2. Konflikty w Azji
KONFLIKTY AZJATYCKIE
IZRAEL
Geneza konfliktu
W 7 r. n. e. Królestwo Izraela stało się rzymską prowincją, Palestyną. Żydzi nieustannie buntowali się przeciwko Rzymianom na tle religijnym. W 132 wybuchło powstanie Szymona Bar Kochby, które również było powstaniem o charakterze religijnym i zakończyło się klęską Żydów w 135 cesarz Hadrian, żeby ostatecznie rozwiązać problem żydowski, nakazał wygnać Żydów z Palestyny. Mogli oni mieszkać w każdej innej prowincji cesarstwa.
W ten sposób zaczęła się, trwająca, tak naprawdę do dzisiaj, diaspora żydowska, czyli rozproszenie. W VII w Palestyna została podbita przez Arabów i od tego czasu nieprzerwanie mieszkają tam Muzułmanie. W XIII w stała się częścią Imperium Osmańskiego, czyli Turcji. W 1898 żydowski adwokat z Wiednia, Teodor Herzl, zwołał do Wiednia Kongres Syjonistyczny, na którym ogłosił koncepcję powrotu Żydów na Syjon, czyli odbudowy państwa palestyńskiego. Tak narodził się Ruch Syjonistyczny, który był odpowiedzią na nasilające się pogromy żydowskie, zwłaszcza w Europie Wschodniej. W 1917 minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, Lord Balfour, wydał deklarację, w której stwierdzał, że Żydzi mają prawo do własnego państwa. W 1919, na mocy decyzji Ligi Narodów, Palestyna stała się brytyjskim mandatem. Od 1898 do Palestyny zaczęli napływać Żydzi z Europy. Ten powrót nazywał się ‘alija’. Z napływu Żydów byli niezadowoleni Arabowie i zaczęło dochodzić do pierwszych starć między osadnikami żydowskimi a muzułmanami. W czasie II Wojny Światowej Anglicy, by nie drażnić Arabów, (istniała obawa, że Arabowie poprą Niemców) zabronili Żydom osiedlać się w Palestynie. Nie wpuszczali nawet tych, którzy uciekali przed holocaustem z Europy. Największym skandalem była sprawa statku ‘Exodus’, na którym znajdowało się 7 tyś. żydowskich uciekinierów. Żydzi nie zostali wpuszczeni do Palestyny, Anglicy umieścili ich w obozach przesiedleńczych na Cyprze i do końca wojny ta grupa była zagrożona wydaleniem do Europy, czyli de facto do obozów zagłady. Po zakończeniu II Wojny Światowej Anglia przekazała sprawę Palestyny ONZ. Anglia nie chciała bowiem drażnić Arabów, chciała sobie zapewnić dostęp do arabskich złóż ropy naftowej.
W 1947 ONZ podjął decyzję, że w Palestynie powstaną dwa państwa: izraelskie i muzułmańskie. Muzułmańskie miało się nazywać Palestyna i byłoby połączone unią personalną z Jordanią. Żydzi podpisali zobowiązanie w ONZ, że nigdy nie ogłoszą Jerozolimy stolicą swego państwa. Jerozolima miała być również podzielona na dwie części: Jerozolima Wschodnia, czyli stara Jerozolima, miała być miastem arabskim, Jerozolima Zachodnia, która została wybudowana pod koniec XIX w przez żydowskich osadników, miała należeć do Izraela. Stolicą Izraela jest Tel- Awiw- Jaffa. Izraelskie państwo otrzymało oficjalną nazwę Erec Israel (‘Boże Błogosławieństwo’)
Podział Palestyny 1947 rok.
W maju 1948 David Ben Gurion oficjalnie ogłosił niepodległość Izraela i stał się jego pierwszym premierem. Państwa muzułmańskie, które graniczyły z Izraelem, czyli Egipt, Jordania, Syria i Liban nie uznały jego niepodległości i od razu w maju 1948 wydały mu wojnę. Była to pierwsza wojna na Bliskim Wschodzie, nazywana „wojną o niepodległość”. Arabowie walczyli z Izraelem pod hasłem dokończenia holocaustu. Wojna zakończyła się po 3 miesiącach zwycięstwem Izraela mimo, że nikt go w tej wojnie nie wspomagał. W maju 1949 rozpoczęły się rozmowy pokojowe na wyspie Rodos, z każdym państwem arabskim oddzielnie. Zakończyły się w sierpniu 1949 Na mocy tych traktatów
państwa arabskie uznały istnienie niepodległego Izraela, który powiększył swoje terytorium z 14 tyś. km² do 21 tyś. km². Z terenów palestyńskich, które zajął Izrael wypędzono 600 tyś. muzułmanów. Przenieśli się oni do sąsiednich państw arabskich. Największym błędem tych państw było to, że nie pozwolili Palestyńczykom zasymilować się z miejscową ludnością, tylko umieścili ich w obozach dla przesiedleńców, gdzie panowała nędza, głód i choroby, co jeszcze bardziej nasiliło nienawiść Arabów do Żydów i stało się przyczyną późniejszych konfliktów.
Sytuacja na Bliskim Wschodzie 1956-87
W 1956 Egipt ogłosił nacjonalizację Kanału Sueskiego. Jednocześnie prezydent Egiptu Gamel Naser nie ukrywał, że jego celem jest utrudnienie przepływu przez Kanał statków izraelskich. To wywołało konflikt zbrojny w którym przeciwko Egiptowi wystąpiła Wielka Brytania, Francja i Izrael. Pod wpływem nacisków USA i ZSRR na walczące strony wojna zakończyła się, Kanał Sueski stał się własnością Egiptu, a Izrael wycofał się z Synaju i Strefy Gazy.
W 1964 założono Organizację Wyzwolenia Palestyny, na czele z Jasirem Arafatem.
Jasir Arafat
Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP) jest polityczną reprezentacją arabskiej ludności Palestyny na uchodźstwie. Powstała z połączenia wielu różnych ugrupowań walczących o utworzenie państwa palestyńskiego. Najważniejsze z nich to Al-Fatah (Palestyński Narodowy Ruch Wyzwolenia), Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, Ludowo- Demokratyczny Front na rzecz Wyzwolenia Palestyny. OWP miała koordynować działania wojskowe i polityczne wszystkich walczących Palestyńczyków. Celami łączącymi te ugrupowania było:
· odrzucenie rezolucji 181/II o podziale Palestyny na dwa państwa;
· dążenie do likwidacji państwa izraelskiego;
· utworzenie na obszarze całej Palestyny jednego "demokratycznego i świeckiego" państwa z równymi prawami dla Arabów i Żydów.
OWP szybko stała się obok Izraela i państw arabskich trzecią siłą w konflikcie arabsko- izraelskim. Od 1969 roku przewodniczącym OWP jest Jasir Arafat.
