3. Pieniądz i jego rodzaje

LEKCJA NR 3. PIENIĄDZ. CECHY I FUNKCJE PIENIĄDZA

VII. CECHY I FUNKCJE PIENIĄDZA

PIENIĄDZ- powszechnie akceptowany środek wymiany dóbr i usług

Zanim wynaleziono pieniądze wymieniano towar za towar. Taki rodzaj handlu nazywamy barterem. Funkcje prawdziwego pieniądza mogą także spełniać towary rzadko spotykane. Takie odpowiedniki prawdziwych pieniędzy nazywamy płacidłami.

RODZAJE PIENIĘDZY:

1. PIENIĄDZ KRUSZCOWY- ich wartość zależała od cen kruszcu, były łatwe do sfałszowania

2. PIENIĄDZ PAPIEROWY- banknot

3. PIENIĄDZ METALOWY-monety

4. PIENIĄDZ BEZGOTÓWKOWY np. czeki, weksle, obligacje, bony

5. PIENIĄDZ ELEKTRONICZNY -karty płatnicze

-karty debetowe

-karty kredytowe

FUNKCJE PIENIĄDZA:

1. jednostka rozrachunkowa czyli miernik wartości towarów i usług

2. środek wymiany- ułatwia wymianę towarową

3. środek płatniczy- umożliwia realizację odroczonych płatności

4. środek tezauryzacji- gromadzenia dóbr

ZMIANY SIŁY NABYWCZEJ PIENIĄDZA

1. INFLACJA – proces wzrostu przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Skutkiem tego procesu jest spadek siły nabywczej pieniądza krajowego.

RODZAJE INFLACJI

• POPYTOWA- liczba chętnych do zakupów przekracza oferowaną ilość towaru

• KOSZTOWA- wzrastają koszty rzadkich zasobów niezbędnych do produkcji

• HIPERINFLACJA- pojawia się w czasie niepokojów społecznych lub politycznych: wojny, rewolucje jest to wzrost ogólnego poziomu cen o kilkaset procent

INFLACJĘ MIERZYMY STOPĄ INFLACJI, która wskazuje ile procentowo wzrósł przeciętny poziom cen w stosunku do ubiegłego roku lub miesiąca. INFLACJA W GOSPODARCE JEST ZJAWISKIEM NORMALNYM, O ILE NIE PRZEKRACZA OKREŚLONEGO POZIOMU. Jeśli osiąga poziom dwucyfrowy to znak, że gospodarka jest w złym stanie.

SKUTKI INFLACJI

• spadek wartości pieniądza

• brak skłonności do oszczędzania

• chęć gwałtownego pozbycia się posiadanej gotówki(gorący pieniądz)

• spadek realnych cen

• spadek poziomu życia

DEFLACJA-przeciwnym zjawiskiem do inflacji jest deflacja czyli wzrost wartości pieniądza

SKUTKI DEFLACJI

• recesja gospodarcza bo kiedy ceny produktów spadają nie opłaca się ich wytwarzać

• zwalnianie pracowników

VII FUNKCJE I ROLA BANKÓW

BANK- instytucja, której przedmiotem działania są operacje pieniężno -finansowe np. emisja banknotów, przyjmowanie depozytów, udzielanie pożyczek, obsługa finansowa przedsiębiorstw, wykonywanie różnych czynności na rachunek i zlecenie klientów

FUNKCJE BANKÓW

1. DEPOZYTOWA- prowadzenie rachunków na rzecz klientów

-depozyty a vista-gromadzenie na rachunkach pieniędzy,

mogą być w każdej chwili wypłacone przez właściciela

-depozyty terminowe- środki powierzone bankowi na

określony procent

1. KREDYTOWA- udzielanie odpłatnych pożyczek

2. PORĘCZENIOWA- zabezpieczanie ryzyka operacji finansowych

3. PRZEPROWADZANIE ROZLICZEŃ PIENIĘŻNYCH- czyli przeprowadzanie operacji finansowych

SYSTEM BANKOWY W POLSCE

1. BANK CENTRALNY- NARODOWY BANK POLSKI I JEGO FUNKCJE

-funkcja banku państwowego-obsługa

budżetu państwa)

