3. Rywalizacja PiS i PO
LEKCJA NR 3.
RYWALIZACJA PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI Z PLATFORMĄ OBYWATELSKĄ X 2005- DO DZISIAJ
Okres rządów PiS IX 2005- X 2007
Najwięcej mandatów poselskich w wyborach w X 2005, prawie 26%, uzyskał PiS, na drugim miejscu PO z ponad 24% mandatów. Wobec braku większości bezwzględnej PiS utworzył najpierw rząd mniejszościowy, w którym urząd premiera przejął Kazimierz Marcinkiewicz. Rząd Marcinkiewicza podał się do dymisji w VII 2006. Nowym premierem został Jarosław Kaczyński. Dopiero w IV 2006 PiS podpisał umowę koalicyjną z Samoobroną Andrzeja Leppera, a potem z Ligą Polskich Rodzin Romana Giertycha.
Kazimierz Marcinkiewicz Jarosław Kaczyński
PiS przystępował do wyborów z hasłem budowy IV RP i solidarnego Państwa oraz walki z korupcją. Powołano Centralne Biuro AntyKorupcyjne i sądy 24-godzinne. Popularnymi ministrami w rządzie Jarosława Kaczyńskiego był Zbigniew Ziobro- minister sprawiedliwości i Zyta Gilowska- minister finansów. W koalicji dochodziło do nieustannych przesileń. Latem 2007 roku wybuchła afera gruntowa, która spowodowała, że PiS zerwała umowę koalicyjną z Samoobroną i LPR. W sejmie pozytywnie przegłosowano wniosek o skróceniu kadencji sejmu i przedterminowych wyborach
Rządy Rządy Platformy Obywatelskiej X 2007- X 2015
Wybory odbyły się 21 X 2007 roku. Ponad 45% mandatów uzyskała PO na drugim miejscu z wynikiem 36 % mandatów uzyskało PiS. PO stworzyła rząd koalicyjny z PSL. Na czele rządu stanął najpierw Donald Tusk (2007-2014), potem Ewa Kopacz, która sprawowała tę funkcję do X 2015. W tym czasie Polska doświadczyła istotnego wzrostu gospodarczego, a także zainicjowała szereg reform mających na celu modernizację kraju.
Jednym z kluczowych wydarzeń była reforma emerytalna, która podniosła wiek emerytalny do 67 lat, co miało zabezpieczyć system przed nadmiernym obciążeniem finansowym. Ponadto, rząd Tuska dokonał znacznych inwestycji w infrastrukturę, co było szczególnie widoczne podczas przygotowań do Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2012, które odbyły się w Polsce i na Ukrainie.
Donald Tusk Ewa Kopacz
W sferze polityki zagranicznej rząd PO dążył do zacieśnienia współpracy z Unią Europejską oraz poprawy relacji z sąsiadami, zwłaszcza z Niemcami. Ważnym punktem była także prezydencja Polski w Radzie UE w 2011 roku.
Nie obyło się bez kontrowersji i trudnych momentów. Katastrofa smoleńska w 2010 roku, w której zginął prezydent Lech Kaczyński oraz 95 innych osób, była ogromnym wstrząsem dla kraju i wpłynęła znacząco na atmosferę polityczną.
Rządy Platformy Obywatelskiej zakończyły się w 2015 roku, kiedy to wybory parlamentarne wygrało Prawo i Sprawiedliwość, co zapoczątkowało nowy etap w polskiej polityce.
Okres rządów Zjednoczonej Prawicy X 2015- X 2023
Rządy Zjednoczonej Prawicy, które rozpoczęły się w 2015 roku, były okresem znaczących zmian w Polsce. W tym okresie funkcję premiera pełniły dwie osoby: Beata Szydło P (16 listopada 2015 do 11 grudnia 2017), Mateusz Morawiecki( od 11 grudnia 2017 do 2023.)
Oboje należeli do partii Prawo i Sprawiedliwość i kontynuowali jej program polityczny w czasie swoich kadencji.
Beata Szydło Mateusz Morawiecki
Kluczowym elementem tych rządów była reforma systemu sądownictwa, która wywołała liczne kontrowersje zarówno w kraju, jak i za granicą. Najważniejsze z nich to:
1. Reforma Trybunału Konstytucyjnego: PiS wprowadziło zmiany w funkcjonowaniu Trybunału, co obejmowało m.in. wybór nowych sędziów oraz zmiany proceduralne dotyczące pracy Trybunału, co doprowadziło do licznych kontrowersji i protestów.