W 1967 Egipt Jordania i Syria wdały Izraelowi wojnę która mimo, że trwała kilka miesięcy jest nazywana wojną 6- dniową. Żydzi wciągu 6 dni zajęli Jerozolimę Wsch., Zach. Brzeg Jordanu oraz Wzgórza Golan. Mimo, że inne państwa poniosły klęskę nie zrezygnowały z dalszej akcji. W 1973 koalicja państw arabskich przygotowała dalszą ofensywę .Uderzyć miano w największe święto żydowskie Jom Kipur – Święto Pojednania. Żydzi przewidzieli atak. Dowódcą wojsk żydowskich był Mosze Dajan wojna skończyła się tak jak po przednio. Nowy prezydent Egiptu Anwar Sadat uznał, że dalsza walka z Izraelem nie na sensu. W 1975 jako pierwszy arabski polityk odwiedził Izrael. W 1977 z inicjatywy prezydenta USA Cartera w Camp David rozpoczęto rozmowy, dzięki nim, w 1978 podpisano porozumienie izraelsko –egipskie. W 1979 przyznano Sadatowi i premierowi izraelskiemu Menachem Begin Pokojową Nagrodę Nobla. Układ Camp David został ratyfikowany 26 marca 1979 w Waszyngtonie. Przewidywał wycofanie w ciągu trzech lat wszystkich wojsk izraelskich z Synaju ( z wyjątkiem Strefy Gazy), otwarcie dla Izraela Kanału Sueskiego, nawiązanie współpracy kulturowej i gospodarczej, nawiązanie stosunków dyplomatycznych. W 1981 Sadat został zamordowany przez Bractwo Muzułmańskie, które jest najstarszą w Egipcie organizacją fundamentalistów islamskich. Palestyńczycy poczuli się zdradzeni układem z Camp David i postanowili wziąć sprawy w swoje ręce. Konflikt żydowsko- palestyński te zaostrzył sytuacje w Libanie. Liban przed II wojną św. był mandatem Francji. W 1948 powstały tam pierwsze obozy palestyńskich uchodźców. W 1974 było ich 200 tyś. podczas gdy ludność Libanu wynosiła 3 mln. W tych obozach działali terroryści palestyńscy. W 1978 Izraelczycy wkroczyli do Libanu by odciąć od swojego państwa terrorystów to zostało potraktowane jako naruszenie terytorium. W 1982 Izrael ponownie uderzył na Liban, po to by zniszczyć oddziały OWP. Palestyńczycy przeprowadzili udany zamach na prezydenta Libanu Baszira Dżemajela. W odwecie rozpoczęto mordy w obozach. Doprowadziło to do wojny domowej, Liban zniszczono. W 1988 Jordania zrzekła się praw do terenów okupowanych przez Izrael, a OWP proklamowała powstanie na nich państwa palestyńskiego. W 1987 wybuchło powstanie antyizraelskie (intifada), zakończone podpisaniem w 1993 palestyńsko-izraelskiego porozumienia, w sprawie przyznania autonomii Okręgowi Gazy i miastu Jerycho, które dało podstawę do utworzenia w 1995 namiastki państwa palestyńskiego - Autonomii Palestyńskiej. W 1997 w wyniku prowadzenia przez Izrael akcji osiedleńczej w Jerozolimie doszło do ponownego wzrostu napięcia pomiędzy Autonomią Palestyńską a Izraelem. Amerykańską propozycję pokojową, czyli tak zwaną "mapę drogową", przedstawiono publicznie 1 maja 2003. Miało powstać niepodległe, demokratyczne i zdolne do funkcjonowania państwo palestyńskie. Ostatecznie miał być zrealizowany do końca 2005 roku. Nie udało się go zrealizować. 18 grudnia 2003 izraelski premier Ariel Szaron powiedział, że jego kraj musi wytyczyć "linie bezpieczeństwa", dzielące Izrael od terytoriów palestyńskich na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy.
Mur oddzielający Palestynę od Izraela
Wypowiedź Szarona jest odbiciem rosnącej frustracji rządu izraelskiego, spowodowanej tym, że nowy premier Autonomii Palestyńskiej Ahmed Korei nie był w stanie doprowadzić do zawieszenia broni z radykalnymi ugrupowaniami palestyńskimi. W pokojowym planie chodzi głównie o wcześniejsze powstanie państwa palestyńskiego. Niemal połowa Zachodniego Brzegu Jordanu ma pozostać w granicach Izraela. W nowej Palestynie znajdzie się jednak 95 % ludności palestyńskiej. Zlikwidowana zostanie część osiedli żydowskich. W konflikt wtrąciła się międzynarodowa społeczność.
Najbardziej zapalnym punktem na Bliski Wschodzie jest Strefa Gazy znajdująca się w rękach Hamasu, który nie uznaje istnienia Izraela. Organizacja ta oskarżyła Izrael o nie zniesienie blokady Strefy Gazy i powtarzające się rajdy wojsk izraelskich. Izrael obciążył natomiast Hamas za ataki rakietowe i moździerzowe na południe kraju. W konsekwencji Izrael 27.12.2008 rozpoczął operację wojskową „ Płynny Ołów” po to by zniszczyć bazy Hamasu w Gazie. 19.01.2009 zostało podpisane zawieszenie broni.
Strefa Gazy
Nowa faza konfliktu rozpoczęła się w 2014 roku od porwanie i zabójstwo 16-letniego Palestyńczyka w odwecie za uprowadzenie i zabicie trzech izraelskich nastolatków; wybudowanie przez Hamas podziemnych tuneli biegnących do terytorium Izraela; nasilenie ataków rakietowych na Izrael przez bojowników Hamasu w odpowiedzi na atak izraelskich wojsk na bojowników Hamasu w Zachodnim Brzegu.8 lipca 2014 r. Siły Obronne Izraela na obszarze Strefy Gazy rozpoczęły operację „Ochronny Brzeg”.
Sytuacja w Zatoce Perskiej
ISLAMSKA REWOLUCJA W IRANIE
Iran to dawna Persja. W XIX w była to strefa wpływów Rosji i Anglii. W 1921 władzę nad Persją przejął były carski kozak Reza Khan , któremu perski Madżlis (perski parlament) nadał tytuł szachinszacha (króla nad królami). Będzie on rządził jako Reza I- założyciel dynastii Pahlawi. W 1935 Persja przyjęła oficjalną nazwę Iranu. W czasie II wojny światowej Iran był neutralny. W 1942 Reza I abdykował na rzecz swojego syna Rezy II. (Szach utrzymywał spokój w kraj przez służby bezpieczeństwa SAWAK ). Reza II postanowił całkowicie zreformować i unowocześnić państwo.
