1. Konflikty w Europie

Przykłady najważniejszych konfliktów w układzie chronologicznym i geograficznym:

ZIMNA WOJNA – brały w niej udział zachodnie państwa o ustroju demokratycznym a przeciwnikiem były państwa socjalistyczne na czele z ZSRR. Przyjmuje się, ze zimna wojna trwała od 1946 roku, czyli od wystąpienia Winstona Churchilla w Fulton 5 III 1946 roku do zjednoczenia Niemiec lub upadku ZSRR w 1991r.

WOJNA DOMOWA W GRECJI – stronami konfliktu byli komuniści greccy inspirowani przez ZSRR i greckie siły rządowe. Wojna trwała od 1946 do 1949. Komuniści mieli wsparcie ZSRR i Jugosławii, zaś wojska królewskie wsparcie sił brytyjskich, a także poparcie USA. Konflikt przegrali komuniści.

BLOKADA BERLINA ZACHODNIEGO – od 1 VII 1948 – 12 V 1949. Stronami w konflikcie były zachodnie państwa demokratyczne i ZSRR. Przyczyną blokady Berlina Zachodniego przez ZSRR było wprowadzenie reformy walutowej w zachodnich strefach okupacyjnych Niemiec. Alianci zachodni byli zmuszeni uruchomić największy jak do tej pory most powietrzny z zaopatrzeniem dla zachodnich dzielnic Berlina. Widząc nieskuteczność blokady - ZSRR zrezygnował z niej.

POWSTANIE CZERWCOWE – wystąpienia robotników z NRD. Przeciwko protestującym użyto wojska wschdnioniemieckie i radzieckie, które stacjonowały w NRD. Do wydarzeń doszło w czerwcu 1953 roku. Był to pierwszy kryzys społeczno-polityczny w bloku wschodnim. Powodem masowych wystąpień robotniczych w największych miastach NRD było pogorszenie warunków życia. Strajki i manifestacje robotnicze zostały krwawo stłumione głównie przy użyciu sił zbrojnych ZSRR.

REWOLUCJA WĘGIERSKA – stronami rewolucji była demokratyczna opozycja węgierska, która wystąpiła przeciw komunistycznym władzom Węgier i armii ZSRR. Wydarzenia na Węgrzech miały miejsce od października do listopada 1956 roku. W dniu 1 listopada Węgry wystąpiły z Układu Warszawskiego oraz ogłosiły neutralność. Dnia 4 listopada 1956 roku radzieckie oddziały zajęły i spacyfikowały Budapeszt. W czasie walk zginęło około 3000 osób. Nastąpiły liczne aresztowania i represje. Po stłumieniu wystąpień władze komunistyczne przystąpiły do przywracania „przodku”, tzw. „normalizacji”.

BUDOWA MURU BERLIŃSKIEGO – stronami były RFN – NRD. W sierpniu 1961 roku władze NRD wstrzymały ruch między obydwiema częściami Berlina, aby w ten sposób zapobiec masowym ucieczkom mieszkańców NRD do Niemiec Zachodnich. W nocy z 13/14 sierpnia zamknięto większość przejść granicznych. Z biegiem czasu rozpoczęto budowę muru, który ulepszano aż do początku lat osiemdziesiątych. Pozostawiono tylko nieliczne przejścia graniczne. Mur liczył 45 km. Usiłowania ucieczki z NRD wielokrotnie kończyły się śmiercią. W licznych próbach przekraczania muru zginęło ok. 80 osób W listopadzie 1989 roku, w czasie Jesieni Narodów w wyniku której został obalony system komunistyczny w Europie, demonstrujący przystąpili spontanicznie do rozbiórki Muru. Mur berliński był jednym z symboli zimnej wojny i podziału Niemiec. Jego obalanie, które trwało od listopada 1989, a zakończyło się oficjalnie 3 października 1990, stało się symbolicznym aktem końca podziałów w Europie i zjednoczenia Niemiec. Zachowano tylko fragmenty muru berlińskiego jako pamiątkę historyczną.