-bank emisyjny

-bank banków- udzielanie kredytu i innym bankom

-utrzymanie stabilnego poziomu cen

- obsługa długu państwa

-zarządzanie rezerwami walutowym

Organami banku centralnego jest RADA POLITYKI PIENIĘŻNEJ ( obecnie jej przewodniczącym jest Adam Gapiński), która określa kierunki polityki finansowej państwa, decyduje o wysokości stóp procentowych oraz KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO, która wydaje zgodę na utworzenie nowych banków i kontroluje ich działanie( obecnie na jej czele stoi Jacek Jastrzębski)

2. BANKI KOMERCYJNE

-państwowe

-spółdzielcze popularne na wsi i ich celem jest przed

wszystkim obsługa swoich członków

-akcyjne- należą do osób prywatnych i są nastawione na zysk

VIII RYNEK FINANSOWY

RYNEK FINANSOWY to miejsce gdzie odbywa się obrót środkami finansowymi

DZIAŁY RYNKU FINANSOWEGO:

1. rynek pieniężny-odbywają się na nim transakcje krótkoterminowe np. lokaty i kredyty

2. rynek kapitałowy- odbywa się na nim obrót papierami wartościowymi głównie akcjami i obligacjami

Akcja- papier wartościowy bądź dokument potwierdzający, ze jego właściciel ma udziały w majątku firmy działającej jako spółka akcyjna. Akcjonariusz ma prawo brać udział w zarządzaniu spółką( zależy to od ilości posiadanych akcji), przede wszystkim biedzie udział w podziale zysków. Zysk spółki to dywidenda.

Akcje można kupować na rynku pierwotnym( tylko nowe firmy) i wtórnym( inwestorzy wymienią akcje już wyemitowane). Obrót akcjami odbywa się na giełdzie. Wzrost cen akcji to hossa, a spadek to bessa.

Obligacja- papier wartościowy w którym instytucja je wydająca potwierdza,że jest dłużnikiem osoby posiadającej obligacje i zobowiązuje się w określonym czasie je wykupić wraz z odsetkami bądź spełnić inne warunki uzgodnione przy zakupie.

Obligacje mogą być emitowane przez państwo lub przedsiębiorstwa. Mogą być również przedmiotem obrotu bankowego.

SPOSOBY INWESTOWANIA NA RYNKU FINANSOWYM

1. lokaty bankowe

2. fundusze inwestycyjne

3. fundusze emerytalne

FUNKCJONOWANIE RYNKU FINANSOWEGO NIE BYŁOBY MOŻLIWE BEZ GIEŁDY

GIEŁDA -to miejsce gdzie spotykają się kupujący i sprzedający oraz pośrednicy w celu zawierania transakcji dotyczące np. towarów, usług, papierów wartościowych, których ceny są podawane do wiadomości publicznej

RODZAJE GIEŁD:

1. surowcowe

2. towarowe

3. papierów wartościowych

Podstawowym wskaźnikiem, który informuje inwestorów na giełdzie o tym czy ceny rosną czy maleją jest indeks giełdowy, gdy jego wartość rośnie mówimy o hossie gdy maleje mówimy o bessie.

Podmiotami uczestniczącymi w giełdach instrumentów finansowych są przede wszystkim banki, władze monetarne państwa, a także przedsiębiorstwa i osoby fizyczne – reprezentowane przez brokerów( makler).

Broker( makler)-osoba zawodowo zajmująca się pośrednictwem w transakcjach kupna i sprzedaży papierów wartościowych (np. akcji czy obligacji) dla klienta, w zamian za wynagrodzenie ustalane w procentach od wartości transakcji

Polska nazwa „giełda” pochodzi od dolnoniemieckiego słowa die Gilde, ta ze staroskandynawskiego gildi oznaczająca zebranie, stowarzyszenie, następnie cech rzemieślniczy, etymologicznie używane również w rozumieniu pieniądza „guldeny”, płatności i przedsiębiorstwa.

Byk i niedźwiedź mają dla giełdowych graczy znaczenie symboliczne - pierwszy oznacza hossę, a drugi bessę. Byk i niedźwiedź we Frankfurcie nad Menem. Byk jest typem inwestora grającego na zwyżkę kursów, natomiast niedźwiedź to inwestor grający na zniżkę czyli spadki.