Iran znacjonalizował wszystkie szyby naftowe, rafinerie ropy i spółki handlowe zajmujące się sprzedażą ropY, co doprowadziło do konfliktu z Wielką Brytanią, która do tej pory była właścicielką całej ropy irańskiej. Dlatego właśnie Iran nawiązał bliskie stosunki z USA. Szach w ciągu następnych 20 lat uczynił z Iranu najpotężniejsze pod względem militarnym państwo na Bliskim Wschodzie. Jednocześnie starał się by było to państwo świeckie , dlatego ograniczał wpływy mułłów- islamskich duchownych. Z tego powodu już w 1960 przeciwko szachowi wystąpił ajatollah Chomeini (Iran to państwo szyickie ) i wypowiedział wojnę szachowi nazywając go szatanem. Nienawiść duchownych do szacha wzrosła w 1963 kiedy to szach ogłosił Białą Rewolucję czyli reformę rolną. Zaczęto rozdawać ziemię biednym chłopom i była to głównie ziemia zabierana duchowieństwu. Aby zmniejszyć wpływ Chomeiniego na społeczeństwo, szach zdecydował się w 1964 usunąć go wraz z całą rodziną z Iranu. Chomeini wyjechał do Turcji potem do Iraku. Wyrzucenie go z Iranu było błędem, bo jego popularność rosła coraz bardziej. W lutym 1978 Chomeini ogłosił świętą wojnę czyli dżihad, przeciwko szachowi.
W 1978 miastach irańskich zaczęły się demonstracje. Sytuacja w Iranie zdestabilizowała się do tego stopnia, że w I 1979 szach wraz z całą rodziną zdecydował się na emigrację. W lutym wrócił ajatollah Chomeini, który przyjął tytuł IMAM czyli zwierzchnik kościoła szyickiego (tak jak u nas papież). W marcu 1979 przeprowadzono referendum. 90% uprawnionych do głosowania opowiedziało się za przekształceniem Iranu w republikę islamską. Było to pierwsze tek poważne zwycięstwo islamskiego fundamentalizmu. Z tego właśnie powodu Amerykanie poparli zamach Saddama Husajna, w pobliskim Iraku, dokonany w 1979 Husajn był bowiem przeciwnikiem islamskiego fundamentalizmu i był dla USA gwarantem, że rewolucja islamska nie rozprzestrzeni się na kolejne państwa.
Iran
Ajatollah Chomeini
Od strony wschodniej rozprzestrzenianie się rewolucji islamskiej było ograniczone przez Afganistan , w którym właśnie rozpoczęła się interwencja radziecka. 1 XI 1979 w Iranie wydarzyła się rzecz bezprecedensowa. Grupa irańskich studentów wdarła się do ambasady amerykańskiej w Iranie i uwięziła jako zakładników 53 amerykańskich dyplomatów żądając wydania przez USA szacha , który tam wraz z rodziną uzyskał azyl ( szach był wtedy już śmiertelnie chory na raka i leczył się w USA ). W 1979 na osobisty rozkaz prezydenta USA Jamesa Cartera, amerykańscy komandosi dokonali nieudanej próby odbicia zakładników. To pogwałcenie suwerenności Iranu i ta nieudana próba przyczyniły się do klęski Cartera w wyborach prezydenckich w 1980 przejął władzę przedstawiciel partii federalnej Ronald Regan.
WOJNA IRAŃSKO- IRACKA
Przejęcie władzy przez Chomeiniego w Iranie, przez Husajna w Iraku, wpłynęło na wzrost wrogości pomiędzy tymi państwami, była ona potęgowana przez sprawy religijne. Iran jest państwem szyickim, Irak sunnickim. Do tego dochodziła jeszcze rywalizacja o kontrolę nad najbardziej roponośnymi terenami nad Zatoką Perską- prowincją Chuzestan, która należała do Iranu, a do której Irak rościł pretensje. Wojna między Irakiem i Iranem zaczęła się w 1980 , kiedy to wojska irackie wkroczyły do Chuzestanu. Wojna trwała do 1988 i toczyła się ze zmiennym szczęściem. Obie strony dopuszczały się wszelkich pogwałceń konwencji narodowych. (Iran używał do walk dzieci , Irak broni biologicznej). W 1988 wojna zakończyła się podpisaniem pokoju. W 1989 zmarł Chomeini.
IRAK. RZĄDY SADDAM HUSAJNA
Wojna iracko- irańska spowodowała kryzys w gospodarce w Iraku , tym bardziej że nie zakończyła się sukcesem. Z tego powodu Husajn postanowił podreperować budżet państwa i przy okazji odwrócić uwagę społeczeństwa od problemów gosp. Dlatego też 2 VIII 1990 wojska irackie zajęły Kuwejt, który został ogłoszony 19 prowincję Iraku. (Irak ma do tego prawo) Oczywiście cały świat protestował. USA dały Irakowi 3 miesiące czasu na wycofanie się z Kuwejtu. Na początku stycznia 1991 Rada Bezpieczeństwa ONZ udzieliła USA i innym członkom koalicji antyirackiej (Anglicy , Francuzi, Niemcy ) prawa do interwencji. 16/17 stycznia 1991 przystąpiono do realizacji operacji „ Pustynna Burza”, w której uczestniczyło 700 tyś. żołnierzy w tym 500 Amerykanów. Operacją dowodził gen. Norman Schwarzkopf.
Agresja Iraku na Kuwejt Saddam Husajn
Operacja ta trwała 3 miesiące i zakończyła się całkowitym zwycięstwem koalicji antyirackiej. Irak został zmuszony do wycofania się z Kuwejtu. W latach 80-tych Iran był głównym ośrodkiem kształcenia terrorystów. Saddam Husajn rozprawił się z powstaniem kurdyjskim na północy kraju i stłumił powstanie szyitów na południu. Do tego Irak obłożony został licznymi, powojennymi sankcjami, obejmującymi handel bronią, ropą czy lekami. Przez następne lata, dyktator nie chciał dopuścić inspekcji ONZ mających badać iracką infrastrukturę pod kątem wytwarzania broni jądrowej, chemicznej i biologicznej. Ciągły opór i łamanie przez irackie lotnictwo zakazu lotów poza wyznaczonymi strefami zmusiło Zachód do kolejnej interwencji. Operacja "Pustynny Lis" zorganizowana została w 1998 roku. W bombardowaniach udział wzięło lotnictwo amerykańskie i brytyjskie. Saddam Hussein został uznany za jest za jednego z największych wrogów USA. Irak znalazł się na liście krajów terrorystycznych, w których operacja podobna do tej z Afganistanu jest praktycznie niezbędna.
