2a. Konflikty w Azji tabelka
Nazwa konfliktu | Przyczyny | Strony | Daty graniczne | Etapy | |
Konflikt Palestyński
| Wypędzenie Żydów przez Rzymian w 70r., utworzenie w 1948 r. państwa Izrael | Izrael Liban, Syria, Jordania, Egipt | 15 maja 1948 – do dnia dzisiejszego | 1948- Wojna izraelsko- arabska- powiększenie terytorium Izraela 1956- Wojna sueska- okupacja Synaju i strefy Gazy przez Izrael 1964- powstanie Organizacji Wyzwolenie Palestyny, na czele Jasir Arafat 1967- Wojna sześciodniowa - przejęcie przez Izrael Zachodniego Brzegu Jordanu i Wzgórz Golan, przeniesienie stolicy Izraela z Tel- Avivu do Jerozolimy 1973- Wojna Jom Kipur Wojna Izraela z Syrią I Egiptem. (1973 rok) 1979- egipsko- izraelski układ w Camp David- uznanie przez Egipt państwa Izrael, Pokojowa Nagroda Nobla dla premiera Izraela Menechem Begina i prezydenta Egiptu Anwara Sadata( 1980r.) 1987- powstanie palestyńskie na okupowanych przez Izrael terenach- I intifada, początek działalności w strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu Jordanu organizacji terrorystycznej Hamas 1994 Utworzenie Autonomii Palestyńskiej na terenach Zachodniego Brzegu Jordanu i w Strefie Gazy, stolica w Ramallah, pierwszy prezydent Jasir Arafat, obecnie Mahmud Abbas, po 5 latach miało być proklamowana niepodległa Palestyna 2000- wybuch II intifady w związku z brakiem proklamacji przez Izrael niepodległości Palestyny 2000- 2004 walka między OWP a Hamasem 2002- budowa muru odzielającego Autonomię Palestyńską od Izraela 2004- śmierć Jasira Arafata, wybór Mahmuda Abbasa 2006- wygranie przez Hamas wyborów samorządowych w Strefie Gazy, nasilenie antyizraelskich wystąpień 2008- rakietowy atak Hamasu na Izrael ze Strefy Gazy, izraelska operacja „ Płynny Ołów” zniszczenie Strefy Gazy 2009- początek budowy Muru na granicy izraelsko- egipskiej( za zgodą Egiptu) 14 X 2023- atak bojowników Hamasu na cywilną ludność Izraela, początek operacji powietrzno- lądowej wojsk Izraela przeciwko Hamasowi | |
Wojna w Libanie
| Napływ bojowników OWP i ataki na Izrael z południowych części Libanu | Liban Izrael | 13 kwietnia 1975 roku - połowa 2000 roku | 1975- 1982- Wojna domowa w Libanie 1982- 1985- wkroczenie wojsk izraelskich do Libanu, operacja pokój dla Galilei, jako odpowiedź Izraela na liczne akty terrorystyczne z terytorium Libanu, utworzenie strefy buforowej przy granicy izraelsko- libańskiej 1982- powstanie w Libanie antyizraelskiej organizacji terrorystycznej Hezbollah 1985- 2000 walki w strefie buforowej 2000- ostateczne opuszczenie przez Izrael strefy buforowej Efektem wojny domowej i interwencji izraelskiej jest destabilizacja Libanu jako państwa | |
I Wojna Indochińska
| Dążenie Francji do przywrócenia kolonialnego statusu Wietnamu, mimo formalnego uznania niepodległości Demokratycznej Republiki Wietnamu w 1946 | Demokratyczna Republika Wietnamu Francja | listopad 1946- 21 lipca 1954 | 1945- wkroczenie komunistycznej partyzantki wietnamskiej Vietminh z Chin na teren Wietnamu Płn. 1946- początek przejmowania przez Francuzów kontroli nad Wietnamem Płd., uznanie przez Francję Demokratycznej Republiki Wietnamu- 17 równoleżnik linią demarkacyjną 1949-utworzenie przez Francuzów marionetkowego Państwa Wietnamskiego 1950- podjęcie przez DWR działań ofensywnych wobec Państwa Wietnamskiego, początek I wojny indochińskiej 1953- klęska Francuzów pod Dien Bien 1954- genewska konferencja w sprawie Indochin- zatwierdzenie istnienia dwóch państw wietnamskich: Demokratyczna Republika Wietnamu- państwo komunistyczne ze stolicą w Hanoi, Republika Wietnamu- państwo kapitalistyczne, ze stolicą w Sajgonie | |
