| Turcja, Turcy Cypryjscy Grecja, Grecy Cypryjscy | VII 1974- VIII 1974 | I. 1960 sztuczny podział Cypru pomiędzy Turków i Greków i ogłoszenie Cypru suwerennym państwem przez Wielką Brytanię II. VII 1974 zamach stanu w Nikozji wspierany przez Czarnych Pułkowników- ogłoszenie przyłączenie Cypru do Grecji III. VIII 1974- interwencja Turcji, zajęcie 1/3 Cypru V. Na terenach zajętych przez Turków powstało nieuznawane przez nikogo prócz Turcji państwo – Republika Turecka Cypru Północnego. |
Konflikt baskijski | Dążenie niepodległościowe Basków. 
| ETA - organizacja terrorystyczna hiszpańskich Basków Hiszpania i Francja | 1961-2010 | I. XI wiek- wcielenie Królestwa Basków do Kastylii II. XVI wiek- powstanie Królestwa Hiszpanii- Baskonia częścią Królestwa Hiszpanii III. XIX- nadanie Baskom autonomii IV. 1939 dyktatura gen. Franco w Hiszpanii, odebranie Baskom autonomii V. represje reżimu wobec Basków V. 1961 założenie przez Basków terrorystycznej organizacji ETA ( Baskonia i Wolność) VI. 1975 śmierć generała Franco VII. 1979 Zatwierdzenie autonomii kraju Basków- wyłączenie niektórych historycznych baskijskich prowincji spod autonomii VI. 1979- 1998 zamachy terrorystyczne ETA VII. 2001 jednostronne zawieszenie broni przez ETA VIII. 2010 oficjalne zakończenie działalności ETA |
Konflikt w Irlandii Północnej | Przyłączenie 6 protestanckich hrabstw irlandzkich na płn. do Wielkiej Brytanii 
| Katolicy (Irlandia) Anglikanie (Wielka Brytania, Irlandia Płn. ) | 1966-1998 | I. 1921 podział Irlandii- Republika Irlandii ( katolicka), Irlandia Płn.( protestancka) połączona unią realną z Wielką Brytanią II. Dyskryminacja katolików w Irlandii Płn. w różnych dziedzinach, np. w oświacie III. Obrony ludności katolickiej przed atakami podjęła się IRA( Irlandzka Armia Republikańska powstała w 1916) g IV. 1921- 1994 zamachy bombowe, liczne ataki terrorystyczne organizowane przez IRA III. I 1972 – Krwawa Niedziela w Londonderry(brytyjskie służby krwawo stłumiły protesty katolików). Śmierć 13 osób. Nasilenie się konfliktu w Irlandii Północnej VI. 1997 zawieszenie broni przez IRA VII. 1998 podpisano porozumienie między rządami Wielkiej Brytanii, a IRA. Zgoda Wielkiej Brytanii na wybory do parlamentu Irlandii Północnej i powołanie rządu koalicyjnego |
Rewolucja Goździków w Portugalii | -Niezadowolenie społeczne spowodowane biedą kraju I wyzyskiwaniem ludzi  - Krwawe wojny w portugalskich koloniach, które pochłaniały aż połowę budżetu obronnego
| Faszystowska dyktatura Marcelo Caetano Ruch Sił Zbrojnych – założony przez młodych wojskowych | IV 1974 | I. IV 1974- Ruch Sił Zbrojnych, składający się z wojskowych dokonuje bezkrwawego zamachu stanu. Zamach ten ma szerokie poparcie społeczne II. Demokratyzacja Portugalii III. Rozpad portugalskiego imperium kolonialnego w Afryce |
Konflikt rosyjsko- ukraiński | Dążenie prezydenta Rosji Władimira Putina do odtworzenia ZSRR 
| 2000- ? | Rosja- Ukraina | I. 1 grudnia 1991 – referendum dot. niepodległości i wybranie prezydentem Leonida Krawczuka II. grudzień 1994 – Memorandum budapeszteńskie gwarantujące Ukrainie integralność terytorialną po rezygnacji z broni atomowej III. 1996 – przyjęcie konstytucji, IV. 1996 – prawo prezydenta do wydawania dekretów z mocą ustawy V. 2000- prezydentem Rosji Władimir Putin VI. 2004 – sfałszowane wybory prezydenckie na Ukrainie- początek POMARAŃCZOWEJ REWOLUCJI- protest przeciwko prezydenturze związanego z Rosją Wiktora Janukowycza VII. grudzień 2004 – powtórzona druga tura wyborów prezydenckich, wygrana Juszczenki (51,99% głosów) VIII. luty 2005 – zatwierdzenie rządu Julii Tymoszenko LIDERZY POMARAŃCZOWEJ REWOLUCJI SZYBKO ZAPOMNIELI O GŁOSZONYCH IDEAŁACH, NA UKRAINIE NIC SIĘ NIE ZMIENIŁO IX. luty 2010 – wybory prezydenckie wygrywa Wiktor Janukowicz X. listopad 2013- Janukowycz odmawia podpisania wynegocjowanego traktatu stowarzyszeniowego z UE, POCZĄTEK „EUROMAJDANU” , ucieczka Janukowycza do Rosji XI Kryzys krymski:Rano 27 lutego uzbrojeni ludzie zajęli w Symferopolu budynki parlamentu i rządu Republiki Autonomicznej Krymu, po czym wywiesili flagę rosyjską XII. Marzec 2014 - odbyło się referendum na Krymie-nieuznawane przez społeczność międzynarodową XIII. 21 marca 2014 prezydent Władimir Putin podpisał akty ratyfikacyjne traktatu o przyjęciu Republiki Krymu do Federacji Rosyjskiej XIV. marzec 2014 bunt separatystów w Ługańsku i Doniecku- proklamowanie przez separatystów samozwańczych Republik Ługańskiej i Donieckiej XV. marzec 2014 początek wojny z separatystami na wschodzie Ukrainy XVI. wrzesień 2014 porozumienie mińskie- zawieszenie broni w Doniecku i Ługańsku, poszanowanie przez Ukrainę ich autonomii XVII. 2014- 2022 naruszanie postanowień mińskich przez separatystów i Rosję XVIII. Luty 2022 uznanie przez Rosję niepodległości Republiki Donieckiej i Ługańskiej XIX. 24 lutego 2022 atak Rosji na Ukrainę- początek wojny rosyjsko- ukraińskiej |
Konflikt w Naddniestrzu | Konflikty etniczne między Mołdawianami, a mieszkańcami Naddniestrza 
| 1990- ? | Republika Mołdawia Separatyści z Naddniestrza | I. 1989 uznanie przez Mołdawską Socjalistyczną Republikę Radziecką języka mołdawskiego jako języka państwowego- protesty rosyjskojęzycznej mniejszości w Naddniestrzu II. 1990 proklamowanie przez Mołdawską Socjalistyczną Republikę Radziecką niepodległości- planowane przyłączenie Mołdawii do Rumunii III. 1990 proklamowanie w Naddniestrzu niezależnego od Mołdawii państwa Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawii ze stolicą w Tyraspolu- uznanie samozwańczej republiki przez Rosję, rosyjskie bazy wojskowe w Naddniestrzu IV. 1992 wojna między Mołdawią i Naddniestrzem- wygrana Naddniestrza V. od 2012 próby uregulowania konfliktu |