II WOJNA W ZATOCE PERSKIEJ 2003
17 stycznia 2002 inspektorzy ONZ znaleźli w składzie amunicji 12 głowic o kalibrze 122 mm. Choć były puste, inspektorzy stwierdzili, że służą do przenoszenia broni chemicznej. Oznaczałoby to, że Irak prawdopodobnie złamał rezolucję Rady Bezpieczeństwa o rozbrojeniu, nie ujawniając ich w liczącej 12 tys. stron deklaracji, którą przekazał ONZ w grudniu. Sekretarz Stanu USA Colin Powell w wywiadzie dla niemieckiej gazety "Sueddeutsche Zeitung" oświadczył, że do końca stycznia Stany Zjednoczone dowiodą ostatecznie, że Irak nie współpracuje ze wspólnotą międzynarodową, ani inspektorami rozbrojeniowymi ONZ. Powell oświadczył też, że USA nie uważają, by potrzebowały nowej rezolucji ONZ przed interwencją wojskową w Iraku, a nawet gotowe są wziąć na siebie cały ciężar wojny i walczyć w pojedynkę. Amerykanie nie mają jednak również nic przeciwko przyjmowaniu nowej rezolucji. Wiosną 2003 Amerykanie rozpoczęli wojnę w Iraku głosząc, że czynią to w obawie przed rozwojem broni masowego rażenia w tymże kraju i obawą przed tym, że Saddam może mieć kontakty z Osama bin Laden. Dzięki ogromnej przewadze technicznej i materiałowej pokonano Saddama i jego armię. Do dzisiaj broni masowego rażenia nie znaleziono. Akcja amerykańska nie zyskała zbyt wielu poklasków na arenie międzynarodowej. Mimo oficjalnego zakończenia działań wojennych nie udało się ustabilizować sytuacji w Iranie, ciągle dochodziło do mniejszych lub większych walk podczas okupacji Iranu (został podzielony na cztery strefy okupacyjne), które powoli przekształcały się w irackie powstanie narodowe. W 2006 rozpoczęła się w Iraku wojna pomiędzy sunnitami i szyitami. Całkowite wycofanie się wojsk okupacyjnych z Iraku nastąpiło w 2011.
Schemat działań wojennych 2003 Strefa polska w Iraku
KONFLIKT W CZECZENII
RYS HISTORYCZNY KONFLIKTU ROSYJSKO- CZECZEŃSKIEGO
Rosja zainteresowała się Czeczenią już pod koniec XVIII wieku. Na początku XIX wieku Rosja zaczęła kolonizować Kaukaz. Co udało się osiągnąć ostatecznie w 1867, dzięki pomocy Kozaków.
W czasie II wojny światowej, kiedy wojska rosyjskie doszły na przedpola Groznego, w mieście wybuchło antyrosyjski powstanie. Dlatego, po zakończeniu działań wojennych, Stalin wydał rozkaz o masowych przesiedleniach Czeczenów w głąb Azji. W 1957, na fali odwilży, Chruszczow pozwolił wrócić Czeczeńcom na Kaukaz. Powstała autonomiczna Republika Czeczeno- Inguszetii,w ramach Federacji Rosyjskiej. Przemiany w ZSRR nie ominęły Czeczenii. We wrześniu 1991 zorganizowano w republice wybory prezydenckie. Pierwszym prezydentem został Dżochar Dudajew, a Czeczenia ogłosiła niepodległość. W maju 1992 Rosja i Czeczenia podpisały umowę o wycofaniu wojsk rosyjskich. W praktyce do 1994 roku Dudajew rządził republiką bez większych problemów, bo w Rosji trwała walka o władzę. Oczywiście Rosjanie w tym czasie podejmowali działania aby Dudajewa obalić poprzez popieranie czeczeńskiej opozycji i organizowanie zamachów na jego życie.
I WOJNA CZECZEŃSKA
1 grudnia 1994 wojska rosyjskie wkroczyły do Czeczenii, co zapoczątkowało pierwszą wojnę w Czeczenii. W czasie tej wojny Szamil Basajew zajął rosyjski szpital w Budionnowsku w 1995 roku co spowodowało śmierć 180 osób. W kwietniu 1996 podczas ataku rosyjskiego zginął prezydent Dudajew.31 sierpnia 1996 podpisano porozumienie wojskowe, które kończyło wojnę, nie było w nim mowy na temat niepodległości Czeczenii.
Dżohar Dudajew Szamil Basajew
Po śmierci Dudajewa sytuacja wewnętrzna Czeczenii jeszcze bardziej się pogorszyła. Rozpoczęła się wojna domowa pomiędzy najróżniejszymi ugrupowania. Oficjalnie przywódcą czeczeńskich sił zbrojnych został Asłan Maschadow, ale w rzeczywistości wiele zbrojnych ugrupowań działało na własną rękę często metodą zamachów terrorystycznych.
W latach 1996-1999 Rosja stosowała wobec Czeczenii politykę dyskredytacji jej władz i idei niepodległości w oczach społeczeństwa rosyjskiego i opinii międzynarodowej. Było to, jak się w połowie roku 1999 okazało, budowanie podłoża pod kolejną interwencję. Brak perspektyw na rozwój gospodarczy i wyjście z kryzysu pchnęło znaczną część czeczeńskich polityków i dowódców w kierunku ideologii wahabizmu - radykalnego odłamu islamu, który przybył na Północny Kaukaz z krajów arabskich, będąc czymś obcym dla tamtejszych muzułmanów, traktujących islam bardziej jako tradycję niż religię. Działalność islamistów oraz próby stosowania praw muzułmańskich w Czeczenii, doprowadziły natomiast do głębokich podziałów wśród czeczeńskich elit i, co najważniejsze, posłużyły Rosji jako dowód na konieczność ponownej interwencji w celu zahamowania napływu ekstremizmu i „barbarzyństwa” do państw WNP.
II WOJNA CZECZEŃSKA
Drugi konflikt zbrojny między czeczeńskimi separatystami a Rosją rozpoczął się na początku lipca 1999, kiedy to oddziały czeczeńskie dowodzone przez Szamila Basajewa i Jordańczyka El-Chattaba wkroczyły na terytorium Dagestanu, ogłaszając utworzenie islamskiego państwa czeczeńsko- dagestańskiego i wzywając wszystkich muzułmanów Kaukazu do „świętej wojny” przeciwko Rosji. W 2002 roku, pomimo trwania walk partyzanckich, Rosja oficjalnie ogłosiła zakończenie działań wojennych i zaczęła stopniowo wprowadzać w Czeczenii za pomocą działań politycznych plan normalizacji 2 kwietnia 2003 r. weszła w życie nowa konstytucja. Stwierdza ona jednoznacznie, że Republika Czeczeńska jest integralną częścią Federacji Rosyjskiej.