Mur Berliński i jego przebieg wraz z przejściami granicznymi

ZAMACH STANU CZARNYCH PUŁKOWNIKÓW W GRECJI I KRYZYS CYPRYJSKI- strony to przedstawiciele greckich wojskowych i przedstawiciele greckich sił demokratycznych. W Grecji do 1967 roku występował bardzo niestabilny system polityczny, co powodowało słabość rządów demokratycznych. W 1967 roku doszło do zamachu stanu zorganizowanego przez oficerów armii greckiej, tzw. czarnych pułkowników, którzy wprowadzili prawicową dyktaturę, poprzez zawieszenie konstytucji, zakaz wszelkiej działalności politycznej. Ograniczyli swobody demokratyczne, wprowadzili cenzurę i kontrolę państwa nad Kościołem. W 1973 roku zniesiono w Grecji monarchię i rozpoczęto przygotowania do przyłączenia Cypru. W 1974 roku doszło do nieudanego przewrotu na Cyprze, gdzie interweniowały wojska tureckie. Kryzys cypryjski doprowadził do upadku dyktatury czarnych pułkowników, a w Grecji władzę przejął parlament.

Cypryjski konflikt,-konflikt polityczny spowodowany podziałem Cypru na strefy zamieszkane przez ludność grecką ( 78%) oraz turecką (18%). Cypr do 1878 należał do imperium tureckiego, następnie brytyjskiego. W 1960 wyspa uzyskała niepodległość, powstała wówczas konstytucja wprowadziła model podziału władzy według klucza narodowościowego. 1974 zamach stanu przeprowadzony przez partię nacjonalistyczną, a popierany przez grecki rząd, wywołał zbrojną interwencję Turcji w obronie praw jej mniejszości.

Podział Cypru

Wojska tureckie opanowały północną część wyspy i w 1975 ogłosiły powstanie Federacyjnego Państwa Tureckiego Cypru. Społeczność międzynarodowa uznaje grecką Republikę Cypru za jedyną, legalną formę politycznej reprezentacji wyspy. Ostatni plan pokojowy przewidywał utworzenie na terytorium Cypru konfederacji, ugoda zawarta pomiędzy władzami tureckimi i greckimi miała być warunkiem przystąpienia zjednoczonego Cypru do Unii Europejskiej. W wyniku niepowodzenia rozmów traktat akcesyjny do struktur europejskich podpisała w 2003 jedynie grecka część wyspy.

PRASKA WIOSNA – Strony to czechosłowacka opozycja demokratyczna, której przeciwnikiem były wojska Układu Warszawskiego. Do kryzysu doszło wiosną 1968 roku, kiedy to demokratyczni działacze Komunistycznej Partii Czechosłowacji na czele z Aleksandrem Dubczekiem podjęli próbę demokratyzacji ustroju w państwie. W sierpniu władze Układu Warszawskiego podęły decyzje o stłumieniu czeskich dążeń reformatorskich. Doszło do interwencji zbrojnej, stłumienia „praskiej wiosny” i przywrócenia dawnego porządku.

REWOLUCJA GOŹDZIKÓW –wojskowy zamach stanu w Portugalii w 1974 roku. Pucz doprowadził do obalenia dyktatury następcy Antonia Salazara – Marcela Caetano. W konsekwencji doszło do przywrócenia swobód obywatelskich i politycznych oraz dekolonizacji portugalskich posiadłości w Afryce i Azji stronami konfliktu były portugalskie środowiska demokratyczne, które wystąpiły przeciw reżimowej dyktaturze Marcello Caetano. Rewolucja goździków z 1974 roku zapoczątkowała proces demokratyzacji życia politycznego w Portugali. Nazwa przewrotu pochodzi od goździków wpinanych w ubrania i mundury zwolenników rewolucji.