Wojna wietnamsko- amerykańska | Narastanie konfliktu między DRW, a Republiką Wietnamu Południowego | USA, Republika Wietnamu Demokratyczna Republika Wietnamu (wsparcie: ZSRR, Chiny) | 1965-1973 | 1961- powstanie na terenie Wietnamu Płd. komunistycznej partyzantki Vietcong 1964- incydent w Zatoce Tonkińskiej- ostrzelanie przez Vietcong amerykańskiego okrętu 1965- początek wojny wietnamsko- amerykańskiej 1965- 1968- ostre protesty Amerykanów przeciwko wojnie w Wietnamie 1968- masakra wioski My Lei- nasilenie protestów w Ameryce przeciwko wojnie 1968- operacja Tet- wtargnięcie wojsk DRW na teren Wietnamu Południowego 1968- wygranie wyborów prezydenckich przez Richarda Nixona, zapowiedź „wietnamizacji wojny” 1970-1971 dokonanie inwazji na bazy zaopatrzeniowe Vietcongu w Kambodży i w Laosie przez wojska amerykańskie, posiłkowane przez oddziały południowowietnamskie- naruszenie suwerenności tych państw 1973- podpisanie przez USA zawieszenia broni i zobowiązanie się do całkowitego wycofania wojsk amerykańskich z Wietnamu do 1975 1975- wbrew układom paryskim, ofensywa Vietcongu i armii DRW 1975- przyłączenie Wietnamu Płd do DRW | |
„Rewolucja kulturalna” w Chinach | Odzyskanie przez Mao Zedonga kontroli nad Komunistyczną Partią Chin, administracją państwową i środkami masowego przekazu | Hunwejbini Społeczeństwo Chińskie | 1966- 1976 | 1958- 1962 polityka „Wielkiego Skoku” w Chinach 1962- odsunięcie Mao od władzy 1966- powrót Mao Zedonga z koncepcją rewolucji kulturalnej 1966- 1968 rewolucja kulturalna przeprowadzana przez hunwejbinów, kampania przeciwko zwolennikom kapitalizmu 1968-Spacyfikowanie przez armię na polecenie Mao Hunwejbinów 1969- oficjalny koniec rewolucji kulturalnej, potwierdzenie na zjeździe KPCh przywództwa Mao Zedonga w partii 1976 śmierć Mao Zedonga i aresztowanie „bandy czworga” | |
Konflikt o Kaszmir
| Uchwalenie niepodległości przez Indie i przyłączenie się do Indii Kaszmiru, gdzie większość stanowiła ludność muzułmańska, nie uznanie tego faktu przez Pakistan | Indie Pakistan | 22 październik 1947 – do dnia dzisiejszego | I wojna 1947-1948 II wojna 1971 Działania separatystyczne w latach 80 i 90 XX wieku Działania terrorystyczne | |
Rewolucja Islamska w Iranie
| - amerykanizacja, laicyzacja i militaryzacja Iranu przez szacha - pauperyzacja społeczeństwa | Obywatele Iranu | Styczeń 1978 –Luty 1979 | II 1979- początek rozruchów przeciw szachowi III 1979- ucieczka szacha wraz z rodziną do USA, powrót do kraju Chomeiniego III 1979- Utworzenie Islamskiej Republiki Iranu- pierwsze otwarcie fundamentalistyczne państwo islamskie | |
Irak- dyktatura Saddama Husajna
| 1979-2002 | 1958- obalenie monarchii w Iraku-reformy w Iraku 1979- poparcie przez USA w wyborach Saddama Husajna, jako gwaranta laickości Iranu 1980- 1988- wojna iracko- irańska 1990- atak Iraku na Kuwejt 17 stycznia 1991- międzynarodowa operacja „Pustynna Burza” przeciwko Irakowi- wycofanie się armii irackiej z Kuwejtu 1992- odnalezienie przez inspektorów ONZ urządzeń, które mogły służyć do uzyskiwania wzbogaconego uranu 1998- operacja Pustynna Burza przeciwko Irakowi, zbombardowanie ośrodków badań nuklearnych w Iraku 2003- operacja międzynarodowa przeciwko Irakowi, pozbawienia Saddama Husajna władzy, destabilizacja Iraku | |||