Walki partyzanckie i zamachy terrorystyczne ze stopniowo zmniejszającą się intensywnością trwają do dziś. Część osłabionych separatystów od lat stosuje zamachy na rosyjskich cywilów. Jedną z najgłośniejszych tego typu akcji był atak na moskiewski teatr na Dubrowce w październiku 2002 roku – w czasie akcji odbijania zakładników zginęło ok. 125 osób. W sierpniu 2004 r. nastąpiło wysadzenie dwóch cywilnych rosyjskich samolotów przez kobiety-samobójczynie, tzw. szahidki i zamach w metrze moskiewskim. Najtragiczniejszą jak dotąd akcją było zajęcie szkoły w Biesłanie 2004 roku, które w wyniku działań zamachowców i szturmu rosyjskich oddziałów specjalnych, lokalnej milicji oraz miejscowej uzbrojonej ludności zakończyło się śmiercią ok. 350 osób z przypuszczalnych liczby ponad 1000 zakładników (w większości dzieci), a także zranieniem setek innych osób.
Zamach na teatr na Dubrowce Szkoła w Biesłanie po zamachu
10 lipca 2006 roku zabito Basajewa, którego nawet przychylna Czeczeńcom opinia międzynarodowa traktowała jako terrorystę odpowiedzialnego za zamachy na cywilów w teatrze w Moskwie i w szkole w Biesłanie. 16 kwietnia 2009 oficjalnie zakończyła się wojna w Czeczenii. Od tego czasu rozpoczęło się wycofywanie liczącego 20 tysięcy żołnierzy kontyngentu wojsk federalnych, ale Czeczenia pozostała w składzie federacji rosyjskiej.
KONFLIKT W ABCHAZJI I OSETII POŁUDNIOWEJ
W czasach ZSRR Abchazja była autonomiczną republiką w ramach Gruzińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W 1991 rozpadł się ZSRR i Gruzja ogłosiła niepodległość. Rok później Gruzja uchwaliła nową konstytucję w której odebrała autonomię Abchazji, w odpowiedzi na co Abchazja ogłosiła niepodległość. W 1992 wojska gruzińskie wkroczyły do Abchazji, zaczęła się wojna, która trwała do 1994, Gruzja przegrała. W maju 1994 podpisano układ w Moskwie, na mocy którego Gruzja przyznała Abchazji niepodległość, ale już w 1998 Gruzja ponownie zaatakował, ale nie zdołała zmusić Abchazji do posłuszeństwa. W sierpniu 2008 ,w czasie wojny Gruzji z Osetią Płd., Abchazja ogłosiła niepodległość, którą uznała Rosja i Nikaragua. Inne państwa uznają Abchazję częścią Gruzji.
OSETIA POŁUDNIOWA
W 1810 Osetia Płn. została włączona do Rosji, Płd. do Gruzji, która w 1991 ogłosiła niepodległość i zlikwidowała autonomię Osetii Płd. co spowodowało wybuch konfliktu zbrojnego, który trwała do 1992 roku. W konflikt ten wdała się Rosja', w 1992 zwarto rozejm. W 2004 Osetia Płd. proklamowała niepodległość, co doprowadziło do kolejnej wojny z Gruzją, którą Gruzja ponownie przegrała.
W sierpniu 2008 wybuchła kolejna wojna zainicjowana przez Gruzję, wojska osetyjskie wspomagane przez Rosjan wtargnęły do Gruzji, na teren Osetii Płd. i zajęły miasto Gori( urodził się tam Stalin). Następnie wycofały się z Gori, ale połączyły Osetię Płd. z Płn. W 2017 zostało przeprowadzone referendum na terenie Osetii, 80% uczestników opowiedziało się za wprowadzeniem nazwy Państwo Alania dla całej Osetii. Gruzja ciągle uznaje teren Osetii za swoje terytorium znajdujące się pod okupacją rosyjską
GÓRSKI KARABACH
Górski Karabach to ormiańska enklawa na terenie Azerbejdżanu, którą zamieszkuje 76% Ormian, 23% Azerów. Ormianie są chrześcijanami, a Azerowie muzułmanami. W 1920 całe Zakaukazie zostało zajęte przez bolszewików, którzy następnie włączyli Górny Karabach do Azerbejdżanu. W 1991, po upadku ZSRR, Azerbejdżan ogłosił niepodległość i Azerowie rozpoczęli pogrom Ormian w Górskim Karabachu. W 1992 Ormianie w Górskim Karabachu proklamowali niepodległość, co zostało uznane przez Armenię. Doprowadziło to w 1992-1994 do wojna między Azerbejdżanem i Armenią o Górskim Karabach, która zakończyła się bez rozstrzygnięcia. W 2016 wybuchł nowy konflikt ormiańsko- azerski o Górski Karabach również bez rozstrzygnięcia, ale już w wojnie w 2020 Azerbejdżan zajął 70% terenu Górskiego Karabachu. Azerska ofensywa w połowie 2023 doprowadziła do faktycznej likwidacji państwowych struktur Górskiego Karabachu. Za oficjalny koniec tego parapaństwa uchodzi 1 I 2024r.
AFGANISTAN
Afganistan to monarchia wieloplemienna gdzie najważniejszą rolę odgrywa plemię Pasztunów. Z tego plemienia wywodzili się królowie Afganistanu. Na początku lat 70-tych susze wywołały poważny kryzys gospodarczy w Afganistanie. Król Muhammad Zahir Chan nie potrafił mu sprostać i w lipcu 1973 został obalony przez młodych oficerów, którzy proklamowali republikę. Prezydentem republiki został kuzyn króla Muhammad Daud, który został obalony w tzw. rewolucji kwietniowej przez marksistów z Ludowo- Demokratycznej Partii Afganistanu. Zostało utworzone nowe państwo- Demokratyczna Republika Afganistanu, które związało się politycznie i gospodarczo ze Związkiem Radzieckim.
Afganistan Pałac królewski w Kabulu zajęty przez wojsko
Rząd komunistyczny napotykał na silną opozycję wśród znacznej części mieszkańców Afganistanu, głównie z powodu stosowanych masowych represji i terroru politycznego stosowanego przez służbę bezpieczeństwa oraz walki z islamem. Powstańcy nazywani mudżahedinami( święci mężowie) odnosili sukcesy wspierani przez cywilną ludność. Reżim komunistyczny, mimo istotnego finansowego i wojskowego wsparcia ZSRR nie był w stanie pokonać partyzantów. Dlatego w 1979 roku do Afganistanu wkroczyła armia radziecka.