Plakat na 25-lecie rewolucji goździków

JESIEŃ NARODÓW – opozycja demokratyczna w krajach bloku wschodniego wystąpiła przeciwko władzom komunistycznym w 1989 roku. Efektem było obalenie systemu komunistycznego w Europie środkowo-wschodniej i zapoczątkowanie demokratycznych przemian w tych krajach.

KONFLIKTY W BYŁEJ JUGOSŁAWII, w których stronami były liczne narody bałkańskie zamieszkujące Jugosławię. Bałkany do 1918 były podzielone pod względem politycznym na kilka państw. W dodatku ścierały się tam wpływy Rosji i Austro- Węgier. Na mocy traktatu paryskiego w 1919 utworzono Królestwo SHS (Serbów, Chorwatów i Słoweńców), które w 1929 otrzymało nazwę Jugosławia. Przejęła tam dziedziczne rządy dynastia Karadziordziewiczów. SHS było federacją 6 państw: Słowenii, Chorwacji, Serbii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry i Macedonii. Dominowała Serbia i dlatego Belgrad stał się stolicą Jugosławii, a język serbski językiem urzędowym. Po II Wojnie Światowej Jugosławię ogłoszono republiką komunistyczną, władzę przejął Josip Broz-Tito, który skutecznie wygasił nacjonalizm narodów wchodzących w skład Jugosławii. Tito zmarł w 1980 i okazało się, że wszystko, co wprowadził w Jugosławii, utrzymywało się tylko ze względu na jego autorytet. Latazmarł w 1980r. i okazało się, że wszystko, co wprowadził w Jugosławii, utrzymywało się tylko ze względu na jego autorytet.00 80-te to okres kryzysu politycznego i gospodarczego w Jugosławii. Ostateczny kres temu położyła Jesień Narodów.

Podział Jugosławii

Po śmierci dyktatora Josipa Tito w 1980 roku zaczęły odżywać konflikty narodowościowe. Po dojściu do władzy Slobodana Miloševicia w 1989 roku, który został prezydentem Serbii, na terenie całej Jugosławii można było zauważyć coraz silniejsze serbskie tendencje nacjonalistyczne, jak np. zniesienie autonomii Wojwodiny i Kosowa w 1990 roku. Po rozpadzie systemu komunistycznego w 1990 roku w jugosłowiańskich republikach odbyły się wolne wybory. W 1991 roku niepodległość proklamowały Chorwacja i Słowenia. Niepodległość Słowenii została zaakceptowana bez wojny, a o niepodległość Chorwacji trwała kilkumiesięczna wojna. W 1992 roku Serbia i Czarnogóra proklamowały powstanie Nowej Jugosławii, nie chciała do niej należeć Bośnia i Hercegowina, która w 1992 ogłosiła niepodległość, i tak rozpoczął się najbardziej krwawy i najdłuższy konflikt w byłej Jugosławii. Bośnia i Hercegowina była niejednolita pod względem narodowościowym i religijnym: islamskich Bośniaków było 43%, prawosławnych Serbów 33%, a 17% to katoliccy Chorwaci. Dlatego po proklamowaniu niepodległości przez Bośnię i Hercegowinę tutejsi Serbowie, a potem Chorwaci proklamowali swoją niepodległość. Ze względu na bardzo krwawy przebieg konfliktu (Wszystkie strony konfliktu dopuściły się licznych czystek etnicznych (najsłynniejszą z nich była masakra muzułmanów w Srebrenicy 1994 i rabunki na ludności cywilnej). ONZ próbowało interweniować. Misja Vance i Owena nie doprowadziła do zażegnania konfliktu. W 1995 zostało podpisane porozumienie o zawieszeniu broni. Bośnię i Hercegowinę podzielono na 2 strefy. Bośnia i Hercegowina jest republiką federacyjną, według konstytucji z 1995 r. składającą się z Federacji Muzułmańsko- Chorwackiej i Republiki Serbskiej. Funkcje głowy państwa pełni 3-osobowe Prezydium Republiki, złożone z przedstawicieli trzech głównych grup etniczno- religijnych: muzułmańskiej, chorwackiej(katolickiej) i serbskiej(prawosławnej), wybieranym w wyborach powszechnych na kadencję 4-letnią. Na jego czele stoi przewodniczący, zmieniający się rotacyjnie co 8 miesięcy. W 1994 ogłosiła niepodległość Macedonia. Jej niepodległość spotkała się ze sprzeciwem Grecji, która uważała, że to państwo nie ma prawa do nazwy Macedonia bo to nazwa starej, historycznej prowincji greckiej. Cztery lata później, w 1998 roku doszło do kolejnego konfliktu. Punktem zapalnym było Kosowo zamieszkane przez Albańczyków, które chciało połączyć się z Albanią i ogłosiło secesję. Doprowadziło to do wojny w Kosowie w której interwencję międzynarodową podjęło NATO. W 1999 doszło do zawieszenia broni, ale NATO wprowadziło siły rozjemcze KFOR co ostatecznie przyczyniło się do upadku Nowej Jugosławii. Czarnogóra ogłosiła niepodległość w wyniku czego od 1 I 2003 przestaje istnieć Nowa Jugosławia zastąpiona przez konfederację Serbii i Czarnogóry. Porozumienie tych dwóch państw przewidywało, że po trzech latach w referendum będą mogły wypowiedzieć się na temat pełnej niepodległości. Czarnogóra przeprowadziła takie referendum w 2006 roku i proklamowała pełną niezależność. 17.02.2008 od Republiki Serbii odłączyło się Kosowo, ogłaszając niepodległość co spowodowało kryzys w kontaktach międzynarodowych i może spowodować w przyszłości tzw. efekt "domina" m. in w Hiszpanii. Kosowo jest pierwszym państwem, które odłączyło się od Serbii, a nie zostało uznane przez wszystkich – Kosowa nie uznała m.in. Rosja, Serbia, Hiszpania, Chiny, Rumunia, Grecja. W dzień proklamowania niepodległości władze Kosowa oznajmiły, że państwo to zamierza zintegrować się z Europą oraz przyjąć jej wartości moralne. Ze względu na brak środków pieniężnych młode państwo zdane jest w chwili obecnej na pomoc USA. Władze Kosowa i Serbii mówią, że do wojny nie dojdzie, lecz mimo to misja NATO w Kosowie trwa nadal.