Wojna o Kuwejt
| Rzeczywistym powodem agresji była chęć przechwycenia bogactw Kuwejtu przez Irak, co z jednej strony miało podreperować pozycję polityczną Saddama Husajna, nadszarpniętą długoletnią, nieefektywną wojną z Iranem (1980-88), a z drugiej umożliwić szybszą odbudowę wyniszczonego wojną kraju | Kuwejt Irak Stany Zjednoczone Skład sił zbrojnych: Polska ZSRR Arabia Saudyjska Egipt Francja Wielka Brytania Syria Pakistan Kanada Bangladesz | 2 Sierpnia 1990r – 28 Luty 1991 | 2 sierpnia 1990- Zajęcie przez wojska irackie Kuwejtu 9 sierpnia 1990- Włączenie Kuwejtu do terytorium Iraku 13 stycznia 1991- Odrzucenie planu pokojowego przez Irak styczeń 1991- rezolucja Rady Bezpieczeństwa wzywająca państwa ONZ do przeprowadzenia zbrojnej operacji przeciwko Irakowi 17 stycznia 1991- międzynarodowa operacja „Pustynna Burza” przeciwko Irakowi 28 luty- Koniec wojny- wycofanie wojsk irackich z Kuwejtu | |
| 1973- 2021 | 1973- obalenie monarchii w Afganistanie 1978- przejęcie władzy w Afganistanie przez komunistów, utworzenie Demokratycznej Republiki Afganistanu- początek wprowadzania radykalnych reform społecznych i walki z islamem 1978- 1979- protesty antyrządowe- początek działań partyzantki mudżahedinów 1979- 1989- radziecka interwencja w Afganistanie 1992- utworzenie Islamskiej Republiki Afganistanu 1995- przejęcie władzy przez fanatycznych Talibów, współpraca Talibów z Al- Kaidą 2001- atak koalicji państwa NATO na Afganistan, spowodowany atakiem Al- Kaidy na World Trade Center 2001- 2014 operacja ISAF- operacja państw NATO w celu utrzymania pokoju w Afganistanie- opór plemion afgańskich, powstanie 2021- powrót Talibów do władzy | |||
Wojna Koreańska
| Podział Korei na północną i południowa | Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, ‘ochotnicy’ chińscy -kontra Republika Korei, ONZ | 1950-1953 | 1949 podział Korei na komunistyczną Koreańską Republikę Ludowo- Demokratyczną( na czele Kim IR Sen) oraz Republikę Korei 25.VI.1950 Wkroczenie wojska Korei północnej na tereny Korei południowej 27.VI.1950 Wysłanie do Korei armii amerykańskiej jako Sił zbrojnych ONZ Okupacja Korei Północnej przez ONZ Przystąpienie do wojny Chin(ciężkie walki z USA) 1950-1953 wojna pozycyjna 27.VII.1953 podpisanie rozejmu w Panmudżon o strefie demarkacyjnej na linii 38 równoleżnika 1994- 2011- rządy w KRLD Kim Dzong Il 2011- początek rządów Kim Dzong Un | |
Wojna domowa w Chinach
| -Spór o władze -brak zgody komunistów na rozbrojenie ich oddziałów | Chińska Partia komunistyczna Mao Zedonga i nacjonalistyczna partia Kuomintang-Czang Kai | 1946-1949 | 1945- początek wojny domowej w Chinach 1946- atak Kuomintangu na terytorium komunistów 1948- zdobycie przez komunistów Pekinu 1948-1949 Zdobycie przez komunistów niemal całych kontynentalnych Chin, zepchnięcie Kuomintangu na Tajwan 1949- utworzenie dwóch państw: Republika Chin( na Tajwanie)- do 1971 uznawana za jedyne legalne państwo chińskie oraz Chińska Republika Ludowa 1949- do dzisiaj- traktowanie Tajwanu, przez chiński rząd jako zbuntowanej prowincji | |