Kierunki radzieckiej interwencji w Afganistanie
Rozpoczęła się wojna radziecko- afgańska, w której mudżahedinów wsparły pieniędzmi i bronią m.in. USA Mimo zaangażowania znacznych sił i najnowocześniejszej broni wojska radzieckie wspierane przez afgańskie siły rządowe nie potrafiły pokonać islamskich bojowników, stosowany przez armię radziecką terror, barbarzyńskie metody walki z użyciem wszystkich możliwych rodzajów broni, w tym napalmu i min- zabawek i dywanowych bombardowań obiektów pozbawionych znaczenia strategicznego nastawiły wrogo do ZSRR większość społeczeństwa afgańskiego i światową opinię publiczną. Po dojściu do władzy w ZSRR Michaiła Gorbaczowa zmieniła się światowa polityka radziecka w związku z pieriestrojką. Afganistan, ZSRR, USA i Pakistan zawarły porozumienie pokojowe porozumienie w 1986 o zakończeniu wojny w Afganistanie i o wycofaniu do 1989 wszystkich sił rosyjskich z tego państwa. Ostatnie oddziały opuściły Afganistan w 1989. Po wycofaniu się wojsk radzieckich siły rządowe powoli traciły kolejne terytoria, aż w końcu, na początku 1992 mudżahedini zdobyli Kabul. Zwycięzcy utworzyli nowy rząd. Jedność zwycięzców skończyła się jednak bardzo szybko. Kraj zaczął się rozpadać na kilka stref kontrolowanych przez poszczególnych przywódców mudżahedinów, a najcięższe walki toczyły się o Kabul. W ich trakcie wcześniej prawie nietknięte miasto zostało bardzo zniszczone.
TALIBOWIE
W 1993 w Afganistanie pojawili się talibowie, czyli wspierani głównie przez Pakistan fundamentalistyczni, islamscy studenci, przeważnie narodowości pasztuńskiej, którzy bardzo szybko stali się znaczącą siłą. Skłóceni przywódcy mudżahedinów w obliczu nowego wroga, porozumieli się ze sobą na początku 1995 r. ale nie powstrzymało to postępów talibów, którzy we wrześniu zdobyli Kabul i ogłosili się rządem Islamskiego Emiratu Afganistanu. Na jego czele stał Muhammad Omar. Na kontrolowanych przez siebie terenach (wtedy dwie trzecie Afganistanu) talibowie wprowadzili surowe, religijne prawo zwyczajowe- szariat m.in. drastycznie ograniczające prawa kobiet. W tym czasie do Afganistanu przybył Osama bin Laden przywódca Al-Kaidy.
Afganistan w czasach talibów
Dnia 11 września 2011r. dokonano zamachów na budynki World Trade Center w Nowym Jorku i Pentagon w Waszyngtonie. USA prawie natychmiast uznały, że winę ponosi Al-Kaida zażądały od talibów wydania jej przywódcy, Osamy bin Ladena. Ci odrzucili amerykańskie żądanie, więc w niedzielę 7 października 2011 roku amerykańskie oraz brytyjskie siły powietrzne rozpoczęły bombardowanie wyznaczonych celów. Do stycznia 2002 siły talibów i Osamy bin Ladena zostały całkowicie rozbite. Władzę w Afganistanie objął Pasztun Hamid Karzai jako prezydent, a do kraju przybyło kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy sił pokojowych pod dowództwem NATO. Członkowie zwycięskiej koalicji zajęli się odbudową kraju zniszczonego ponad 20-letnią wojną. Jednak wielu lokalnych przywódców dysponuje własnymi oddziałami zbrojnymi i nie chce się podporządkowywać władzom w Kabulu, a w górach i na pograniczu z Pakistanem wciąż ukrywają się siły talibów. Od wiosny 2003 nasiliły się ataki na wojska międzynarodowe, siły wierne władzom w Kabulu oraz organizacje humanitarne.
W 1950 Chiny rozpoczęły inwazję na Tybet w celu włączenia tych ziem do terytorium Chińskiej Republiki Ludowej. Tybetańczycy postanowili jednak nie poddać się. Z kraju uciekł Dalajlama XIV, który jest przedstawicielem rządu tybetańskiego na wygnaniu. Ciągle apeluje do ludności świata o zauważenie sprawy jego kraju i przeciwstawienie się komunistycznym Chinom, które regularnie stosują aresztowania i tortury wobec Tybetańczyków-za pokojowe wyrażanie swoich przekonań.
Chiny i Tybet Dalajlama XIV
Od chińskiej inwazji na Tybet w 1950 roku ponad 1.2 miliona Tybetańczyków – czyli jedna-piąta część narodu - zginęła z głodu, na skutek uwięzienia, tortur bądź egzekucji. W dzisiejszym Tybecie nie istnieje wolność prasy, wypowiadania się, zgromadzeń i religii. Tybetańczycy są obecnie świadkami najpoważniejszego od lat uderzenia w ich prawa religijne.
KONFLIKT W KURDYSTANIE
To górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów. Terytorium Kurdystanu jest podzielone między Turcję, Irak, Iran i Syrię.
Kurdystan Zasięg języka kurdyjskiego
Rys historyczny
Pierwsze wzmianki na temat Kurdów pojawiły się w XI w. Naród był podporządkowany wówczas władcom państw Bliskiego Wschodu. Od XIX w. wśród tej ludności zaczęła się kształtować świadomość narodowa. W XIX w. w tureckiej części Kurdystanu wybuchały liczne powstania. Po zakończeniu I wojny światowej, podczas której Turcja poniosła porażkę, Kurdystan został podzielony pomiędzy Turcję, Iran i Irak. Turcja oficjalnie uznała Kurdów za Turków górskich i poddała ich przymusowej asymilacji. Nie mogli oni się posługiwać własnym językiem, który wycofano też ze szkół. W Iraku byli uznawani za odrębną grupę etniczną, w Iranie byli pozbawieni praw mniejszości narodowej.
Walka Kurdów o niepodległość
Do wybuchu II wojny światowej Kurdowie podejmowali wiele powstań.
W latach 1960-1980 Kurdowie formowali liczne partie polityczne oraz oddziały partyzanckie. Wszystkie podejmowane powstania i walki o utworzenie własnego państwa kończyły się niepowodzeniem. W 1978r. Powstała Partia Pracujących Kurdystanu o lewicowym charakterze. W 1984 roku rozpoczęło się zbrojne powstanie PPK na wschodzie Turcji. Tym samym rozpoczęła się długoletnia partyzantka Partii Pracujących Kurdystanu, której celem jest wywalczenie niepodległości Kurdystanu, w wyniku której zginęło do końca 2012 ponad 45 tys. ludzi W połowie lat 80. również na terenie Iraku dochodziło do zbrojnych wystąpień tamtejszych Kurdów. W atakach skierowanych na Kurdów przez wojsko Iraku została kilkakrotnie użyta broń chemiczna wbrew istniejącemu w prawie międzynarodowym zakazowi. W 1991 r. Kurdowie w Iraku rozpoczęli kolejne powstanie chcąc wykorzystać osłabienie reżimu Husajna związane z wojną w Zatoce Perskiej. Powstanie zostało brutalnie stłumieni przez wojsko Saddama Husajna, a około 2 mln Kurdów opuściło Irak. Po walkach w Iraku oraz w wyniku nacisku opinii międzynarodowej, Turcja uznała Kurdów za odrębny naród i zezwoliła na używanie przez nich języka kurdyjskiego. Ruchy niepodległościowe tej nacji były jednak dalej w Turcji tłumione.