2. Zmiany w Krajowej Radzie Sądownictwa (KRS): Reforma tego organu polegała na zmianie sposobu wyboru członków KRS, gdzie znaczna część członków jest obecnie wybierana przez Sejm, co zdaniem krytyków narusza zasadę trójpodziału władzy.
3. Reforma Sądu Najwyższego: PiS wprowadziło zmiany strukturalne, takie jak powołanie nowych Izb Dyscyplinarnych i Kontroli Nadzwyczajnej, a także próby obniżenia wieku emerytalnego sędziów, co skutkowało wymianą kadry sędziowskiej.
4. Zmiany w sądach powszechnych: Zmiany te obejmowały m.in. zwiększenie wpływu Ministra Sprawiedliwości na obsadzanie stanowisk prezesów sądów, co spotkało się z krytyką dotyczącą upolitycznienia wymiaru sprawiedliwości.
5. Ustawy dyscyplinarne dla sędziów: Wprowadzenie przepisów umożliwiających ściganie sędziów za ich orzeczenia i działania, które rzekomo szkodziłyby wymiarowi sprawiedliwości, co wywołało zaniepokojenie zarówno w kraju, jak i na arenie międzynarodowej. Te zmiany są sprzeczne z zasadą niezawisłości sędziów.
Rząd Zjednoczonej Prawicy wprowadził również programy socjalne, takie jak:
1. Rodzina 500+ - Program przyznający świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł miesięcznie na każde drugie i kolejne dziecko, a w przypadku rodzin o niższych dochodach także na pierwsze.
2. Dobry Start- Jednorazowe wsparcie finansowe w wysokości 300 zł dla każdego ucznia rozpoczynającego rok szkolny.
3. Emerytura Plus (13 emerytura) - Dodatkowe świadczenie dla emerytów wypłacane raz do roku.
4. 14 emerytura - Dodatkowe świadczenie wypłacane emerytom, które początkowo miało charakter jednorazowy, ale zostało przedłużone na kolejne lata.
5. Maluch Plus - Program mający na celu zwiększenie liczby miejsc w żłobkach i klubach dziecięcych oraz dofinansowanie opieki nad dziećmi do lat 3.
6. Karta Dużej Rodziny - System zniżek dla rodzin z co najmniej trójką dzieci, obejmujący m.in. transport, kulturę i rekreację.
7. Mieszkanie Plus - Program wspierający budowę mieszkań na wynajem z możliwością dojścia do własności.
8. Program Senior+ - Dofinansowanie tworzenia i prowadzenia domów i klubów seniora.
Inną istotną inicjatywą była reforma edukacji, w ramach której zlikwidowano gimnazja i przywrócono ośmioletnią szkołę podstawową. Gimnazja ostatecznie wygasły 31 sierpnia 2019 roku
Polityka zagraniczna Zjednoczonej Prawicy skupiała się na pogłębianiu relacji transatlantyckich, szczególnie z USA, oraz na wzmacnianiu pozycji Polski w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.
Rządy te charakteryzowały się również intensywnymi debatami na temat praworządności, szczególnie w kontekście konfliktów z instytucjami Unii Europejskiej.
1. Reforma sądownictwa: Jednym z największych konfliktów była reforma systemu sądownictwa w Polsce. UE oskarżała polski rząd o łamanie zasad praworządności, szczególnie w kontekście niezależności sądów i sędziów. Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego: Utworzenie Izby Dyscyplinarnej zostało negatywnie ocenione przez UE, ponieważ mogła ona wpływać na sędziów i ich decyzje. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że izba ta nie jest zgodna z unijnymi standardami prawnymi.
2. Prawa osób LGBTQ+: Wycofanie się z Karty Równości oraz wypowiedzi niektórych polityków PiS dotyczące osób LGBTQ+ były krytykowane przez instytucje UE jako dyskryminujące.
3. Spory budżetowe: Polska sprzeciwiała się powiązaniu funduszy unijnych z przestrzeganiem zasad praworządności, co stało się przedmiotem intensywnych negocjacji podczas debat nad budżetem UE.
4. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego: Orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego kwestionujące prymat prawa unijnego nad krajowym wywołało duże napięcia z instytucjami UE, które widzą w tym zagrożenie dla integralności unijnego porządku prawnego.
4. Polityka klimatyczna: Polska wielokrotnie sprzeciwiała się ambitnym celom klimatycznym UE, argumentując, że są one trudne do spełnienia z uwagi na uzależnienie kraju od węgla.
Pandemia COVID-19 była ogromnym wyzwaniem, które wymagało wprowadzenia szeregu środków nadzwyczajnych w celu ochrony zdrowia publicznego i stabilizacji gospodarczej. W marcu 2020 roku w związku z epidemią uruchomiono PiS wprowadziło obostrzenia sanitarne: wprowadzono ograniczenia dotyczące zgromadzeń, nakazano noszenie maseczek w miejscach publicznych oraz utrzymanie dystansu społecznego. Zamknięto szkoły, restauracje, kina i inne miejsca publiczne. Wprowadzono zdalne nauczanie. Czasowo przywrócono kontrole na granicach. Wprowadzono specjalne godziny zakupu dla seniorów.
Rząd uruchomił pakiety pomocowe dla przedsiębiorstw i pracowników dotkniętych pandemią tzw. „tarcze antykryzysowe” miały na celu ochronę miejsc pracy i wsparcie finansowe firm
Program szczepień przeciwko COVID-19 został uruchomiony w grudniu 2020 roku.
W okresie 2015-2023 Zjednoczona Prawica skupiła się na realizacji swojej wizji politycznej, co zaowocowało zarówno szerokim poparciem społecznym, jak i ostrą krytyką ze strony opozycji i części środowiska międzynarodowego. Najostrzejszy przebieg miały masowe protesty kobiet wywołane zaostrzeniem prawa aborcyjnego, co zostało wywołane decyzją Trybunału Konstytucyjnego o uznaniu prawa aborcyjnego za niezgodnego z Konstytucją RP. Po decyzji Trybunału Konstytucyjnego dotyczącej aborcji, 22 X 2020 wiele osób wyszło na ulice, aby protestować przeciwko ograniczaniu praw kobiet, co spotkało się z ostrym odzewem ze strony rządu.
Władza wobec strajku kobiet
Rządy Koalicji Demokratycznej XII 2023 do dzisiaj
XII 2023 Donald Tusk został ponownie premierem Polski po wyborach parlamentarnych jesienią 2023 roku. Przed wyborami w 2023 roku Donald Tusk odegrał kluczową rolę w zjednoczeniu opozycyjnych partii, co pozwoliło im zdobyć większość w parlamencie i utworzyć koalicyjny rząd w skład którego wchodzą; Platforma Obywatelska (PO), Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL), Lewica Razem, Polska 20250.To porozumienie polityczne umożliwia tym partiom wspólne rządzenie krajem. Rząd Koalicji Demokratycznej skupił się na następujących sprawach:
1. Reformy Praworządności- rząd podjął działania mające na celu przywrócenie niezależności sądownictwa, cofając niektóre zmiany wprowadzone przez poprzednią administrację.
2. Polityka Zagraniczna: Tusk skupił się na odbudowie relacji Polski z Unią Europejską oraz wzmocnieniu współpracy w ramach NATO, szczególnie w kontekście wojny na Ukrainie.
3. Polityka Energetyczna: W związku z kryzysem energetycznym, jego rząd zainicjował programy wsparcia dla odnawialnych źródeł energii oraz przedsięwzięcia mające na celu uniezależnienie kraju od paliw kopalnych.
4. Odbudowa Po Pandemii: Kontynuowane są działania mające na celu wspieranie gospodarki po skutkach pandemii COVID-19, w tym pakiet inicjatyw wspierających małe i średnie przedsiębiorstwa.
5. Społeczeństwo i Edukacja: Zwiększenie nakładów na edukację oraz programy socjalne, z naciskiem na modernizację systemu oświaty oraz poprawę jakości usług publicznych.
Rządy Donalda Tuska charakteryzują się dążeniem do stabilizacji i odbudowy pozycji Polski zarówno na arenie krajowej, jak i międzynarodowej.
Rząd Donalda Tuska 2025