KONFLIKT BASKIJSKI 

Baskowie – naród zamieszkujący tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską. Obecnie żyje około 10 milionów Basków z czego około 3 mln w Hiszpanii, reszta głównie na emigracji. Etniczne pochodzenie Basków jest nieznane, prawdopodobnie to etniczna ludność Europy, która zamieszkiwała nasz kontynent jeszcze przed przybyciem Indoeuropejczyków. Po upadku Imperium Rzymskiego uzyskali niezależność i założyli własne państwo Królestwo Pampeluny potem nazywane Królestwem Nawary. Powstałe później na Półwyspie Iberyjskim Królestwo Kastylii wchłonęło w siebie Królestwo Nawarry ale nowi władcy nadali Baskom dużą autonomię. W XIX wiek, po restauracji dynastii Burbonów przez Kongres Wiedeński swobody polityczne były coraz bardziej ograniczane, a wysokie urzędy państwowe obsadzane przez Hiszpanów. Do tego wszystkiego ostateczne wytyczenie granicy między Hiszpanią a Francją spowodowała, że około 300 tys. Basków znalazło się po stronie francuskiej. W 1876r. Autonomia kraju Basków została całkowicie zniesiona. Baskowie najpierw zakładali stowarzyszenia aby walczyć legalnie o własną tożsamość narodową. Nie przynosiło to efektu. W 1936r. w Hiszpanii wybuchła wojna domowa zainicjowana przez gen. Francesco Franco, który wystąpił przeciwko Frontowi Ludowemu. Baskowie w większości poparli Front Ludowy, między innymi dlatego została zbombardowana przez niemieckich lotników walczących po stronie. Franco, Guernica, baskijskie miasto ze świętym dębem Basków. Atak ten został uwieczniony na obrazie Pabla Picasso” Guernica”.