W 1992 r. na terenie Iraku utworzono strefę ochronną dla Kurdów - odbyły się pierwsze wybory parlamentarne i został utworzony rząd. Konflikty wewnętrzne i spory partii kurdyjskich przyczyniły się do wybuchu wojny domowej. Turcja, Iran i Irak zareagowały zbrojną interwencją, wkraczając na teren irackiego Kurdystanu.
Próby negocjacji podejmowane przez państwa zachodnie, głownie Stany Zjednoczone, nie powiodły się. W 1998 r. przywódca Partii Pracujących Kurdystanu Abdullah Ocalan został schwytany przez tureckie siły specjalne i aresztowany. Wywołało to wzburzenie wśród Kurdów. W 1999 r. sąd w Turcji oskarżył Ocalana o działalność separatystyczną i terroryzm. Obwiniono go o spowodowanie śmierci około 30 000 ludzi. Choć został skazany na karę śmierci, wykonanie jej zostało bezterminowo odroczone. We wrześniu 1999 PKK ogłosiło jednostronne zawieszenie broni i całkowicie wycofało swoje bojówki z terytorium Turcji. W związku z tym nowe bazy zakładano w górach północnego Iraku. W lutym 2000 ogłoszono zakończenie wojny. Konflikt do dziś jednak pozostał nierozwiązany. Pacyfikacja Kurdów przez Turcję wywołuje międzynarodowy sprzeciw i stanowi poważny argument przeciw włączeniu Turcji do Unii Europejskiej. W 2014 zostali uzbrojeni przez społeczność międzynarodową po to by skutecznie walczyli z Państwem Islamskim co może w przyszłości spowodować, że na terenach, które odbiorą Państwu Islamskiemu Kurdowie proklamują swoje państwo, a to z kolei doprowadzi do nowego konfliktu.
WOJNA DOMOWA NA SRI LANCE ( CEJLON)
To długotrwały konflikt na tle etnicznym i religijnym. Głównymi stronami konfliktu są zamieszkujący wyspę Syngalezi (74% populacji, wyznawcy buddyzmu) i Tamilowie (18% populacji, wyznawcy hinduizmu). W 1948 po uzyskaniu niepodległości przez Sri Lankę, parlament w Kolombo przyjmuje, stającą się zarzewiem konfliktu, uchwałę pozbawiającą Tamilów praw obywatelskich. W 1956–1958 następuje zaostrzenie się konfliktu religijnego i narodowościowego, m. in. na skutek uznania j. syngaleskiego za język urzędowy. Nacjonalizm syngaleski doprowadził do ograniczenia praw Tamilów, popierania osadnictwa syngaleskiego w tamilskich rejonach oraz zwalniania Tamilów ze służb publicznych. W efekcie pojawiają się dążenia separatystyczne wśród mniejszości tamilskiej, dotyczące uzyskania autonomii w północnej i wschodniej części wyspy.
Położenie wyspy Cejlon( Sri Lanka) Tereny Tamilów
W 1972 wprowadzono nową konstytucję, na mocy której buddyzm stał się religią państwową. W odpowiedzi powstają tamilskie organizacje terrorystyczne- Tamilskie Tygrysy. W 1983 wybuchła wojna domowa, w tym samym roku Syngalezi dokonują krwawego pogromu Tamilów w Kolombo. Krótkotrwałe porozumienie z 1986, zapowiadające ograniczoną autonomię Tamilów, zostało szybko zerwane. 1987–1991 interwencja Indyjskiego Korpusu Pokojowego zaostrza antagonizmy narodowościowe. W 1991 premier Indii Rajiv Gandhi został zamordowany przez tamilską samobójczynię w czasie wizyty w Sri Lanka.
W lutym 2002 zostało podpisane porozumienie o zawieszeniu broni między władzami a tamilskimi separatystami. 2002 negocjacje w sprawie autonomii pod nadzorem Norwegii – Tamilowie wyrazili gotowość do rezygnacji z własnego państwa, pod warunkiem szerokiej autonomii. Po 30 latach konfliktu liczba ofiar śmiertelnych wynosi ok. 60 tys. Wojna spowodowała zahamowanie rozwoju gospodarczego Sri Lanki
KONFLIKT INDYJSKO–PAKISTAŃSKI O KASZMIR
Kaszmir to region, który mieści się na pograniczu indyjsko–pakistańskim. Prowincja ta od wieków słynęła z niebywale puszystej tkaniny wytwarzanej z wełny kóz kaszmirskich. Jednak od końca lat 40. XX wieku obszar ten kojarzony jest przede wszystkim z trwającym konfliktem między Indiami a Pakistanem. W ciągu kilkudziesięciu lat doszło do trzech otwartych wojen, powstania bojowników pakistańskich oraz licznych napięć na wspólnych terenach przygranicznych. Spór ten ma podłoże religijno – etniczne. Obszar zamieszkują grupy etniczne władające różnymi językami i wyznające różne religie. Wojna toczy się pomiędzy hinduistami a islamistami dążącymi do przyłączenia Kaszmiru do swoich państw, odpowiednio Indii i Pakistanu. Początek konfliktu datuje się na sierpień 1947, kiedy to Pakistan i Indie uzyskały niepodległość z dawnych Indii Brytyjskich. Indie miały powstać z terytoriów z przewagą hinduistów, a Pakistan mieli zamieszkiwać muzułmanie. W związku z tym rozpoczęły się migracje muzułmanów i hinduistów, które zainicjowały krwawy konflikt. 26 sierpnia 1947 r. kością niezgody stał się muzułmański w 80% Kaszmir z hinduskim maharadżą Hari Singh. Gdy wkroczyli tam pakistańscy bojownicy maharadża zdecydował o połączeniu z Indiami, został do tego zachęcony przez premiera Indii Jawaharlal Nehru, który sam pochodził z mniejszości hinduskiej zamieszkującej Kaszmir. Spowodowało to 3 wojny między Indiami a Pakistanem.