Antychińskie powstanie w Tybecie | Dążenie Tybetańczyków do odzyskania niepodległości | Tybetańczycy Armia Chińska | 1959- do dzisiaj | 1950- wkroczenie armii chińskiej do Tybetu 1954- uznanie Tybetu za Autonomiczną Region Chin 1956- 1972- antychińskie powstanie w Tybecie 1956- ucieczka Dalajlamy do Indii | |
Konflikt o Kuryle
| Japonia- Rosja | 1945- do dzisiaj | 1905- utrata Wysp Kurylskich przez Rosję na rzecz Japonii VIII 1945- wypowiedzenie przez ZSRR wojny Japonii, zajęcie Wysp Kurylskich przez Armię Czerwoną 1945- do dzisiaj okupacja Wysp Kurylskich przez Rosję- ciągły stan wojny między Rosją i Japonią | ||
Konflikt kurdyjski
| 1919- podział Kurdystanu między Turcję, Syrię, Irak i Iran 1960- 1980 liczne kurdyjskie powstania 1978- powstanie kurdyjskiej organizacji terrorystycznej: Partia Pracujących Kurdystanu 1984- zbrojne powstanie wywołane przez PPK na wschodzie Turcji 1991- wybuch kurdyjskiego powstania w północnym Iraku 1992- utworzenie w Iraku strefy obronnej dla Kurdów 1998- aresztowanie w Turcji Abdullaha Ocalana 2000- Kurdowie ogłosili koniec walki terrorystycznej o niepodległość 2014- dozbrajanie Kurdów przez społeczność międzynarodową w związku z walką Kurdów z Państwem Islamskim | ||||
Konflikt na Cejlonie
| Konflikt religijno- terytorialny pomiędzy buddyjskim Syngalezami, a hinduskimi Tamilami | Syngalezi- Tamilowie | 1948 | 1948- uzyskanie przez Cejlon niepodległości jako Sri Lanka, podjęcie uchwały przez buddyjską większość o pozbawieniu Tamilów praw obywatelskich 1972- uznanie w nowej konstytucji buddyzmu jako religii państwowej- w odpowiedzi utworzenie przez Tamilów organizacji terrorystycznej Tamilskie Tygrysy 1983- 2002 wojna domowa: domaganie się przez Tamilów wydzielenia własnego państwa na Cejlonie 2002- przyznanie Tamilom szerokiej autonomii | |
Kalifat Islamski( Państwo islamskie)
| Dążenie radykalnych ugrupowań islamskich do utworzenia jednego muzułmańsko- arabskiego państwa | Radykalne ugrupowania islamskie z Iraku- Społeczność międzynarodowa | 2014- 2020 | 2006- przekształcenie się radykalnych ugrupowań islamskich działających w Iraku w Państwo Islamskiego 2006- 2013- walka z siłami zachodnimi w Iraku 2013- rozszerzenie działalności na ogarniętą wojną domową Syrię, początek konfliktu z Kurdami 2014-proklamowanie na terenach przez siebie okupowanych Państwa Islamskiego- prowadzenie aktywnej akcji rekrutacyjnej wśród młodych ludzi na całym świecie( nie tylko muzułmanów) 2014- 2021- zbrodnie ludobójstwa popełniane przez Państwo Islamskie 2014- 2020- walka koalicji międzynarodowej z Państwem Islamskim | |
Wojna domowa w Syrii
| Dążenie do obalenia dyktatury | Wojska wierne dyktatorowi- Wolna Armia Syrii | 2011- do dzisiaj | 2011- wybuch Arabskiej Wiosny w Syrii przeciwko dyktatorowi Bashira Al- Asadowi 2013 włączenie się do konfliktu Państwa Islamskiego 2015- włączenie się do wojny Rosji po stronie wojsk reżimowych | |
Rebelia w Jemenie
| 2015- próba zamachu stanu w Jemenie dokonana przez szyicki ruch militarno- polityczny Huti 2015- do dzisiaj wojna domowa w Jemenie- zbrodnie ludobójstwa popełniane przez Huti, działalność terrorystyczna, piractwo w Zatoce Adeńskiej | ||||
Konflikt w Afganistanie