„Guernica” Pablo Picasso Baskonia

W 1939 wojna domowa w Hiszpanii zakończyła się zwycięstwem gen. Franco. Rozpoczęły się prześladowania Basków. 31 lipca 1959 roku została założona przez radykalnych działaczy baskijskich Nacjonalistycznej Partii Basków (PNV) organizacja zbrojna ETA ( Ojczyzna Basków i Wolność). Pierwsza duża akcja zbrojna miała miejsce w 1961 r. – była to nieudana próba wykolejenia pociągu wiozącego weteranów wojny domowej Od 1968 roku w atakach o charakterze terrorystycznym, które przypisuje się ETA, zginęło 858 osób. Po śmierci gen. Franco w 1975 roku i odnowieniu demokratycznej monarchii w Hiszpanii przywrócono Baskom autonomię ale nie tak rozległą jaką mieli do roku 1786. Konflikt baskijski w dalszym ciągu pozostał aktualny. Dopiero W marcu 2006 roku ETA ogłosiła bezterminowe zawieszenie wszelkich działań zbrojnych, wyrażając jednocześnie wolę rozwiązania konfliktu w demokratyczny, pokojowy sposób. Baskowie-uważają się oni za najstarszy naród w Europie, mówiący najstarszym i reliktowym językiem. Odrębność Basków jest potwierdzona badaniami genetycznymi – wykazują oni pewne odrębne cechy genetyczne. Mianowicie, ponad połowa populacji baskijskiej ma grupę krwi 0, ponadto badania psychologiczne wykazały, że ruchy gałek ocznych u Basków w określonych sytuacjach (np. kiedy sobie coś przypominamy, lub kiedy coś sobie wyobrażamy) wykazują inne cechy niż u całej reszty populacji ludzkiej

KONFLIKT W IRLANDII PÓŁNOCNEJ - stronami są Irlandzcy katolicy, zwolennicy przyłączenia Irlandii Północnej do Irlandii (IRA) z drugiej strony - protestanci irlandzcy, wojska brytyjskie. Geneza konfliktu sięga początków epoki nowożytnej i podboju Irlandii przez Anglików. Jednak współczesny konflikt swoje podłoże ma w wydarzeniach z 1921 roku, kiedy to Anglicy zgodzili się na niepodległość 26 hrabstw irlandzkich, a 6 hrabstw na Północy- Ulster( Irlandię Północną) i włączyli go bezpośrednio do Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii dając szeroką autonomię. Natychmiast rozpoczął się konflikt pomiędzy katolikami i protestantami, który obok religijnego ma także zabarwienie narodowe- chodzi o przyłączenie Ulsteru do Irlandii. W ciągu kilkudziesięciu lat konflikt trwał w zasadzie nieprzerwanie. Irlandzka Armia Republikańska (IRA) – zbrojne ramię Sinn Fein, wielokrotnie toczyło krwawe walki z wojskami brytyjskimi na ulicach Belfastu i innych miast Irlandii Północnej. Irlandzka Armia Republikańska nieformalnie powstała po nieudanym powstaniu wielkanocnym z kwietnia 1916 roku, została założona przez Michaela Collinsa. 30 stycznia 1972 roku w Londonderry, w Irlandii Północnej, podczas pokojowej demonstracji żołnierze brytyjscy zabili 13 jej uczestników i ranili 14. Wydarzenie to nazwano „krwawą niedzielą”. Przez ponad 20 lat zamachy bombowe, polityczne zabójstwa, ostrzeliwanie domów z broni maszynowej były elementami dnia codziennego w Irlandii Północnej, o zwykłych zamieszkach i podpaleniach nie wspominając. Miasta zostały przedzielone murami i drutem kolczastym. We wrześniu 1994 IRA ogłosiła zawieszenie broni, które przetrwało do lutego 1996 roku. Kolejne zawieszenie broni IRA ogłosiła w lipcu 1997 roku i trwa ono do dzisiaj. Gdy w kwietniu 1998 roku zawarto porozumienie wielkopiątkowe, IRA zgodziła się na część postanowień i obiecała przestrzegać zawieszenia broni. Część członków IRA, nie godząc się na porozumienie pokojowe, założyła Prawdziwą IRA (RIRA).Zgodnie z porozumieniem IRA (podobnie jak jej protestanccy odpowiednicy) miała złożyć broń. Organizacja przystąpiła do tego niechętnie i dopiero po zamachu islamskiej organizacji terrorystycznej na WTC z 11 września 2001 roku, stojąc twarzą w twarz z nagłym zanikiem poparcia wśród irlandzkich środowisk w Stanach Zjednoczonych. 28 lipca 2005 roku IRA oficjalnie ogłosiła koniec walki zbrojnej, a 26 września tego samego roku IRA złożyła szacowaną na ponad 150 ton broń.