Położenie Kaszmiru
W latach 60-tych ubiegłego wieku na pomoc Pakistanowi przyszły Chiny. Na przełomie 2003 i 2004 nastąpił ciąg rozmów pokojowych. W maju 2003 zostały przywrócone stosunki dyplomatyczne, natomiast w listopadzie zaczęło obowiązywać zawieszenie broni w Kaszmirze. W kolejnych latach obydwa państwa współpracowały w sferach gospodarczych i ekonomicznych, prowadziły także działania niosące pomoc ofiarom trzęsienie ziemi w Kaszmirze w październiku 2005 r. Ta współpraca pozwoliła kontynuować proces pokojowy między państwami. 21 października 2008 r. Indie i Pakistan otworzyły szlak handlowy, łączący obie części Kaszmiru, który był nieczynny od pierwszej wojny międzypaństwowej. W latach 2006 – 2008 ugrupowania terrorystyczne dążyły do zerwania dialogu poprzez organizowanie zamachów. Pomimo, że konflikt o Kaszmir trwa już od kilkudziesięciu lat, nic nie wskazuje na to, aby miał się zakończyć.
KONFLIKT JAPOŃSKO- ROSYJSKI O WYSPY KURYLSKIE
Pod koniec XVIII w. jeden z gubernatorów rozciągnął rosyjską zwierzchność na Wyspy Kurylskie. W 1905 roku Rosja straciła archipelag na rzecz Japonii.
W lutym 1945 roku na konferencji jałtańskiej przywódcy koalicji antyhitlerowskiej zaplanowali, że ZSRR zaatakuje Japonię, pomagając w ten sposób Amerykanom i odzyska Wyspy Kurylskie, tak się stało w sierpniu 1945 roku. Rząd japoński uznaje obecność Rosjan na Kurylach za okupację i nie chce podpisać z Rosją umowy, które kończyłaby II wojnę światową między tymi państwami.
KONFLIKT CHINY- TAJWAN
Chiny i Tajwan
Tajwan – wyspa u południowo-wschodnich wybrzeży Chin. W czasach kolonialnych osiedlili się tam najpierw Portugalczycy, a później Holendrzy. W latach 1895-1945 wyspa należała do Japonii. Wielokrotnie też była zajmowana przez Chińczyków, w tym także po II wojnie światowej. Komunistyczna rewolucja w Chinach w 1949 zmusiła obalony rząd do ucieczki właśnie na Tajwan. Tam, dzięki wsparciu USA, powołano “Republikę Chińską”. Aktualnie Chiny Ludowe traktują Tajwan jako swoją "zbuntowaną" prowincję, natomiast władze wyspy domagają się uznania jej za państwo w pełni niepodległe. Konflikt ten raz się nasila, a raz słabnie, jednak nie wywołuje poważniejszych konsekwencji. Od lat zachowane jest status quo, co sprzyja przede wszystkim Tajwanowi (zalicza się on do obszarów o najwyższym na świecie poziomie rozwoju gospodarczego).
KONFLIKT Z PAŃSTWEM ISLAMSKIM
Państwo Islamskie, znane również jako ISIS lub ISIL, wyłoniło się z chaosu, który ogarnął Irak i Syrię po amerykańskiej inwazji na Irak w 2003 roku oraz podczas syryjskiej wojny domowej od 2011 roku. Początkowo było częścią al-Kaidy w Iraku, ale w wyniku różnic ideologicznych i strategicznych w 2013 roku przekształciło się w niezależną organizację. W 2014 roku ISIS ogłosiło powstanie kalifatu, roszcząc sobie prawo do terytoriów w Iraku i Syrii, z miastem Mosul jako jednym z głównych ośrodków.
Szary kolor- kontrolowane przez państwo islamskie
Pod wodzą Abu Bakra al-Baghdadiego grupa ta stosowała brutalne metody, które obejmowały masowe egzekucje, niewolnictwo seksualne i akty terroryzmu. Dzięki sprawnemu korzystaniu z mediów społecznościowych ISIS zdobyło międzynarodową uwagę i przyciągnęło bojowników z całego świata. Ekspansja terytorialna Państwa Islamskiego została jednak stopniowo zatrzymana przez koalicję międzynarodową kierowaną przez Stany Zjednoczone, wspieraną przez lokalne siły kurdyjskie oraz irackie. Decydujące znaczenie miało zdobycie Mosulu przez siły irackie w 2017 roku, co oznaczało początek końca fizycznego kalifatu ISIS. Pomimo utraty kontroli nad większością terytorium, organizacja nadal działa jako rozproszona sieć komórek terrorystycznych, przeprowadzając ataki na mniejszą skalę zarówno w regionie Bliskiego Wschodu, jak i poza nim. Działania ISIS pozostawiły trwałe piętno na regionie, prowadząc do kryzysów humanitarnych i destabilizacji. W odpowiedzi na zagrożenie ze strony tej organizacji, wiele państw zwiększyło współpracę w dziedzinie wymiany informacji wywiadowczych i przeciwdziałania radykalizacji. Pomimo upadku swojego kalifatu, ideologia ISIS wciąż stanowi wyzwanie dla społeczności międzynarodowej, która stara się przeciwdziałać ekstremizmowi i promować stabilność w regionie.
SYRIA
Wojna domowa w Syrii – trwająca od 2011 wojna domowa między siłami wiernymi prezydentowi Baszarowi al-Asadowi a zbrojną opozycją. Jej przyczyną były dziesięcioletnie autorytarne rządy Baszszara al-Asada, syna syryjskiego dyktatora Hafiza al-Asada, który był u władzy przez 30 lat. Inspiracją dla Syryjczyków do protestów, a następnie zbrojnego wystąpienia były udane rewolucje w Tunezji, Egipcie oraz wojna domowa w Libii czyli tzw. Arabska Wiosna.
Przeciwko reżimowi wystąpiła tzw. Wolna Armia Syrii ale w 2013 roku do tej wojny wtrąciło się również Państwo Islamskie. Wojna ta spowodowała masowe ucieczki ludności i jest bezpośrednią przyczyną kryzysu migracyjnego w Europie. Rosja rozpoczęła swoją interwencję wojskową w Syrii w 2015 roku, co znacząco wzmocniło pozycję reżimu Asada, zmieniając dynamikę konfliktu na korzyść rządu syryjskiego. Trwająca od 2012 do 2016, bitwa o Aleppo zakończyła się zwycięstwem sił rządowych, co było jednym z punktów zwrotnych wojny, umacniając kontrolę Asada nad kluczowymi obszarami kraju. Konflikt spowodował jedną z największych katastrof humanitarnych na świecie. Miliony Syryjczyków zostały przesiedlone wewnętrznie lub zmuszone do ucieczki za granicę. Wielu z nich żyje w trudnych warunkach, często bez odpowiedniego dostępu do podstawowych usług, takich jak opieka zdrowotna czy edukacja.
W listopadzie 2024 koalicja syryjskich rebeliantów przeprowadziła kilka ofensyw z zamiarem odsunięcia Asada od władzy. Rano 8 grudnia 2024 gdy wojska rebeliantów po raz pierwszy wkroczyły do Damaszku, Asad uciekł do Moskwy i otrzymał azyl polityczny od rosyjskiego rządu.