Republika Irlandii i Irlandia Północna( Ulster)

NADDNIESTRZE

Region autonomiczny Republiki Mołdawii gdzie większością są Ukraińcy i Rosjanie. Aż do 1989 r. Naddniestrze było zwykłą częścią Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej a razem z nią był częścią ZSRR. Zaniepokojenie Naddniestrzan pojawiło się w latach 1989-1990, a wywoływał je forsowany przez niektóre siły polityczne Mołdawii plan zjednoczenia z Rumunią oraz próba wprowadzenia języka rumuńskiego do urzędów. Do tej pory język rosyjski pełnił w Mołdawii rolę języka ponadnarodowego, który umożliwiał sprawne funkcjonowanie wieloetnicznej republiki (posługiwali się nim wszystkie grupy etniczne zamieszkujące Mołdawię:  Mołdawianie, Rosjanie, Ukraińcy i Gaugazi.). W reakcji na ogłoszenie przez Mołdawię 23 czerwca 1990 roku deklaracji suwerenności, 2 września w Tyraspolu proklamowano Naddniestrzańską Republikę Mołdawską. Obie republiki wyłoniły następnie własne parlamenty i prezydentów w wyborach. Mołdawia uznała wybory w Nadniestrzu za nieważne. W marcu 1992 roku wybuchł otwarty konflikt, którego kulminacją była bitwa o usytuowane na prawym brzegu Dniestru miasto Bendera; zwycięsko wyszły z niej siły Naddniestrza, jak się uważa dzięki wsparciu armii rosyjskiej. 21 lipca 1992 roku w Moskwie podpisano porozumienie o zasadach pokojowego rozwiązania konfliktu w Naddniestrzu, przewidujące natychmiastowe zawieszenie broni i ustanowienie trójstronnych sił pokojowych złożonych z oddziałów rosyjskich, mołdawskich i naddniestrzańskich – ich rozmieszczanie rozpoczęło się już 29 lipca. Flaga Naddniestrza do 2000 roku pozbawiona była symboliki radzieckiej, obecnie zaleca się jednak używanie bandery z sierpem i młotem, jak za czasów Mołdawskiej SRR.

KONFLIKT W BELGII (FLAMANDOWIE I WALONII)

Wzajemna niechęć mieszkańców Flandrii i Walonii zakorzeniona jest mocno w historii Belgii. Wynika ona głównie z różnic językowych i kulturowych, jakie dzielą te dwa obszary. Być może jest to jeden z największych paradoksów współczesnej Europy: państwo, którego stolica jest siedzibą europejskich instytucji kojarzących się jednoznacznie z integracją, targane jest konfliktami spowodowanymi brakiem integracji między tworzącymi ją regionami. Jednym z przejawów braku tej integracji są niedawne wydarzenia na belgijskiej scenie politycznej: 22 kwietnia 2010  rząd w Brukseli podał się do dymisji w związku niemożliwością zakończenia sporu, jaki zaistniał w koalicji rządzącej. Ów spór to kolejna odsłona językowo-kulturowego problemu, który w Belgii jest obecny niemal od samego początku jej istnienia jako niepodległego państwa.
Wiele o specyfice Belgii mówi jej podział administracyjny. Należy zacząć od tego, że Belgia jest państwem federacyjnym. W jego skład wchodzą Region Flamandzki na północy, Region Waloński na południu oraz Region Stołeczny Brukseli. Mieszkańcy Regionu Flamandzkiego, zwanego potocznie Flandrią mówią prawie niemal wyłącznie w języku niderlandzkim, który w kontekście Belgii nazywany jest zwykle flamandzkim. Zdecydowana większość mieszkańców Walonii posługuje się językiem francuskim, natomiast w Regionie Stołecznym Brukseli oficjalnie obowiązują obydwa te języki. Oprócz tego na niewielkim obszarze we wschodniej Belgii mieszka ludność posłująca się na co dzień językiem niemieckim. Ogólnie językiem niderlandzkim posługuje się prawie 60% mieszkańców kraju, francuskim - ok. 35%, resztę zaś stanowią Belgowie mówiący po niemiecku.

Belgia- podział na Flandrię i Walonię

KONFLIKT NA UKRAINIE

Wynika z ciągu przyczynowo-skutkowego wydarzeń, które miały miejsce od początku lat 90. XX wieku. W dniu 1 grudnia 1991 roku odbyło się referendum dotyczące niepodległości Ukrainy, w wyniku którego wybrano Leonida Krawczuka na prezydenta. W grudniu 1994 roku podpisano Memorandum Budapeszteńskie, które gwarantowało Ukrainie integralność terytorialną po rezygnacji z broni atomowej. W 1996 roku przyjęto konstytucję oraz nadano prezydentowi prawo do wydawania dekretów z mocą ustawy. W 2004 roku podczas wyborów prezydenckich do drugiej tury przeszli związany z Moskwą Wiktor Janukowycz oraz Wiktor Juszczenko cieszący się dużym poparciem społecznym. Mimo że sondaże wskazywały na zwycięstwo Juszczenki, wygrał Janukowycz, co zapoczątkowało Pomarańczową Rewolucję. W grudniu 2004 roku powtórzono drugą turę wyborów prezydenckich, którą wygrał Juszczenko zdobywając 51,99% głosów. W lutym 2005 roku zatwierdzono rząd Julii Tymoszenko. Jednak liderzy Pomarańczowej Rewolucji szybko zapomnieli o głoszonych ideałach, a na Ukrainie niewiele się zmieniło. W lutym 2010 roku wybory prezydenckie wygrał Wiktor Janukowycz. W listopadzie 2013 roku Janukowycz odmówił podpisania wynegocjowanego traktatu stowarzyszeniowego z Unią Europejską, co dało początek Euromajdanowi. W lutym 2014 roku Arsenij Jaceniuk został premierem Ukrainy. Euromajdan stał się katalizatorem kryzysu krymskiego, który rozpoczął się rankiem 27 lutego, kiedy uzbrojeni ludzie zajęli w Symferopolu budynki parlamentu i rządu Republiki Autonomicznej Krymu i wywiesili flagę rosyjską. W marcu 2014 roku odbyło się referendum na Krymie, które nie zostało uznane przez społeczność międzynarodową. 21 marca prezydent Władimir Putin podpisał akty ratyfikacyjne traktatu o przyjęciu Republiki Krymu do Federacji Rosyjskiej. Tego samego dnia żołnierze ukraińscy uwięzieni na Krymie zaapelowali do władz w Kijowie o podjęcie decyzji w sprawie ich dalszego losu. W kwietniu 2014 roku nastąpił wzrost nastrojów separatystycznych wśród Rosjan w obwodzie donieckim i ługańskim.7 kwietnia 2014 roku prorosyjscy separatyści zajęli budynek rady obwodowej w Doniecku i ogłosili niepodległość Donieckiej oraz Ługańskiej Republiki Ludowej. 24 lutego 2022 roku armia rosyjska dokonała ataku na Ukrainę.